«Δεν αποκλείεται η Τουρκία από την Κυπριακή Δημοκρατία», υπογραμμίζει ο υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος, στην πρώτη του συνέντευξη για το 2026, διαμηνύοντας πως η Άγκυρα έχει να επιλέξει «εάν θα επιμείνει στον αυτοαποκλεισμό της» ή όχι.
Ανασκοπώντας την εξωτερική πολιτική της Κύπρου, κατά τη χρονιά που έφυγε, ο Κ. Κόμπος τονίζοντας πως οι επαφές και οι προσπάθειες κατατείνουν στην ενίσχυση της κυπριακής παρουσίας διεθνώς, διεύρυνση των συνεργασιών. Περαιτέρω αναφέρεται στις σχέσεις της Κύπρου με την ευρύτερη Μέση Ανατολή σε συνάρτηση με της προτεραιότητες της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το τρέχον εξάμηνο του 2026.
– Κατ’ αρχάς ποιά θεωρείτε την μεγαλύτερη επιτυχία της εξωτερικής πολιτικής της Κύπρου κατά το 2025 και ποιά η σημασία της;
– Το να απομονώνεται μια συγκεκριμένη δράση και το αποτέλεσμα της είναι θεμιτό. Θεωρώ όμως σημαντικότερο να υπάρχει η συνδετική γραμμή που να καθορίζει το σύνολο των ενεργειών. Διότι το αποσπασματικό είναι προσωρινό και αποδυναμωμένο σε σχέση με την συνοχή της σχεδιασμένης κατεύθυνσης.
Ειδικότερα, η εξωτερική μας πολιτική συνεχίζει να επικεντρώνεται στην προσπάθεια διεύρυνσης του διπλωματικού αποτυπώματος της Κύπρου με συστηματικότητα, συνέπεια και συνέχεια. Συνεπώς, και κατά το 2025, υπήρξε στοχοθεσία στη βάση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων μας, όπως η γεωγραφική μας θέση, η κατάσταση στην περιοχή, η ιδιότητα του κράτους μέλους της ΕΕ, η επερχόμενη Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, οι άριστες σχέσεις με τις χώρες της ευρύτερης και εγγύτερης γειτονίας μας, καθώς και η διάθεση σχεδιασμού, ανάληψης και υλοποίησης πρωτοβουλιών. Ως πυλώνας σταθερότητας και με την απαιτούμενη προβλεψιμότητα και αξιοπιστία. Χωρίς αμφιταλαντεύσεις και με επίγνωση πλήρη των περιορισμών μας. Συνεπώς, σε αυτή τη λογική κινηθήκαμε.
Ως γέφυρα σταθερότητας μεταξύ της Ευρώπης και της ευρύτερης Μέσης Ανατολής. Ως σύμμαχος που λειτουργεί με σχεδιασμό και που δεν αρκείται στις επαφές και τις διακηρύξεις, που για την Κυπριακή Δημοκρατία έχουν πάντα επαυξημένη βαρύτητα, αλλά που συνάπτει σχέδια δράσης για δομημένο διάλογο μακράς διάρκειας. Αυτά έγιναν ως προς την Ινδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Γαλλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Κένυα, το Ισραήλ, την Αίγυπτο, την Ιορδανία, τον Λίβανο, αλλά και την Ελλάδα μέσω της διακυβερνητικής.
Επιπρόσθετα εστιάσαμε στον εντοπισμό και την καλλιέργεια σχέσεων με χώρες, όπως η Αιθιοπία, η Τανζανία, το Καζακστάν. Το Ουζμπεκιστάν, το Τατζικιστάν, το Τουρκμενιστάν, αλλά και με όλες τις χώρες του Κόλπου. Και κάνω μόνο ενδεικτική αναφορά, στην οποία θα μπορούσε να συμπεριληφθεί αριθμός άλλων χωρών, και με περιπτώσεις που δεν χρειάζεται δημόσια μνεία. Χωρίς ποτέ να αμελούμε τους εταίρους μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όλες αυτές οι επαφές και οι προσπάθειες κατατείνουν στην ενίσχυση της παρουσίας της Κύπρου διεθνώς, ούτως ώστε να διευρύνουμε τις συνεργασίες μας. Υπάρχει στρατηγικός σχεδιασμός και φιλοδοξία, χωρίς εφησυχασμούς, αλλά και χωρίς μεμψιμοιρίες.
Τα αποτελέσματα προκύπτουν μέσα από σχεδιασμό, σαφή κατεύθυνση και ευέλικτη επιχειρηματολογία που αντανακλά τα κοινά συμφέροντα. Μακριά από την ψευδαίσθηση της άδολης φιλίας και με θεμελίωση στην πραγματικότητα των συμφερόντων, των γεωπολιτικών δεδομένων, και των επιδιώξεων εκατέρωθεν.
– Η πολιτική της Κύπρου στην ευρύτερη Μέση Ανατολή έτυχε κριτικής αρκετές φορές. Μπορείτε να μας πείτε γιατί επιμένετε να κινείστε ιδιαίτερα προς χώρες της περιοχής της Μέσης Ανατολής, του Κόλπου κ.λπ.;
– Αυτό είναι μέρος του συγκριτικού μας πλεονεκτήματος. Υπάρχουν σταθερές σχέσεις, αλλά και τεράστια προοπτική. Όχι μόνο ως πολλαπλές κρίσεις, αλλά ως ευκαιρία. Αρκεί κάποιος να ανατρέξει στους οικονομικούς δείκτες, τα πληθυσμιακά μεγέθη, την ραγδαία επίδραση της νέας τεχνολογίας, τον ενεργειακό πλούτο, την διπλωματική επιδραστικότητα της περιοχής. Άρα, είναι μέρος του συνόλου της προσέγγισης μας, και όχι κάτι ευκαιριακό. Επιπρόσθετα, η κριτική απαντάται μέσα από τα δεδομένα. Δεδομένα που περιλαμβάνουν, αν και δεν περιορίζονται, στην πληθώρα δηλώσεων αραβικών χωρών, της παλαιστινιακής ηγεσίας, της ΕΕ. Το τί λένε οι συνομιλητές μας και τις δημόσιες ευχαριστίες τους προς την Κυπριακή Δημοκρατία.
Παραπέμπω επίσης στην ορατή σε όλους εμβάθυνση σχέσεων με χώρες του αραβικού κόσμου. Αποτελέσματα αυτόδηλα που υπερβαίνουν την προσπάθεια δημιουργίας επικριτικού αφηγήματος. Οι ίδιοι οι άμεσα εμπλεκόμενοι βλέπουν και δηλώνουν τον εποικοδομητικό ρόλο της Κύπρου. Συστηματικά, σταθερά, αναμφισβήτητα.
Το εθνικό μας συμφέρον δεν εντοπίζεται στην απομόνωση και στην στάση παρατηρητή. Αυτά δοκιμάστηκαν και έφεραν αρνητικά αποτελέσματα. Είχαμε να διαχειριστούμε την από όλους κατακριτέα τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς, την επακόλουθη τραγική και απαράδεκτη κατάσταση στην Γάζα, τις εξελίξεις στη Συρία, τις αλυσιδωτές εξελίξεις στον Λίβανο, στο Ιράν, στην Ερυθρά Θάλασσα, την συνεχιζόμενη εισβολή στην Ουκρανία, και μια Τουρκία να βρίσκεται σε όλα τα μέτωπα εμπλεκόμενη. Κρατήσαμε ισορροπίες και εξυπηρετήσαμε πρώτα και πάνω από όλα το συμφέρον της Κύπρου. Δεκάδες χιλιάδες τόνοι ανθρωπιστικής βοήθειας έφτασαν στην Γάζα. Δημιουργήσαμε μια διεθνή ανθρωπιστική επιχείρηση και συμμαχία. Στηρίξαμε τις εκκενώσεις πολιτών τρίτων χωρών μέσω της Κύπρου. Έχουμε τη συμφωνία οριοθέτησης με τον Λίβανο, την δωρεάν παραχώρηση των μονάδων αφαλάτωσης από τα ΗΑΕ, την Στρατηγική Συμφωνία με τα ΗΑΕ, την εμβάθυνση των σχέσεων με την Αίγυπτο, με την Ιορδανία. Το άνοιγμα προς το Κατάρ και την Σαουδική Αραβία, την σταθεροποίηση σχέσεων με τις χώρες της κεντρικής Ασίας, την επέκταση αποτυπώματος στην Αφρική μέσω και του Cyprus Aid. Συνεπώς, η κριτική είναι απαραίτητη και καλοδεχούμενη. Όπως πρέπει όμως να είναι και το δικαίωμα απάντησης. Που περιλαμβάνει την δυνατότητα σύγκρισης με δηλώσεις και ενέργειες στο παρελθόν κάποιων που ασκούν κριτική.
Τέλος, εργαζόμαστε στο πλαίσιο ενός διαφοροποιημένου διεθνούς αλλά και περιφερειακού περιβάλλοντος, με συνεχείς ανακατατάξεις στην γεωπολιτική κατάσταση, ιδιαίτερα στην περιοχή μας, συνεπώς, η παρουσία μας και οι επαφές μας δίνουν όχι μόνο την ευκαιρία παρουσίασης των θέσεων της Κύπρου στα διάφορα ζητήματα, αλλά και την δυνατότητα στην δική μας πλευρά να κατανοούμε καλύτερα τις θέσεις και τις ανησυχίες των άλλων κρατών.
– Οι Ευρωπαίοι εταίροι της Κύπρου σας ακούνε όταν τους μεταφέρετε μηνύματα από χώρες της Ανατολικής Μεσογείου;
– Είναι γεγονός, ότι ειδικά τα τελευταία χρόνια, με την ενίσχυση αυτών των προσπαθειών που προανέφερα, ενισχύεται και η δυνατότητα της Κύπρου στις Βρυξέλλες να μεταφέρει ακριβώς τις θέσεις, τα μηνύματα, τους προβληματισμούς των περιφερειακών μας εταίρων στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής και του Κόλπου, και να επιτελούμε τον ρόλο της γέφυρας στα ζητήματα αυτά μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Μέσης Ανατολής. Συνεπώς, τόσο οι δικές μας προσπάθειες, όσο και οι συχνές επαφές του ιδίου του Προέδρου της Δημοκρατίας δίνουν την ευκαιρία συζήτησης των ζητημάτων που απασχολούν την περιοχή, στις Βρυξέλλες. Και αυτό έχουμε δει να καταδεικνύεται τόσο με τη δραστηριοποίηση της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Ursula von derLeyen σε σχέση με ζητήματα που αφορούν π.χ. τον Λίβανο, υπενθυμίζω πέρυσι, αλλά βεβαίως και της δραστηριοποίησης της αρμοδίας Υπάτης Εκπροσώπου, κ. Kaja Kallas. Και εν όψει Προεδρίας αυτό φυσικά θα ενισχύθει.
– Η Κυπριακή Προεδρία ΕΕ ποιό ρόλο θα παίξει στην εξωτερική πολιτική της Κύπρου. Ακούσαμε τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη να δίνει μεγάλη έμφαση ως προς την ευρύτερη Μέση Ανατολή.
– Κατά την διάρκεια της Προεδρίας, έχουμε αναφέρει στις προτεραιότητές μας, ότι θα επικεντρωθούμε και στα ζητήματα της Μέσης Ανατολής, και ειδικότερα σε κάποια ζητήματα που θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικά, όπως αυτά της μετανάστευσης, των ευρύτερων θεμάτων που αφορούν την Μεσόγειο, της θαλάσσιας ασφάλειας, με δεδομένο ότι η Κύπρος έχει ιδιαίτερα συμφέροντα στον τομέα της ναυτιλίας, τα οποία επηρεάζονται π.χ. από τις επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, που έχουν επιπτώσεις στη διεθνή ναυσιπλοΐα. Παράλληλα, όπως έχει αναφέρει ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, η έμφαση στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής θα συνεχίσει να αποτελεί προτεραιότητα της εξωτερικής μας πολιτικής, και στο πλαίσιο της Προεδρίας προγραμματίζεται η συμμετοχή ηγετών της περιοχής στην Άτυπη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Απρίλιο. Δίνουμε επίσης έμφαση στον ρόλο της Ινδίας για την ΕΕ και σύντομα θα υπάρξουν ανακοινώσεις ως προς αυτή την κατεύθυνση. Τέλος, πιστεύουμε ότι η σχέση με τις ΗΠΑ είναι απαραίτητο να ενισχυθεί και να υπάρξει διάλογος. Δεν έχουμε ως ΕΕ την πολυτέλεια της απομόνωσης. Αυτονομία της ΕΕ, αλλά και ΕΕ ανοικτή προς τον κόσμο.
– Θα προσκαλέσετε τον Χακάν Φιντάν στη Λεμεσό στη σύνοδο Gymnich;
– Σε σχέση με τις Συνόδους της Κυπριακής Προεδρίας, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης έχει δημόσια εκφράσει την πρόθεση να προσκαλέσει τον Τούρκο Πρόεδρο στην Άτυπη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με τους ηγέτες της περιοχής που προγραμματίζουμε. Δεν αποκλείεται η Τουρκία από την Κυπριακή Δημοκρατία. Αλλά η Τουρκία έχει να επιλέξει εάν θα επιμείνει στον αυτοαποκλεισμό της. Εμείς επιδιώκουμε να αδράξει την ευκαιρία η Τουρκία, πάντοτε σε συνάρτηση και με τις κυπρογενείς της υποχρεώσεις.
– Πως όλες αυτές οι κινήσεις εξωτερικής πολιτικής όχι μόνο σε Ευρώπη αλλά σε Αφρική και Ασία έχουν συμβάλει ουσιαστικά στις προσπάθειες του Κυπριακού;
– Όλες αυτές οι προσπάθειες και οι επαφές μας στην εξωτερική πολιτική ασφαλώς κατατείνουν προς την ενίσχυση του διπλωματικού αποτυπώματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία δεν είναι εκλιπούσα, αλλά παρούσα διεθνώς. Ως αποτέλεσμα, επιδιώκουμε την ενίσχυση των δυνατοτήτων μας και της ενάσκησης κυριαρχίας και παρουσίας της Κύπρου ως ανάχωμα προς την στάση της Τουρκίας. Και για υποβοήθηση της προσπάθειας επανόδου σε ουσιαστικό διάλογο στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου πάντοτε, και των Ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Ουδέποτε θα σταματήσει η προσπάθειά μας. Θα παραμείνουμε πάντα σε συγχρονισμό με την καθοδηγητική βούληση για ουσιαστική διαπραγμάτευση για επίλυση του Κυπριακού σύμφωνα με τα Ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Η ανάληψη πρωτοβουλίας και η πρωτοβουλία των κινήσεων θα παραμείνουν η προσέγγισή μας.
Επενδύουμε συνειδητά στις σχέσεις με ΗΠΑ χωρίς αμφιταλαντεύσεις
– Ένα άλλο ζήτημα για το οποίο υπήρξε έντονη αμφισβήτηση ήταν ο ανθρωπιστικός διάδρομος «Αμάλθεια». Ποιά τα σχόλιά σας;
– Ως προανέφερα, σε σχέση με την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας προς τους άμαχους Παλαιστινίους στην Γάζα, οι προσπάθειες συνεχίστηκαν και φέτος. Υπήρξε συνολικά από την αρχή αυτής της προσπάθειας η μεταφορά άνω των τριάντα χιλιάδων τόνων ανθρωπιστικής βοήθειας προς την Γάζα, κυρίως τροφίμων. Έχουμε παρουσία στο CMCC από την έναρξη λειτουργίας του κέντρου. Επεκτείνουμε την λίστα σε προϊόντα διττής χρήσης. Η πρόσκληση και παρουσία του ΠτΔ στην τελετή υπογραφής της Συμφωνίας για την Ειρήνη στην Μέση Ανατολή στο Σαρμ Ελ-Σέιχ είναι ένδειξη της εκτίμησης της προσπάθειας μας, τόσο από τις ΗΠΑ όσο και από την Αίγυπτο.
Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στο σημείο, όπου πλέον έχουμε τη δυνατότητα να υπάρχει μια συστηματική ροή βοήθειας προς τη Γάζα μέσω του λιμένα του Ashdod, με τον μηχανισμό που έχει συσταθεί σε συνεργασία με τα Ηνωμένα Έθνη και ειδικότερα την UNOPS. Συναφώς, μόλις πριν λίγες μέρες αναχώρησε ένα φορτίο ακόμα χιλίων τόνων ανθρωπιστικής βοήθειας το οποίο έχει ήδη εκφορτωθεί και προωθείται στον άμαχο πληθυσμό. Η κριτική και σε αυτό το ζήτημα έχει απαντήσεις και μάλιστα μια εξ αυτών περιλαμβάνει το ερώτημα περί του εάν η στάση απάθειας και περιορισμού σε δράσεις διαμαρτυρίας θα είχε καλύτερο αποτέλεσμα. Θεωρώ πως όχι. Και παραπέμπω ως παραπάνω στις δημόσιες τοποθετήσεις της ηγεσίας της ίδιας της Παλαιστινιακής Αρχής. Αλλά και πολλών άλλων σημαντικών χωρών στο διεθνές πλαίσιο.
– Που βρίσκονται σήμερα οι σχέσεις της Κύπρου με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και γιατί δεν έχει προχωρήσει το visa waiver;
– Οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής συνεχίζουν να αναβαθμίζονται και φέτος είχα τη δυνατότητα να συναντήσω και να συνομιλήσω με τον ομόλογό μου, τον κ. Ρούμπιο, αρκετές φορές, με την τελευταία μόλις πρόσφατα με επίσκεψή μου στο State Department. Εγκαθιδρύθηκε πέρσι ο στρατηγικός διάλογος των δύο χωρών μας, επικεντρωμένος σε θέματα, τόσο ασφάλειας, όσο και ευρύτερης εξωτερικής πολιτικής και συνεργασίας στην περιοχή. Είχαμε τα προεδρικά διατάγματα για πλεονάζον στρατιωτικό υλικό, την επέκταση της άρσης του εμπάργκο, τη ραγδαία αύξηση στον αριθμό ελλιμενισμού αμερικανικών πολεμικών πλοίων για σκοπούς ανεφοδιασμού και ανθρωπιστικής δράσης, την ευρύτερη συνεργασία στους τομείς ασφάλειας και άμυνας. Πιστεύω ότι πρέπει να γίνει η σύγκριση με το ποιο ήταν το επίπεδο της σχέσης σε βάθος παρελθόντα χρόνου.
Επενδύουμε στη σχέση συνειδητά. Χωρίς αμφιταλαντεύσεις και γνωρίζοντας το δύσκολο διεθνές περιβάλλον που βρίσκεται υπό αναδιαμόρφωση.
Όσον αφορά το Visa Waiver, από δικής μας πλευράς έχει ολοκληρωθεί η τεχνική προεργασία από τον περασμένο Ιούλιο και αναμένουμε τις σχετικές εσωτερικές διαδικασίες των Ηνωμένων Πολιτειών. Υπάρχει σε εξέλιξη μια ευρύτερη ανασκόπηση του θέματος της χορήγησης θεωρήσεων εισόδου, πέραν από το δικό μας ζήτημα. Σε κάθε περίπτωση, εμείς παραμένουμε έτοιμοι, έχουμε ολοκληρώσει την τεχνική προεργασία με επιτυχία και αναμένουμε θετικό αποτέλεσμα. Υπήρξαν επαφές στην Ουάσιγκτον και θα συνεχιστούν σε υψηλό πολιτικό επίπεδο με σκοπό την προώθηση της ένταξης μας στο πρόγραμμα.
