Της Lena Komileva
Ο Covid έχει πετάξει τα παραδοσιακά μακροοικονομικά έξω από τη ζώνη “άνεσής” τους.
Οι ανακοινώσεις πολιτικής της περασμένης εβδομάδας από την Federal Reserve, την Bank of England, την Reserve Bank of Australia, ακόμη και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποκάλυψαν την τελευταία έκπληξη – μια μεγάλη αποσύνδεση μεταξύ των προσδοκιών περί επιτοκίων από πλευράς των αγορών και τoυ guidance των κεντρικών τραπεζών των βασικών νομισμάτων.
Το πραγματικό “σοκ περιστολής των προγραμμάτων αγοράς περιουσιακών στοιχείων” δεν ήρθε με το τέλος της μεγαλύτερης συντονισμένης νομισματικής επέκτασης στην ιστορία, αλλά με μια “μείωση” της εμπιστοσύνης της αγοράς στο πώς μπορεί να μοιάζει το μέλλον.
Άγνωστοι Χ
Τώρα οι αγορές παλεύουν με δύο θεμελιώδη ζητήματα: την αίσθηση ότι οι οικονομίες δεν μπορούν να επιστρέψουν στο σημείο που ήταν πριν από την πανδημία και την αδυναμία πρόβλεψης του τι θα ακολουθήσει.
Αυτό απηχεί το μήνυμα το οποίο μοιράστηκαν οι κεντρικές τράπεζες την περασμένη εβδομάδα – ότι υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα για το μελλοντικό ύψος της παραγωγής, την απασχόληση και τον πληθωρισμό και ότι αυτοί οι “άγνωστοι Χ” θα είναι μεταβλητοί και άδηλοι, τόσο για τις οικονομικές τροχιές όσο και για τα επιτόκια και τις αποδόσεις της αγοράς.
Το αποτέλεσμα, όπως λέει η κινεζική παροιμία, είναι μια κοινή πολιτική επιθυμία να “διασχίσουμε το ποτάμι ιχνηλατώντας τις πέτρες που πατούμε μία-μία”.
Υπάρχουν πέντε βασικοί τομείς “άγνωστου επιπέδου αβεβαιότητας” τους οποίους οι παρατηρήσεις του προέδρου της Fed Jerome Powell, του διοικητή της BoE Andrew Bailey, της προέδρου της ΕΚΤ Christine Lagarde και του διοικητή της RBA Philip Lowe έθεσαν στο τραπέζι. Αυτοί είναι:
Πότε θα τελειώσει η πανδημία. Τα κύματα των μεταλλάξεων του Covid έχουν ανατρέψει την ικανότητα των κεντρικών τραπεζών να προβλέπουν τη διάρκεια των ανισορροπιών προσφοράς – ζήτησης. Ταυτόχρονα, υπάρχει αυξημένη ανησυχία ότι, όσο περισσότερο επιμένουν αυτές οι ανισορροπίες, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος δευτερογενούς πληθωρισμού μισθών – τιμών, ο οποίος θα απαιτούσε παρέμβαση πολιτικής με τη μορφή ταχύτερης απόσυρσης κινήτρων και ανεστραμμένων καμπυλών αποδόσεων το 2022.
Οι εξαιρετικά συγκρατημένες ενδείξεις περί των μελλοντικών αυξήσεων επιτοκίων δείχνουν ότι αυτό είναι ένα αποτέλεσμα το οποίο θέλουν να αποφύγουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής.
Μελλοντική ανάπτυξη. Η διαρθρωτική κληρονομιά της πανδημίας εγείρει ερωτήματα σχετικά με τις μελλοντικές αναπτυξιακές τάσεις και την ικανότητα των οικονομιών για διαρκή, μη πληθωριστική επέκταση. Αν και το υψηλότερο του αναμενομένου κόστος εργασίας εξακολουθεί να είναι συμβατό με τα προηγούμενα κέρδη παραγωγικότητας, οι καθαρές επιπτώσεις της προόδου που προκλήθηκε από την πανδημία στα ψηφιακά επιχειρηματικά μοντέλα και την παγκόσμια υποδομή εφοδιασμού θα χρειαστούν χρόνια προκειμένου να αξιολογηθούν. Με άλλα λόγια, υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος για να δούμε πού κυμαίνεται η νέα κανονικότητα για την οικονομική παραγωγικότητα και εάν τα κέρδη των μισθών εν μέσω πανδημίας είναι πράγματι πληθωριστικά.
Το σοκ στις τιμές της ενέργειας. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας έχει υπογραμμίσει την ένταση μεταξύ της διεθνούς μετάβασης σε οικονομικά μοντέλα χαμηλών εκπομπών άνθρακα και της ανθεκτικότητας των παραδοσιακών δικτύων εφοδιασμού. Η πιθανότητα για ένα διαρθρωτικά υψηλότερο μελλοντικό ενεργειακό κόστος ενέχει κινδύνους τόσο για τη μελλοντική ανάπτυξη όσο και για τον πληθωρισμό, μειώνοντας την πραγματική αγοραστική δύναμη των καταναλωτών και τη μελλοντική ζήτηση, ενώ παράλληλα αυξάνει το κόστος παραγωγής. Υπενθύμισε επίσης στους οικονομολόγους και στις αγορές τους περιορισμούς της νομισματικής πολιτικής όσον αφορά την αντιμετώπιση των βραχυπρόθεσμων ανισορροπιών προσφοράς – ζήτησης, ειδικά όταν αυτές προκαλούνται από παγκόσμιες διαρθρωτικές διαταραχές.
Ο πληθωρισμός είναι παροδικός, αλλά όχι βραχύβιος. Οι επικεφαλής των κεντρικών τραπεζών προσπαθούν να αντιμετωπίσουν το άγχος του πληθωρισμού στην αγορά, προσδιορίζοντας τι σημαίνει “παροδικό” στις αναλύσεις τους περί των αυξημένων δεικτών του πληθωρισμού. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αναμένουν ότι η εκτεταμένη συμφόρηση στα λιμάνια, οι καθυστερήσεις στη ναυτιλία και τα σημεία συμφόρησης στον εφοδιασμό – όλα εκείνα τα οποία έχουν αμαυρώσει την ικανότητα των οικονομιών να ικανοποιούν τη ζήτηση των καταναλωτών για αγαθά – δεν μπορεί να διαρκέσουν επ’ άπειρον. Παραδέχονται ωστόσο ότι δεν υπάρχει γρήγορη υλικοτεχνική λύση έναντι των διαταραχών.
Επιπλέον, οι πιέσεις της αγοράς στις εταιρείες να αντιμετωπίσουν την ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας σημαίνουν ότι ορισμένα από τα ιστορικά οφέλη από την παγκοσμιοποίηση, που κράτησαν το κόστος για τους καταναλωτές σε χαμηλά επίπεδα, μπορεί να χαθούν οριστικά μετά την πανδημία. Αυτό δημιουργεί σημαντική αβεβαιότητα σχετικά με τη μελλοντική ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης και πληθωρισμού και, επομένως, και σχετικά με την κατανομή των κερδών της ευημερίας μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων, καταναλωτών και παραγωγών, πιστωτών και δανειοληπτών στο πλαίσιο της ανάκαμψης μετά την Covid.
Το ξεκάθαρο μήνυμα της τελευταίας εβδομάδας είναι ότι οι κεντρικές τράπεζες δεν επιθυμούν να παίξουν τον ρόλο του “διαιτητή” της μακροπρόθεσμης κοινωνικής κληρονομιάς του Covid σε αυτό το στάδιο.
Προσφορά εργασίας. Η μεγαλύτερη εκ των άγνωστων μεταβλητών η οποία αφορά τις κεντρικές τράπεζες είναι η εξέλιξη των αγορών εργασίας μετά τον Covid. Η μακροπρόθεσμη προσφορά εργασίας αποτελεί το κλειδί για τη σκέψη των υπευθύνων χάραξης πολιτικής σχετικά με το ύψος των παραγωγικών δυνατοτήτων στις οικονομίες και τον κίνδυνο μιας παρατεταμένης περιόδου υψηλών τιμών καταναλωτή, η οποία θα επηρεάσει την ισχύ των τιμών της εργατικής δύναμης και τη συμπεριφορά καθορισμού των μισθών και των τιμών από πλευράς των εταιρειών.
Αυτή η αβεβαιότητα ένωσε τη Fed, την BoE, την ΕΚΤ και την RBA, ώστε μια μελλοντική αύξηση των επιτοκίων να εξαρτάται όχι τόσο από την άνοδο του δείκτη τιμών καταναλωτή, αλλά από παράγοντες συμπεριφοράς – δηλαδή από την αύξηση των μισθών σε αγορές όπου η ζήτηση για εργαζομένους και δεξιότητες υπερβαίνει συνεχώς την προσφορά, καθώς αυτή θα οδηγούσε σε έναν πιο επίμονο μελλοντικό πληθωρισμό.
“Τείχος μετρητών”… και βλέπουμε
Πού μας αφήνουν τελικώς όλα αυτά;
Προς το παρόν, η προθυμία των κεντρικών τραπεζών να στήσουν ένα “τείχος μετρητών” θα βοηθήσει να προστατευτούν οι αγορές από τη δυσάρεστη αριθμητική προσπάθεια πρόβλεψης του απρόβλεπτου.
Διατηρώντας τα επιτόκια της αγοράς κάτω από το ποσοστό του πληθωρισμού, αλλά και κινούμενες λίγο υψηλότερα – δηλαδή, διατηρώντας αρνητικά πραγματικά επιτόκια σε μια συνεχιζόμενη επέκταση η οποία οφείλεται στην υπερβολική ζήτηση – οι κεντρικές τράπεζες ελπίζουν να περάσουν τη βελόνα γύρω από την αβεβαιότητα της προσφοράς εργασίας, αντισταθμίζοντας παράλληλα το άγχος της αγοράς για τον πληθωρισμό και διατηρώντας την πανδημική κληρονομιά του αυξημένου δημοσιονομικού χρέους βιώσιμη.
Ωστόσο, κανένα από αυτά τα ζητήματα δεν βρίσκεται στα χέρια της νομισματικής πολιτικής προς επίλυση ή και πρόβλεψη. Αυτό κάνει την ηρεμία μεταξύ των αγορών ακόμη πιο συναρπαστική. Ας ελπίσουμε ότι η άφθονη ρευστότητα των κεντρικών τραπεζών δεν θα εκπνεύσει πιο σύντομα του αναμενομένου.
Πηγή: BloombergOpinion
