Έπεσε σε τείχος νομοσχέδιο κατά των δημοσιογράφων – Αντίδραση Βουλής και φορέων για ασφυκτικό έλεγχο που στερεί την ελευθερία έκφρασης

Σε τείχος προσέκρουσε νομοσχέδιο το οποίο συζητείται ενώπιον της κοινοβουλευτικής επιτροπής Εσωτερικών και το οποίο προωθήθηκε «πακέτο» με Κανονισμό της ΕΕ που, εν πολλοίς, αφορά τη διασφάλιση της πολυφωνίας και της ανεξαρτησίας ΜΜΕ και των δημοσιογράφων.

Οι αντιδράσεις προκύπτουν λόγω και προνοιών του νομοσχεδίου, κάποιες εκ των οποίων παραπέμπουν ακόμη και σε ποινικά αδικήματα, ενώ τείνουν να ανατρέψουν και το δημοσιογραφικό απόρρητο.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής, Άριστος Δαμιανού, παρέπεμψε σε άρθρο το οποίο προβλέπει πως «εποπτική/ ανεξάρτητη Αρχή δύναται να λάβει ανακριτικά, διωκτικά ή και διοικητικά μέτρα…» κατά δημοσιογράφων, κάτι το οποίο, όπως υπέδειξε, προσκρούει στο Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Προειδοποίησε, επίσης, ότι: «Δεν πρόκειται, με βάση τις ρυθμίσεις που προωθούνται, να δεχθούμε να αλλοιωθεί το ιερό συνταγματικό δικαίωμα των δημοσιογράφων, πλην των περιπτώσεων που προβλέπονται και προϋποθέτουν εμπλοκή της δικαστικής εξουσίας. Φτάνει. Και το λέω με πολλή έμφαση διότι συμβαίνουν πράγματα και θαύματα και δεν το προσωποποιώ στην παρούσα κυβέρνηση. Πρέπει να αντιληφθούμε πως το Σύνταγμα είναι υπεράνω όλων, περιλαμβανομένων και των Αρχών της Δημοκρατίας».

Κατά τη διάρκεια χθεσινής συζήτηση του Κανονισμού, ο οποίος έπρεπε να εφαρμοστεί από τον Αύγουστο του 2025, αντέδρασαν όχι μόνο βουλευτές των κομμάτων (κάποιοι εκ των οποίων τάχθηκαν υπέρ της απόσυρσής του) αλλά και φορείς και οργανωμένα σύνολα από την Ένωση Συντακτών μέχρι και τον Σύνδεσμο Εκδοτών, των τηλεοπτικών καναλιών.

Σημειώνεται, πως ακόμη και Υπουργεία και Υπηρεσίες του δημοσίου,  εξέφρασαν με τη θέση πως κάποια ζητήματα πρέπει να ρυθμιστούν, αλλά δεν αμφισβήτησαν το δικαίωμα των ΜΜΕ και των δημοσιογράφων να εκτελούν το έργο τους χωρίς παρεμβάσεις.

Μία σημαντική πτυχή αφορά το γεγονός ότι τόσο η Αρχή Ραδιοτηλεόρασης όσο και το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών που αναλαμβάνουν πτυχές της εποπτείας του Κανονισμού, ξεκαθάρισαν πως ακόμη και αν ψηφιζόταν τώρα ο Κανονισμός, πρακτικά δεν μπορεί να εφαρμοστεί, δεδομένου ότι δεν διαθέτουν ούτε το απαραίτητο προσωπικό ούτε και την οικονομική δυνατότητα να διεκπεραιώσουν την αποστολή που τους ανατίθεται μέσω του νομοσχεδίου.

Η εκπρόσωπος του υπουργείου Εσωτερικών ανέφερε, πως δεδομένου ότι ο Κανονισμός τέθηκε σε εφαρμογή από το 2025, η ΕΕ ζητά ενημέρωση ως προς την πορεία εφαρμογής του στην Κύπρο. Είπε, επίσης, πως κατόπιν διαβουλεύσεων, το νομοσχέδιο έχει τροποποιηθεί και αποσκοπεί στον καθορισμό πιο ξεκάθαρης διαδικασίας σχετικά με την προστασία των δικαιωμάτων των μέσων ενημέρωσης, ενισχύεται η ανεξάρτητη λειτουργία των παρόχων δημόσιων υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης, όπως είναι η δημόσια ραδιοτηλεόραση, ενώ ενισχύεται και η διαφάνεια ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς των μέσων ενημέρωσης, όπως και το πλαίσιο κατανομής δημόσιων πόρων σχετικά με την κρατική διαφήμιση.

Στην ανάγκη έγκρισης του Κανονισμού αναφέρθηκε και η εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας.

Από την πλευρά της, η διευθύντρια του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών, Αλίκη Στυλιανού, ξεκαθάρισε πως λόγω και υποστελέχωσης, είναι ανθρωπίνως αδύνατο να εφαρμοστούν οι πρόνοιες του Κανονισμού.

Ο πρόεδρος τη Ένωσης Συντακτών, Γιώργος Φράγκος, υπεστήριξε, πως πρώτιστος στόχος του Κανονισμού (EMFA) είναι η διασφάλιση της πολυφωνίας και της ανεξαρτησίας των ΜΜΕ και των δημοσιογράφων και πρόσθεσε: «Πλην όμως, έχουμε ενώπιον μας ένα νομοσχέδιο-«Φρανκεστάιν» που ανατρέπει, διαστρεβλώνει και υποσκάπτει αυτό τον πρώτιστο στόχο. Πρόκειται νια νομοσχέδιο-έκτρωμα που αντί να δίνει έμφαση στην προστασία, δίνει έμφαση στον έλεγχο και στις εξαιρέσεις του κανόνα που υποτίθεται ότι προωθεί. Εισάγοντας, μάλιστα, πρόσθετες διοικητικές, κατασταλτικές, μέχρι και ποινικές διατάξεις σε βάρος ΜΜΕ και δημοσιογράφων, κάτι που αντίκειται κατάφορα τόσο στο πνεύμα όσο και στο γράμμα του EMFA».

Υπέδειξε, επίσης, πως: «Με το προτεινόμενο νομοσχέδιο παραβιάζεται πασιφανώς η αρχή της αυτορρύθμισης του δημοσιογραφικού επαγγέλματος. Θα αποφασίζουν άλλοι –διορισμένοι από το κράτος–  για το δημοσιογραφικό περιεχόμενο πλην ημών των ιδίων; Οι δημοσιογράφοι, οι εκδότες και οι φορείς τους αποφασίζουν για τα του οίκου τους. Κανείς άλλος. Αυτό συμβαίνει σε όλες τις ευνομούμενες δημοκρατικές πολιτείες».

Τέλος, σε σχέση με την πρόνοια για άρση του δημοσιογραφικού απορρήτου. εξέφρασε τη θέση πως το άρθρο 17 του Συντάγματος είναι υπεραρκετό για να καλυφθούν οι όποιες ανάγκες παρακολούθησης δημοσιογράφου ή δημοσιογράφων, όταν και εφόσον προκύψουν.

Η πρόεδρος της Επιτροπής Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας (ΕΔΔ), Έλλη Κοτζαμάνη, προειδοποίησε πως, αν ο Κανονισμός κυρωθεί χωρίς να διασφαλιστούν οι μηχανισμοί προστασίας του δημοσιογραφικού έργου, οι δημοσιογράφοι θα εξακολουθήσουν να βάλλονται πανταχόθεν και δεν θα έχουν την ελευθερία και την ανεξαρτησία που απαιτείται για να ασκήσουν το έργο τους. Τάχθηκε, επίσης, υπέρ της αυτορρύθμισης.

Ο Εμπειρογνώμονας και υπεύθυνος για το Έργο Παρατηρητής Πολυφωνίας στα ΜΜΕ, Χριστόφορος Χριστοφόρου, υπέδειξε πως με το νομοσχέδιο δεν διασφαλίζονται τα δικαιώματα των ΜΜΕ και των δημοσιογράφων στην προσπάθεια απρόσκοπτης και χωρίς παρεμβάσεις ενημέρωσης των πολιτών.