Εθνική Στρατηγική AI 2032: Από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση

Το παρόν είναι το πρώτο σε μια σειρά άρθρων για την Εθνική Στρατηγική AI 2032, την εφαρμογή της και τις δυνατότητες που δημιουργεί η Τεχνητή Νοημοσύνη για την κυπριακή οικονομία και κοινωνία.

Η Εθνική Στρατηγική AI 2032 θέτει το πλαίσιο για το πώς η Κύπρος μπορεί να αξιοποιήσει την Τεχνητή Νοημοσύνη τα επόμενα χρόνια στο κράτος, στις επιχειρήσεις και στην οικονομία. Το ζητούμενο είναι το αποτέλεσμα: περισσότερη παραγωγικότητα, καλύτερες υπηρεσίες, ισχυρότερες επιχειρήσεις και πραγματική αξία για τον πολίτη.

– Έχοντας μελετήσει τη Στρατηγική, ποια είναι η πρώτη σας εκτίμηση;

Πρόκειται για μια ενδελεχή και ολοκληρωμένη δουλειά. Η Εθνική Εξειδικευμένη Επιτροπή για την Τεχνητή Νοημοσύνη, το National AI Taskforce, υπό την προεδρία του Επικεφαλής Επιστήμονα Δημήτρη Σκουρίδη, έχει διαμορφώσει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο με σαφείς στόχους και προτεραιότητες. Υπάρχει πλέον μια πολύ καλή βάση για την υλοποίηση. Η μεγάλη ευκαιρία είναι αυτή η δουλειά να μετατραπεί σε πραγματικό αποτέλεσμα για την οικονομία και την κοινωνία.

– Ξεκινά τώρα η προσπάθεια της Κύπρου στο AI;

Όχι. Για να βρίσκεται σήμερα η Κύπρος σε αυτό το σημείο έχει προηγηθεί σημαντική δουλειά. Έχουν γίνει ουσιαστικά βήματα στον ψηφιακό μετασχηματισμό, στις ψηφιακές υποδομές, στην έρευνα και την καινοτομία και στην ανάπτυξη του τεχνολογικού οικοσυστήματος. Από την περίοδο του Κυριάκου Κόκκινου στο Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής μέχρι σήμερα, με τον Νικόδημο Δαμιανού, υπάρχει μια συνέχεια πάνω στην οποία μπορεί να χτίσει η χώρα.

Παράλληλα, η Κύπρος διαθέτει πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα με τεχνογνωσία, τεχνολογικές επιχειρήσεις, ισχυρό τομέα επαγγελματικών υπηρεσιών και πρόσβαση σε ευρωπαϊκές υποδομές και compute. Υπάρχουν λοιπόν σημαντικές βάσεις.

– Τι ξεχωρίζετε στη φιλοσοφία της Στρατηγικής;

Τη μετάβαση από το AI adoption στο measurable impact. Δεν αρκεί πόσες επιχειρήσεις χρησιμοποιούν AI. Σημασία έχει τι αποτέλεσμα παράγει: πόσο αυξάνεται η παραγωγικότητα, πόσο μειώνεται ο χρόνος μιας διαδικασίας, τι κόστος εξοικονομείται και τι νέα αξία δημιουργείται. Η τεχνολογία είναι το μέσο. Το αποτέλεσμα είναι ο στόχος.

– Πώς προβλέπεται να προχωρήσει η υλοποίηση;

Η Στρατηγική κινείται παράλληλα σε data, compute, υποδομές, δεξιότητες, governance και πραγματικές εφαρμογές. Αυτό το θεωρώ πολύ σημαντικό. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να είναι όλα τέλεια για να ξεκινήσει η εφαρμογή. Η ίδια η εφαρμογή χτίζει capability: ξεκινάς με high-value use cases, δοκιμάζεις, μετράς, μαθαίνεις και κάνεις scale σε ό,τι αποδίδει.

– Και πώς συνδυάζεται η ταχύτητα με την ασφάλεια;

Εδώ η Στρατηγική γίνεται αρκετά συγκεκριμένη. Η λογική των ApplyAI gates επιτρέπει ένα use case να αξιολογείται ως προς την αξία, την τεχνική εφικτότητα, την ετοιμότητα, τον κίνδυνο και τη συμμόρφωση πριν περάσει σε μεγαλύτερη κλίμακα. Παράλληλα, testbeds και sandboxes δίνουν τη δυνατότητα δοκιμών σε ελεγχόμενο περιβάλλον. Κατά την άποψή μου, αυτή είναι η σωστή ισορροπία: γρήγορη εφαρμογή, αλλά με συγκεκριμένες δικλίδες.

– Υπάρχουν εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν το Δημόσιο να περάσει από την ιδέα στην εφαρμογή;

Ναι. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται μηχανισμοί όπως ο Κόμβος Κυβερνητικής Καινοτομίας, όπου λύσεις μπορούν να συν-σχεδιάζονται, να πρωτοτυποποιούνται και να ελέγχονται πριν από ευρύτερη υιοθέτηση ή procurement. Η Κοινή Πλατφόρμα και το Εθνικό Πλέγμα API μπορούν επίσης να λειτουργήσουν ως κοινή τεχνολογική βάση για επαναχρησιμοποιήσιμες υπηρεσίες και ασφαλή ανταλλαγή δεδομένων. Αυτού του είδους οι κοινές υποδομές είναι κρίσιμες για να μην αναπτύσσει κάθε οργανισμός απομονωμένες λύσεις.

– Μπορεί το μικρό μέγεθος της Κύπρου να λειτουργήσει υπέρ της;

Ναι. Κράτος, επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα μπορούν να συντονιστούν πιο γρήγορα. Η Κύπρος μπορεί να δοκιμάζει λύσεις σε μικρότερη κλίμακα, να βλέπει γρήγορα τι λειτουργεί και να κάνει scale εκεί όπου υπάρχει αποτέλεσμα. Για μια μικρή χώρα, η ταχύτητα μπορεί να γίνει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

– Πού μπορεί να φανεί στην πράξη η αξία του AI;

Η Στρατηγική δίνει συγκεκριμένες κατευθύνσεις ανά τομέα. Στη ναυτιλία συναντάμε έννοιες όπως Blue Intelligence και Intelligent Maritime Orchestrator, μαζί με digital twins και predictive maintenance. Στην υγεία προβλέπονται εφαρμογές όπως Virtual Patient Coordinator και ψηφιακά δίδυμα. Στον τουρισμό, η λογική του living lab μπορεί να επιτρέψει τη δοκιμή έξυπνων και προσωποποιημένων υπηρεσιών. Στις χρηματοοικονομικές και επαγγελματικές υπηρεσίες, fraud detection, risk modelling, document intelligence και Agentic AI μπορούν να αλλάξουν ολόκληρα workflows.

Κάθε τομέας όμως έχει διαφορετικά δεδομένα, κινδύνους και ανάγκες. Γι’ αυτό θεωρώ ότι πρέπει να αναλυθεί ξεχωριστά, με έμφαση στα use cases που μπορούν να δώσουν τη μεγαλύτερη αξία.

– Πρέπει η Κύπρος να δημιουργήσει το επόμενο μεγάλο AI model;

Δεν θεωρώ ότι αυτή είναι η κύρια ευκαιρία. Μια χώρα δεν χρειάζεται να δημιουργήσει το επόμενο frontier model για να δημιουργήσει μεγάλη αξία από το AI. Η Κύπρος μπορεί να αξιοποιεί τις καλύτερες τεχνολογίες διεθνώς και παράλληλα να αναπτύσσει δική της τεχνογνωσία, εξειδικευμένες λύσεις, intellectual property και νέα προϊόντα σε τομείς όπου έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα.

– Εκεί συνδέεται και το technological sovereignty;

Από τη δική μου ανάγνωση της Στρατηγικής, ναι. Sovereignty δεν σημαίνει technological isolation ούτε ότι μια μικρή χώρα θα δημιουργήσει τα πάντα μόνη της. Η λογική του Sovereign Plus και του sovereignty through partnerships είναι πιο ρεαλιστική: πρόσβαση στις καλύτερες τεχνολογίες και συνεργασίες, με παράλληλη ανάπτυξη εθνικής ικανότητας εκεί όπου υπάρχει στρατηγική σημασία – σε κρίσιμα δεδομένα, υποδομές, compute, εφαρμογές και intellectual property. Με απλά λόγια, συνεργασία χωρίς απόλυτη εξάρτηση.

– Τι σημαίνει το AI για τον εργαζόμενο;

Σε μεγάλο βαθμό, χρόνο. Μια διαδικασία που σήμερα απαιτεί ώρες μπορεί να ολοκληρώνεται σε πολύ λιγότερο χρόνο. Αυτός ο χρόνος μπορεί να αξιοποιηθεί σε ανάλυση, δημιουργία, εξυπηρέτηση και λήψη αποφάσεων. Όταν αυτό συμβαίνει σε χιλιάδες εργαζομένους, η εξοικονόμηση χρόνου μετατρέπεται σε παραγωγικότητα για ολόκληρη την οικονομία.

– Και τι προβλέπεται για το ανθρώπινο δυναμικό;

Υπάρχουν δύο διαστάσεις. Η πρώτη αφορά το εξειδικευμένο AI talent. Η δεύτερη αφορά το reskilling και upskilling του υφιστάμενου εργατικού δυναμικού. Εργαλεία όπως Skills Gap Atlas, NASQ και FutureAI CY δείχνουν μια πιο οργανωμένη προσέγγιση στη χαρτογράφηση αναγκών, στις δεξιότητες και στα microcredentials.

Δεν χρειάζεται ολόκληρο το εργατικό δυναμικό να γίνει machine-learning engineers. Ο λογιστής, ο δικηγόρος, ο εκπαιδευτικός, ο δημόσιος λειτουργός, ο τραπεζικός ή ο επαγγελματίας του τουρισμού χρειάζεται να γνωρίζει πώς να χρησιμοποιεί το AI στη δική του εργασία. Κατά την άποψή μου, εκεί μπορεί να δημιουργηθεί ένα πραγματικό productivity multiplier.

– Πού βρίσκεται σήμερα η Κύπρος ως προς την υιοθέτηση;

Υπάρχει σημαντική απόσταση να καλυφθεί. Το 2025 το AI χρησιμοποιούσε το 9,27% των επιχειρήσεων στην Κύπρο, έναντι περίπου 20% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στη Μάλτα, μια μικρή οικονομία με αρκετά κοινά χαρακτηριστικά, το ποσοστό είχε ήδη φτάσει στο 21,4%. Δεν το βλέπω ως αρνητικό μήνυμα. Δείχνει πόσο μεγάλο περιθώριο υπάρχει για ταχύτερο adoption.

– Πώς προβλέπεται να μετρηθεί η επιτυχία της Στρατηγικής;

Η Στρατηγική θέτει συγκεκριμένους και φιλόδοξους στόχους και συνδέει την υλοποίηση με μετρήσιμα αποτελέσματα. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Στο AI η πρόοδος πρέπει να μπορεί να αποτυπωθεί σε πραγματικούς δείκτες: χρόνο, κόστος, παραγωγικότητα, adoption, ποιότητα υπηρεσιών και οικονομική αξία.

– Ποια είναι τελικά η μεγαλύτερη ευκαιρία για την Κύπρο;

Να μετατρέψει το μικρό της μέγεθος σε ταχύτητα και τις βάσεις που έχουν ήδη δημιουργηθεί σε πραγματική οικονομική αξία. Έχει προηγηθεί σημαντική δουλειά. Υπάρχουν υποδομές, τεχνογνωσία, ανθρώπινο δυναμικό και πρόσβαση στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα. Υπάρχει πλέον και μια ενδελεχής Στρατηγική που δίνει συγκεκριμένη κατεύθυνση.

Η επόμενη και καθοριστική φάση είναι η υλοποίηση. Εκεί θα φανεί η πραγματική δυναμική του AI στους επιμέρους τομείς της κυπριακής οικονομίας: ποια προβλήματα μπορεί να λύσει, ποια use cases έχουν τη μεγαλύτερη αξία και ποιο μπορεί να είναι το πραγματικό αποτέλεσμα.

Δεν χρειάζεται η Κύπρος να είναι η μεγαλύτερη χώρα για να έχει φιλοδοξία στο AI. Μπορεί όμως να είναι από τις χώρες που κινούνται οργανωμένα, γρήγορα και με μετρήσιμο αποτέλεσμα.

*Συζήτηση με τον Παναγιώτη Διονυσίου, επαγγελματία στον χώρο της Τεχνητής Νοημοσύνης και ιδρυτή της Quantum AI Ltd, εταιρείας που δραστηριοποιείται στην ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων Τεχνητής Νοημοσύνης και Κβαντικής Τεχνολογίας.