ΕΕ και Καναδάς χτίζουν νέα συμμαχία στη σκιά Τραμπ – Συμφωνίες για ενέργεια, εμπόριο και άμυνα

Σε μια νέα στρατηγική συμμαχία, με επίκεντρο το εμπόριο, την ενέργεια, τις κρίσιμες πρώτες ύλες και την άμυνα, προχωρούν Ευρωπαϊκή Ένωση και Καναδάς, επιδιώκοντας να ενισχύσουν την οικονομική τους ανεξαρτησία σε μια περίοδο αυξανόμενων εμπορικών εντάσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην 21η Σύνοδο Κορυφής, που πραγματοποιείται στο Μόντρεαλ, προωθείται ένα ευρύ πακέτο συμφωνιών, το οποίο περιλαμβάνει συνεργασία στο ψηφιακό εμπόριο, χρηματοδότηση έργων κρίσιμων ορυκτών και κοινή αγορά 50 πυροσβεστικών αεροσκαφών.

Σύμφωνα με σχέδιο κοινής δήλωσης που διακινήθηκε στα κράτη μέλη της ΕΕ, η αποκαλούμενη «Συμμαχία για το Μέλλον» αποσκοπεί στη δημιουργία στενότερων οικονομικών, τεχνολογικών και αμυντικών δεσμών μεταξύ των δύο πλευρών, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αμερικανικοί δασμοί και οι τοποθετήσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προκαλούν ανησυχίες στους παραδοσιακούς συμμάχους των ΗΠΑ.

Μεταξύ των πρωτοβουλιών που προωθούνται περιλαμβάνεται συμφωνία για το ψηφιακό εμπόριο, με στόχο την επιτάχυνση των συναλλαγών, τη μείωση του κόστους και την ενίσχυση της ασφάλειάς τους.

Παράλληλα, προβλέπεται ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των αρχών ανταγωνισμού, καθώς και συμφωνία που θα επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να χρηματοδοτεί καναδικά έργα εξόρυξης και επεξεργασίας κρίσιμων ορυκτών.

Κοινή αγορά 50 πυροσβεστικών αεροσκαφών

Ιδιαίτερη θέση στο σχέδιο συνεργασίας κατέχει η αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών, με τις δύο πλευρές να προωθούν κοινή προμήθεια 50 πυροσβεστικών αεροσκαφών της καναδικής De Havilland.

Σύμφωνα με το σχέδιο, τα αεροσκάφη προορίζονται να αναπτυχθούν έως το 2030, ενισχύοντας τις δυνατότητες αντιμετώπισης πυρκαγιών στον Καναδά και στην Ευρώπη.

Στον ενεργειακό τομέα, ΕΕ και Καναδάς εξετάζουν επίσης την περαιτέρω διασύνδεση των αγορών τους, με τη διενέργεια μελέτης σκοπιμότητας για την εξαγωγή καναδικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) προς την Ευρώπη.

«Σύνδεση χωρίς ένταξη» – Η πρόταση φον ντερ Λάιεν

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσίασε το όραμά της για μια ιδιαίτερα στενή σχέση με τον Καναδά, η οποία θα μπορούσε να ξεπερνά τα παραδοσιακά όρια των συμφωνιών συνεργασίας με τρίτες χώρες.

Μιλώντας στο Ινστιτούτο C.D. Howe, αναφέρθηκε στην προοπτική ο Καναδάς να αποτελέσει το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Η ιδέα μας είναι απλή: σύνδεση χωρίς ένταξη», δήλωσε, προσθέτοντας ότι μπορεί να οικοδομηθεί μια εταιρική σχέση που θα προσεγγίζει την ιδιότητα του κράτους μέλους περισσότερο από οποιαδήποτε προηγούμενη συμφωνία.

Την προοπτική στενότερης συνεργασίας υποστήριξε και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, χαρακτηρίζοντας τον Καναδά τον πιο ευρωπαϊκό εταίρο της Ένωσης εκτός Ευρώπης.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη ορολογία προκάλεσε διαφωνίες στο εσωτερικό της ΕΕ, με ορισμένα κράτη μέλη και κυρίως τη Γερμανία να ζητούν την αφαίρεση της αναφοράς σε «συνδεδεμένο μέλος».

Ως αποτέλεσμα, στο σχέδιο κοινής δήλωσης χρησιμοποιείται πλέον η διατύπωση «ολοένα στενότερη σύνδεση», χωρίς να προβλέπεται συγκεκριμένο καθεστώς σύνδεσης αντίστοιχο με την ένταξη στην ΕΕ.

Στα €130 δισ. το διμερές εμπόριο

Η οικονομική συνεργασία αποτελεί βασικό πυλώνα της νέας συμμαχίας, με τις δύο πλευρές να επιδιώκουν την ενίσχυση των αλυσίδων εφοδιασμού και τη μείωση της εξάρτησής τους από τρίτες αγορές.

Το 2025, η αξία των εμπορικών συναλλαγών αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ ΕΕ και Καναδά ξεπέρασε τα €130 δισ., έχοντας αυξηθεί κατά περισσότερο από 80% σε σχέση με το 2016, στο πλαίσιο της ενίσχυσης των οικονομικών δεσμών που προωθεί η εμπορική συμφωνία CETA.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις κρίσιμες πρώτες ύλες, καθώς οι ευρωπαϊκές εισαγωγές από τον Καναδά αυξήθηκαν κατά 62% το 2025, φθάνοντας τα €3,3 δισ.

Η ενίσχυση της συγκεκριμένης συνεργασίας θεωρείται σημαντική για την ασφάλεια εφοδιασμού της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, ιδιαίτερα σε τομείς που συνδέονται με τις νέες τεχνολογίες και την ενεργειακή μετάβαση.

Υπερυπολογιστές, Erasmus και αμυντική συνεργασία

Στο πεδίο της τεχνολογίας, η Σύνοδος αναμένεται να προωθήσει την ένταξη του Καναδά στο ευρωπαϊκό δίκτυο υπερυπολογιστών, καθώς και την περαιτέρω συνεργασία στην τεχνητή νοημοσύνη, την έρευνα και την καινοτομία.

Παράλληλα, ο Καναδάς προγραμματίζει την έναρξη διαπραγματεύσεων για συμμετοχή στο πρόγραμμα Erasmus, ενώ επιδιώκεται η ενίσχυση των συνεργασιών στο Horizon Europe.

Η συνεργασία επεκτείνεται επίσης στην άμυνα, την ασφάλεια και την Αρκτική.

Ο Καναδάς αποτελεί ήδη την πρώτη μη ευρωπαϊκή χώρα που συμμετέχει στο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE για κοινές αμυντικές προμήθειες, με καναδική εταιρεία να έχει εξασφαλίσει σύμβαση για την παροχή συστημάτων ραδιοεπικοινωνιών στον πολωνικό στρατό.

Στο τραπέζι και η χρηματοδότηση της Ουκρανίας

Σημαντική θέση στις συζητήσεις καταλαμβάνει και η οικονομική στήριξη προς την Ουκρανία, η οποία αντιμετωπίζει εκτιμώμενο χρηματοδοτικό κενό ύψους €70 δισ. για το 2027.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει το ενδεχόμενο να καλύψει περίπου τα δύο τρίτα του ποσού, δηλαδή €46 δισ., επιδιώκοντας παράλληλα μεγαλύτερη συνεισφορά από διεθνείς εταίρους, μεταξύ των οποίων και ο Καναδάς.

Οι Βρυξέλλες ζητούν η νέα χρηματοδότηση να είναι πρόσθετη των ήδη υφιστάμενων δεσμεύσεων, προκειμένου να καλυφθούν οι αυξημένες ανάγκες του Κιέβου.

Το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον

Η ενίσχυση των σχέσεων ΕΕ και Καναδά πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία αμφότερες οι πλευρές αναζητούν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, υπό το βάρος των εμπορικών εντάσεων και της αβεβαιότητας στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Καναδός Πρωθυπουργός, Μαρκ Κάρνεϊ, υποστήριξε ότι η νέα συμμαχία πρέπει να είναι αρκετά ισχυρή ώστε να μην μπορεί κανείς να υπαγορεύει τις επιλογές των συμμετεχόντων, αλλά και αρκετά ανοιχτή ώστε να μπορούν να ενταχθούν και άλλοι εταίροι.

Από την πλευρά της, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι σε έναν κόσμο αυξανόμενων αντιπαλοτήτων, η κυριαρχία και η ανεξαρτησία δεν συνδέονται πλέον αποκλειστικά με τη δυνατότητα μονομερούς δράσης, αλλά και με την ικανότητα των κρατών να ενεργούν από κοινού.

Η νέα συνεργασία επιδιώκει να μετατρέψει αυτή την προσέγγιση σε συγκεκριμένες οικονομικές και στρατηγικές πρωτοβουλίες, με τις τελικές δεσμεύσεις να αποτυπώνονται στην κοινή δήλωση της Συνόδου.

ΚΥΠΕ