Δεν θηλάζουν μέχρι το τέλος οι Κύπριες – Στήριξη της μητέρας από το μαιευτήριο μέχρι την επιστροφή στην εργασία ζητά η νέα πολιτική του κράτους

Οι περισσότερες μητέρες στην Κύπρο αρχίζουν να θηλάζουν, πολύ λιγότερες όμως καταγράφονται ως μητέρες που θηλάζουν αποκλειστικά.

Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη εικόνα που προκύπτει από τα τελευταία δημοσιευμένα στοιχεία του υπουργείου Υγείας και βρίσκεται πίσω από τη νέα προσπάθεια ενίσχυσης του μητρικού θηλασμού.

Σύμφωνα με τους συνοπτικούς πίνακες περιγεννητικών δεικτών για την περίοδο 2015-2024, περίπου 87% των μητέρων θήλασαν το βρέφος τους, ενώ ο αποκλειστικός μητρικός θηλασμός περιορίζεται περίπου στο 28%.

Η διαφορά των δύο ποσοστών δεν μπορεί από μόνη της να δείξει για ποιο λόγο μια μητέρα δεν συνεχίζει με αποκλειστικό θηλασμό. Αναδεικνύει, ωστόσο, το πεδίο στο οποίο στρέφεται πλέον η πολιτική του Κράτους μέσα από την σχετική εθνική στρατηγική: Τι συμβαίνει, δηλαδή, μετά την έναρξη του θηλασμού και πόση υποστήριξη έχει πραγματικά μια γυναίκα για να τον συνεχίσει.

Το κρίσιμο διάστημα και η αλυσίδα πριν και μετά τη γέννα

Το υπουργείο Υγείας εντοπίζει την ανάγκη για υποστήριξη τόσο κατά την παραμονή της μητέρας στο μαιευτήριο όσο και μετά την έξοδό της, όταν πλέον βρίσκεται στο σπίτι και καλείται να αντιμετωπίσει τις πρακτικές δυσκολίες της νέας καθημερινότητας.

Η προσέγγιση αυτή περιγράφεται ως «θερμή αλυσίδα υποστήριξης»: ένα δίκτυο που πρέπει να ακολουθεί τη γυναίκα από την εγκυμοσύνη και τον τοκετό, στη λοχεία και στη συνέχεια μέχρι την επιστροφή στην εργασία και την καθημερινή κοινωνική ζωή.

Στην πράξη, η αλυσίδα αυτή σημαίνει πρόσβαση σε τεκμηριωμένη συμβουλευτική, υπηρεσίες υγείας φιλικές προς τον θηλασμό, πολιτικές προστασίας της μητρότητας αλλά και εργασιακό περιβάλλον που επιτρέπει στη γυναίκα να συνεχίσει να θηλάζει εφόσον το επιθυμεί.

Οι πρώτες ώρες έχουν σημασία

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και σε όσα συμβαίνουν αμέσως μετά τον τοκετό.

Με βάση τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, το Υπουργείο υποδεικνύει ως βασική πρακτική την άμεση και αδιάλειπτη επαφή δέρμα με δέρμα, το γνωστό skin to skin, μεταξύ μητέρας και νεογνού μετά τη γέννηση.

Η πρακτική συνδέεται με την έγκαιρη έναρξη και τη συνέχιση του θηλασμού, ενώ βοηθά παράλληλα το νεογνό στη διατήρηση της θερμοκρασίας και των επιπέδων γλυκόζης, στη σταθεροποίηση της αναπνοής και του καρδιακού ρυθμού και στη μείωση του στρες κατά την προσαρμογή μετά τη γέννηση.

Το Υπουργείο θέτει μάλιστα θέμα συστηματικής ενσωμάτωσης του skin to skin στα πρωτόκολλα όλων των μαιευτικών υπηρεσιών, με αποφυγή του διαχωρισμού μητέρας και νεογνού όταν δεν υπάρχει λόγος που να τον επιβάλλει.

Τι αλλάζει στην Κύπρο

Η προσπάθεια συμπίπτει με την πρόσφατη έγκριση από το Υπουργικό Συμβούλιο της αναθεωρημένης Εθνικής Πολιτικής Μητρικού Θηλασμού.

Η πολιτική στηρίζεται στα «Δέκα Βήματα για Επιτυχή Μητρικό Θηλασμό» του ΠΟΥ και της UNICEF και λειτουργεί παράλληλα με την Εθνική Στρατηγική Μητρικού Θηλασμού 2024-2027.

Στο επίκεντρο δεν βρίσκεται πλέον μόνο η ενημέρωση των γυναικών για τα οφέλη του θηλασμού. Η κατεύθυνση είναι να ενισχυθούν στην πράξη οι παρεμβάσεις που έχει αποδειχθεί ότι βοηθούν.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η εξειδικευμένη συμβουλευτική, η εφαρμογή και αξιολόγηση της πρωτοβουλίας «Φιλικά προς τα Βρέφη Νοσηλευτήρια» και η προστασία από την ακατάλληλη προώθηση υποκατάστατων μητρικού γάλακτος.

Ρόλο, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας, έχουν οι επαγγελματίες υγείας και τα μαιευτήρια, αλλά και η οικογένεια, οι εργοδότες, οι υπηρεσίες υγείας, οι τοπικές αρχές και το κράτος.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η επιστροφή στην εργασία, ώστε το εργασιακό περιβάλλον να μην αποτελεί στην πράξη εμπόδιο στη συνέχιση του θηλασμού.

Αντίστοιχα, τίθεται το ζήτημα της κοινωνικής αποδοχής του δικαιώματος μιας μητέρας να θηλάζει ελεύθερα όπου και όταν χρειάζεται.

Το μήνυμα των φετινών εκδηλώσεων είναι «Μητρικός θηλασμός για ένα βιώσιμο ξεκίνημα στη ζωή: ενισχύουμε ό,τι είναι αποτελεσματικό».

Και αποτυπώνει μια αλλαγή έμφασης. ΠΟΥ και UNICEF θεωρούν ότι πλέον δεν αρκεί να γνωρίζουμε ποιες πρακτικές βοηθούν τις γυναίκες να αρχίσουν και να συνεχίσουν τον θηλασμό. Το ζητούμενο είναι αυτές οι πρακτικές να εφαρμόζονται σταθερά, να αξιολογούνται και να είναι διαθέσιμες σε όλες τις μητέρες.

Για την Κύπρο, το 87% δείχνει ότι η επαφή με τον μητρικό θηλασμό είναι ήδη πολύ μεγάλη. Το 28% του αποκλειστικού θηλασμού είναι εκείνο που στρέφει την προσοχή στο επόμενο ερώτημα: τι χρειάζεται μια μητέρα μετά τη γέννα ώστε, εφόσον θέλει να θηλάσει, να έχει πραγματικά τις συνθήκες και την υποστήριξη για να το κάνει.