Επένδυση δισεκατομμυρίων ο μητρικός θηλασμός: Κάθε $1 που αφιερώνεται μπορεί να αποφέρει στο σύστημα υγείας $59 – Κάθε έτος αδράνειας μπορεί να κοστίσει δεκάδες χιλιάδες παιδικούς θανάτους

Μία από τις αποδοτικότερες επενδύσεις στη δημόσια υγεία και στο ανθρώπινο κεφάλαιο αποτελεί, σύμφωνα με οικονομικά και όχι μόνο δεδομένα η ενίσχυση του μητρικού θηλασμού.

Τα στοιχεία που καταγράφονται στο νέο ενημερωτικό δελτίο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και της UNICEF, δείχνουν ότι η εφαρμογή αποδοτικών και ήδη εφαρμοσμένων σε διάφορες χώρες, παρεμβάσεων μπορεί να βελτιώσει την υγεία μητέρων και παιδιών και, ταυτόχρονα, να αποφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη αφού, όπως υποστηρίζουν οι δύο Οργανισμοί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, κάθε ένα δολάριο που επενδύεται στην υποστήριξη του θηλασμού μπορεί να αποδώσει έως και 59 δολάρια.

Αντιθέτως, όπως αναφέρουν, η ανεπαρκής χρηματοδότηση των προγραμμάτων θηλασμού μπορεί να προκαλέσει παγκόσμιες οικονομικές απώλειες $339 δισ. ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 0,32% του παγκόσμιου ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος.

Οι απώλειες αυτές συνδέονται με τη μειωμένη γνωστική ανάπτυξη, τις χαμηλότερες εκπαιδευτικές επιδόσεις, την περιορισμένη παραγωγικότητα και το αυξημένο κόστος περίθαλψης για ασθένειες που θα μπορούσαν να προληφθούν (αφού αποδεδειγμένα το μητρικό γάλα μπορεί να τις αποτρέψει).

Στις παρεμβάσεις, που προτείνονται από ΠΟΥ και UNICEF, περιλαμβάνονται η εξειδικευμένη συμβουλευτική, η εφαρμογή της Πρωτοβουλίας «Νοσοκομεία Φιλικά προς τα Βρέφη», η προστασία της μητρότητας, οι ενημερωτικές εκστρατείες και η ουσιαστική εφαρμογή του Διεθνούς Κώδικα Εμπορίας Υποκατάστατων Μητρικού Γάλακτος.

Στην Κύπρο, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν υψηλή έναρξη θηλασμού από τις μητέρες αμέσως μετά τον τοκετό αλλά σημαντική υποχώρηση με την πάροδο των ημερών. Σύμφωνα με έρευνα του Υπουργείου Υγείας για το πρώτο 48ωρο μετά τον τοκετό, το 2022 το 88,3% των νεογνών θήλαζε αποκλειστικά ή μεικτά, αλλά μόνο το 24,4% αποκλειστικά.

Πριν από μερικές εβδομάδες το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε τη νέα Εθνική Πολιτική για τον μητρικό θηλασμό στην οποία περιλαμβάνονται αρκετές από τις συστάσεις του ΠΟΥ, οι οποίες βεβαίως πρέπει τώρα να προωθηθούν για υλοποίηση.

Στην έκθεση τους πάντως οι δύο οργανισμοί προειδοποιούν ότι παρά την ύπαρξη αποτελεσματικών μέτρων, η εφαρμογή τους από τα κράτη, παραμένει περιορισμένη δυσκολεύοντας έτσι στην επίτευξη του στόχου που έχει τεθεί, βάσει του οποίου ο αποκλειστικός θηλασμός πρέπει να φθάσει μέχρι το 2030 το 60%.

Έως 263.000 ζωές σε μία δεκαετία και τα δισεκατομμύρια ακολουθούν

Το οικονομικό μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε για τον υπολογισμό κόστους- οφέλους, εξέτασε τρία διαφορετικά πακέτα παρεμβάσεων σε 88 χώρες.

·    Η ενίσχυση της συμβουλευτικής και της Πρωτοβουλίας «Νοσοκομεία Φιλικά προς τα Βρέφη», με συνολική επένδυση $4,6 δισ., θα μπορούσε, όπως προέκυψε, να αποτρέψει 224.000 παιδικούς θανάτους και να αποφέρει οικονομικά οφέλη $276 δισ. σε μία δεκαετία. Η απόδοση υπολογίζεται σε $59 για κάθε $1 που επενδύεται.

·    Η προσθήκη ενημερωτικών εκστρατειών και η εφαρμογή του Διεθνούς Κώδικα αυξάνουν την απαιτούμενη επένδυση στα $6,3 δισ. Ο συνδυασμός αυτός, όπως επισημαίνουν οι δύο Οργανισμοί, θα μπορούσε να αποτρέψει 254.000 θανάτους και να δημιουργήσει οικονομικά οφέλη $324 δισ.

·    Με την προσθήκη της άδειας μητρότητας με απολαβές και φιλικές προς τον θηλασμό πολιτικές στους χώρους εργασίας, απαιτείται επένδυση $13,3 δισ. Η εφαρμογή όμως του μέτρου αυτού, θα μπορούσε να αποτρέψει 263.000 παιδικούς θανάτους και να αποφέρει συνολικά $357 δισ., με απόδοση $27 για κάθε δολάριο.

(Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν αποτελέσματα μοντελοποίησης για τη δεκαετία 2025-2035 και προϋποθέτουν την αύξηση της κάλυψης των παρεμβάσεων στο 75%. Δεν αντιπροσωπεύουν ήδη καταγεγραμμένα αποτελέσματα).

Η αντίθετη εικόνα

Η αντιστροφή των δεδομένων, δηλαδή η ανεπαρκής χρηματοδότηση των προγραμμάτων θηλασμού, εκτιμάται ότι προκαλεί παγκόσμιες οικονομικές απώλειες $339 δισ. τον χρόνο.

Οι απώλειες συνδέονται με τις επιπτώσεις του μη θηλασμού στην πορεία ανάπτυξης των παιδιών και στις αυξημένες πιθανότητες για γνωσιακά προβλήματα, χαμηλότερες εκπαιδευτικές επιδόσεις, περιορισμένη παραγωγικότητα και αυξημένο κόστος περίθαλψης για ασθένειες που θα μπορούσαν να προληφθούν.

Όπως εκτιμήθηκε, χωρίς την ενίσχυση της χρηματοδότησης του θηλασμού «οι σωρευτικές οικονομικές απώλειες για την περίοδο 2025-2035 προβλέπεται ότι θα ξεπεράσουν τα $3 τρισ.».

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ενημερωτικού δελτίου, η μη τήρηση των διεθνών συστάσεων για τον θηλασμό συνδέεται κάθε χρόνο με περίπου 383.000 παιδικούς και 138.000 μητρικούς θανάτους που θα μπορούσαν να αποφευχθούν. Συνδέεται, επίσης, με 58 εκατομμύρια χαμένα έτη εκπαίδευσης και 168 εκατομμύρια μονάδες δείκτη νοημοσύνης που δεν αναπτύχθηκαν.

Οι παρεμβάσεις που αποδίδουν

Μεταξύ των αποτελεσματικότερων μέτρων, σύμφωνα πάντα με τον ΠΟΥ και την UNICEF, βρίσκεται η παροχή εξειδικευμένης συμβουλευτικής προς τις μητέρες, τόσο στις μονάδες υγείας όσο και στην κοινότητα.

Συστηματική ανασκόπηση 38 μελετών έδειξε ότι η συμβουλευτική και η εκπαίδευση μπορούν να αυξήσουν τα ποσοστά αποκλειστικού θηλασμού κατά 58%.

Θετικά αποτελέσματα καταγράφονται και από την εφαρμογή των «Δέκα Βημάτων για Επιτυχή Θηλασμό». Μελέτες με τη συμμετοχή περισσότερων από 15.000 νεογέννητων συνέδεσαν την εφαρμογή της Πρωτοβουλίας «Νοσοκομεία Φιλικά προς τα Βρέφη» με αύξηση κατά 45% του αποκλειστικού θηλασμού στους έξι μήνες.

Οι εκστρατείες στα μέσα ενημέρωσης, όταν συνδυάζονται με συμβουλευτική και κινητοποίηση της κοινότητας, συνδέονται με αύξηση του αποκλειστικού θηλασμού κατά 17%.

Αξίζει να αναφερθεί ότι η κυπριακή Εθνική Πολιτική για τον μητρικό θηλασμό, περιλαμβάνει όλες τις συγκεκριμένες δράσεις.

Σημαντική απόκλιση παρατηρείται ανάμεσα στις χώρες που εφαρμόζουν ουσιαστικά τον Διεθνή Κώδικα Εμπορίας Υποκατάστατων Μητρικού Γάλακτος και σε εκείνες που δεν διαθέτουν αντίστοιχα νομικά μέτρα. (σ.σ. Ο Διεθνής Κώδικας θέτει κανόνες για την εμπορία και διαφήμιση υποκατάστατων μητρικού γάλακτος, ώστε οι γονείς να προστατεύονται από παραπλανητικές πρακτικές προώθησης που ενδέχεται να υπονομεύσουν τον θηλασμό).

Στις χώρες των οποίων η νομοθεσία είναι σε μεγάλο βαθμό ευθυγραμμισμένη με τον Κώδικα, το μέσο ποσοστό αποκλειστικού θηλασμού φθάνει το 54%, έναντι 24% στις χώρες χωρίς σχετικές ρυθμίσεις.

Επιπρόσθετα:

·    Η άδεια μητρότητας συνδέεται με αύξηση κατά 52% του αποκλειστικού θηλασμού.

·    Η υποστήριξη μετά την επιστροφή στην εργασία και η παραχώρηση χρόνου, κατάλληλων χώρων και ασφαλών συνθηκών για την άντληση και αποθήκευση του μητρικού γάλακτος μπορεί να βοηθήσει τις εργαζόμενες μητέρες να συνεχίσουν τον θηλασμό.

Υψηλή έναρξη, δυσκολότερη συνέχεια

Τα διαθέσιμα στοιχεία για την Κύπρο δείχνουν ότι οι περισσότερες μητέρες αρχίζουν να θηλάζουν μετά τον τοκετό, αλλά μικρότερο ποσοστό συνεχίζει για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Η εικόνα προκύπτει από την τελευταία έρευνα που διενεργήθηκε και αφορούσε αποκλειστικά τον τρόπο διατροφής των νεογνών κατά τις πρώτες 48 ώρες μετά τη γέννηση και περιλαμβάνει στοιχεία μέχρι το 2022.

Σύμφωνα με την έρευνα: «Θηλασμός κατά τις πρώτες 48 ώρες μετά τον τοκετό – Κύπρος 2014-2022», το συνολικό ποσοστό αποκλειστικού και μεικτού θηλασμού ανερχόταν το 2022 στο 88,3%, έναντι 65,7% το 2010.

Ο αποκλειστικός θηλασμός στο πρώτο 48ωρο αυξήθηκε από 16,8% το 2010 σε 24,4% το 2022. Παράλληλα, το ποσοστό των νεογνών που λάμβαναν μητρικό γάλα μαζί με άλλη τροφή διαμορφώθηκε στο 63,9%, από 48,9% το 2010.