Η στεγαστική κρίση φέρνει ανατροπές – Εκτινάχθηκε το Die Linke στο Βερολίνο – Κέρδισε η Εράλπ, προτείνοντας οροφή στα ενοίκια και κρατικοποίηση διαμερισμάτων

Είναι γνωστό πως το στεγαστικό πρόβλημα είναι οξύ σε πολλές χώρες της ΕΕ, μεταξύ τους και η Κύπρος, ιδιαίτερα σε μεγαλουπόλεις όπου η εισροή επενδυτών και εργαζομένων, η μαζική προσέλκυση τουριστών αλλά επίσης η χρήση του θεσμού των βραχυχρόνιων μισθώσεων, σε συνδυασμό με τις τάσεις κερδοσκοπίας από τους ιδιοκτήτες ακινήτων, περιορίζουν σημαντικά τη δυνατότητα των πολιτών και δη αυτών νεαρής ηλικίας να εξασφαλίσουν στέγη, έστω και για ενοικίαση.

Ίσως την περασμένη Κυριακή να γίναμε, μέσα από τις εκλογές στο κρατίδιο του Βερολίνου, μάρτυρες του πρώτου καθορισμού εκλογικού αποτελέσματος με βασικό κριτήριο επιλογής τη δυσκολία εξεύρεσης προσιτής στέγης ή προσιτού ενοικίου και τις προτάσεις των κομμάτων για την αντιμετώπιση της κατάστασης.

Οι Βερολινέζοι ανέδειξαν το αριστερό Die Linke πρώτο κόμμα με 25,7%, έναντι του 12,2% που είχε πάρει το 2023. Δεύτερο το χριστιανοδημοκρατικό κόμμα CDU με 18,8% και τρίτο το ακροδεξιό AfD με 16,3%.

Τι πρότεινε

Η υποψήφια του Die Linke για τη θέση κυβερνήτη του Βερολίνου ήταν η Ελίφ Εράλπ (Elif Eralp), τουρκικής καταγωγής. Στη μακρά προεκλογική εκστρατεία, η Εράλπ και το κόμμα της έθεσαν στην προμετωπίδα της προσπάθειάς τους το στεγαστικό, υποσχόμενοι την σταδιακή επίλυσή του με δύο προτεινόμενα μέτρα ελέγχου ή περιορισμού της ιδιωτικής πρωτοβουλίας στην οικονομία:

1. Το Mietendeckel, που προβλέπει επιβολή οροφής στα ενοίκια σε περίπου 400,000 στεγαστικές μονάδες (κατοικίες και διαμερίσματα) που ανήκουν σε δημοτικές εταιρείες (landeseigene Wohnungsunternehmen) και
2. Το Vergesellschaftung, που προβλέπει μελλοντική κρατικοποίηση (αγορά) του αποθέματος περίπου 220,000 στεγαστικών μονάδων στο Βερολίνο, που σήμερα ανήκουν σε μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες ακινήτων (π.χ. Vonovia, η Deutsche Wohnen). Η 45χρονη Εράλπ δήλωσε ότι η ολοένα και πιο δύσκολη ενοικίαση στέγης είναι το μεγαλύτερο κοινωνικό πρόβλημα στο Βερολίνο. Δεσμεύτηκε να υλοποιήσει το πρόγραμμά της για εθνικοποίηση των εταιρειών που κατέχουν χιλιάδες διαμερίσματα και κατοικίες και να «διώξει την κερδοσκοπία από το Βερολίνο».
   Πριν την προώθηση της κρατικοποίησης των ιδιωτικών εταιρειών προσφοράς στέγης, η Εράλπ θα προχωρήσει, είπε, στην επιβολή οροφής στα ενοίκια που τυγχάνουν διαχείρισης από δημοτικούς οργανισμούς (Mietendeckel).

Πώς θα υλοποιήσει τα μέτρα

Οι προτάσεις της Ελίφ Εράλπ και του Die Linke για το στεγαστικό χαρακτηρίζονται ανεφάρμοστες ή πολύ δαπανηρές από αντιπάλους της. Ο γενικός γραμματέας του σοσιαλδημοκρατικού SPD, Τιμ Κλούσεντορφ, δήλωσε ότι η εθνικοποίηση διαμερισμάτων θα κόστιζε 20 δισεκατομμύρια ευρώ.

Η ίδια η Εράλπ, όταν ρωτήθηκε προεκλογικά «από πού θα γίνει η χρηματοδότηση για την εθνικοποίηση στεγαστικών μονάδων και πώς θα μειωθούν τα ενοίκια», έδωσε κάποιες απαντήσεις.

Σε μια μακροσκελή της ανάρτηση στο διαδίκτυο, έγραψε μεταξύ άλλων τα εξής:
«Το ερώτημα “πώς λειτουργεί η κοινωνικοποίηση βάσει του Άρθρου 15 του Βασικού Νόμου στην πράξη”, τόσο οικονομικά όσο και από άποψη στεγαστικής πολιτικής, είναι κρίσιμο. Θα χαρώ να σας εξηγήσω:

• Χρηματοδότηση, πίστωση και πιστωτές: Τα περίπου 220.000 διαμερίσματα που ανήκουν σε μεγάλες εταιρείες ακινήτων, μεταβιβάζονται σε ίδρυμα δημοσίου δικαίου. Η νομικά προβλεπόμενη αποζημίωση είναι συνταγματικά συμβατή και σημαντικά χαμηλότερη από την κερδοσκοπική αγοραία αξία (μη αντισταθμίζοντας τις υπερβολικές αυξήσεις στην αξία της γης). Το ίδρυμα δημοσίου δικαίου εκδίδει μακροπρόθεσμα, τοκοφόρα ομόλογα για τον σκοπό αυτό, τα οποία μπορούν να τύχουν διαπραγμάτευσης στην κεφαλαιαγορά. Η αποπληρωμή και η καταβολή τόκων καλύπτονται από το τρέχον εισόδημα από ενοίκια από τα ακίνητα.
• Πώς αυτό βοηθά τους ενοικιαστές: Σε εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρείες, όπως η Vonovia, έως και 40% των εσόδων από ενοίκια ρέει απευθείας στους μετόχους ως απόδοση. Σε ένα δημόσιο ίδρυμα δημοσίου δικαίου, με προσανατολισμό το δημόσιο όφελος, αυτή η υποτίμηση κερδών εξαλείφεται εντελώς. Τα έσοδα από ενοίκια χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για συντήρηση, διοίκηση και αποπληρωμή δανείων. Αυτό σταματά τις κερδοσκοπικές αυξήσεις ενοικίων, περιορίζει την αύξηση των ενοικίων σε όλη την πόλη, δημιουργεί περιθώρια ελιγμών στις πολιτικές κοινωνικής στέγασης και παρέχει ανακούφιση στους ενοικιαστές».
• Πώς θα δημιουργήσουμε πιο προσιτές κατοικίες: Η κοινωνικοποίηση εξασφαλίζει μόνιμα το αντίστοιχο μερίδιο του οικιστικού αποθέματος. Για να δημιουργήσουμε νέες προσιτές κατοικίες, βασιζόμαστε σε ένα ξεχωριστό μέσο: το πρόγραμμα κατασκευής δημοτικών κατοικιών. Μέσω αυτού του προγράμματος, παρέχουμε σε κρατικές εταιρείες στέγασης 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ σε μετοχικό κεφάλαιο ετησίως, για την κατασκευή 7.500 μόνιμα προσιτών διαμερισμάτων κάθε χρόνο.
  Η κοινωνικοποίηση των υφιστάμενων ακινήτων και η νέα δημοτική κατασκευή αλληλοσυμπληρώνονται τέλεια: Προστατεύουμε τις υπάρχουσες γειτονιές από την κερδοσκοπία και ταυτόχρονα χτίζουμε νέες δημόσιες και, πάνω απ ‘όλα, οικονομικά προσιτές κατοικίες».