Ως επικεφαλής της ομάδας εργασίας της Επιτροπής των Περιφερειών για την Τουρκία, ηγείται του διπλωματικού και πολιτικού διαλόγου με τις τουρκικές Aρχές, εστιάζοντας στην ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας. Παρακολουθεί επίσης στενά τις εξελίξεις που επηρεάζουν την τοπική δημοκρατία.
«Όταν οι εκλεγμένοι δήμαρχοι συλλαμβάνονται, απομακρύνονται από τα καθήκοντά τους ή αντικαθίστανται από διορισμένους από την κυβέρνηση διαχειριστές, είναι σημαντικό να υπάρχει αντίδραση άμεσα και με συνέπεια. Οι τοπικοί εκπρόσωποι που υπερασπίζονται τους δημοκρατικούς θεσμούς θα πρέπει να γνωρίζουν ότι οι εξελίξεις που τους επηρεάζουν παρακολουθούνται στενά από τους Ευρωπαίους ομολόγους τους», δηλώνει η ίδια.
Η Γιελένα Ντρενιανίν είναι Σουηδή πολιτικός, μέλος της Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) και του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος. Μίλησε στον «Φιλελεύθερο» για το ρόλο της στην ΕτΠ, την ουσία των ενεργειών της, αλλά και τις εξελίξεις εντός της Τουρκίας και σε σχέση με την ΕΕ.
Η ίδια βρέθηκε στις Βρυξέλλες για να συμμετάσχει στις Ημέρες Διεύρυνσης, την ετήσια εκδήλωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ), αφιερωμένη στην τοπική και περιφερειακή διάσταση της διεύρυνσης της ΕΕ. Φέτος η Τουρκία δεν συμμετείχε επίσημα στις Ημέρες Διεύρυνσης. «Οι τουρκικές αρχές έχουν δηλώσει ότι δεν θα συμμετάσχουν σε εκδηλώσεις που διοργανώνονται στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά συνέπεια, οι Τούρκοι τοπικοί εκπρόσωποι δεν θα συμμετάσχουν σε αυτή τη συνάντηση των Βρυξελλών με τον συνήθη τρόπο», είπε η κ. Ντρενιανίν.
Για να συμπληρώσει: «Η ΕτΠ δεν μπορεί να αποδεχθεί μια προσέγγιση που αντιμετωπίζει την Προεδρία ενός κράτους μέλους της ΕΕ ως λόγο περιορισμού της συμμετοχής».
– Τι είναι ακριβώς αυτή η ομάδα εργασίας της Επιτροπής των Περιφερειών για την Τουρκία;
– Η Ομάδα Εργασίας αποτελεί ένα πολύτιμο θεσμικό κανάλι, επειδή επιτρέπει ανοιχτές και εποικοδομητικές ανταλλαγές με Τούρκους τοπικούς ηγέτες από όλο το πολιτικό φάσμα, συμπεριλαμβανομένων και περίπλοκων πτυχών στις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας.
Σκοπός της δεν είναι μόνο να συζητά θέματα που σχετίζονται με την διεύρυνση, αλλά και να διατηρεί σχέσεις με τοπικούς και περιφερειακούς εκπροσώπους που παραμένουν προσηλωμένοι στη δημοκρατική τοπική διακυβέρνηση και στον συνεχή διάλογο με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεδομένων των τρεχουσών πιέσεων που επηρεάζουν τους αιρετούς τοπικούς εκπροσώπους στην Τουρκία, είναι σημαντικό να διατηρηθεί η συνάντηση και να χρησιμοποιηθεί για την ανταλλαγή πληροφοριών, τον συντονισμό του έργου μας και την επιβεβαίωση της σημασίας της τοπικής δημοκρατίας.
– Ποια είναι τα συμπεράσματα της Ομάδας Εργασίας σας σχετικά με την Τουρκία σε σχέση με το κράτος δικαίου και τις σχέσεις με την ΕΕ;
– Είναι σημαντικό να γίνει διάκριση μεταξύ της Τουρκίας ως χώρας και κοινωνίας, των ενεργειών της κυβέρνησής της και από την άλλη, της δέσμευσης που επιδεικνύουν πολλοί τοπικοί ηγέτες και πολίτες.
Η Τουρκία παραμένει υποψήφια χώρα για ένταξη στην ΕΕ και σημαντικός στρατηγικός εταίρος. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης έχουν ουσιαστικά σταματήσει από το 2018. Οι προϋποθέσεις για την ένταξη είναι σαφείς. Περιλαμβάνουν τον σεβασμό της δημοκρατίας, το κράτος δικαίου, τα θεμελιώδη δικαιώματα, την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και τις αρχές που ορίζονται στα κριτήρια της Κοπεγχάγης.
Η ΕτΠ έχει επανειλημμένα εκφράσει σοβαρή ανησυχία για τις εξελίξεις που επηρεάζουν την τοπική δημοκρατία. Αυτές περιλαμβάνουν την αντικατάσταση των εκλεγμένων δημάρχων από διορισμένους από την κυβέρνηση διαχειριστές και τη σύλληψη και την απομάκρυνση από τα καθήκοντά τους δημάρχων της αντιπολίτευσης. Η χρήση δικαστικών ή διοικητικών μέτρων με τρόπο που μπορεί να επηρεάσει τις δημοκρατικές εντολές εγείρει θεμελιώδεις ανησυχίες. Ταυτόχρονα, η Ομάδα Εργασίας μας μάς επιτρέπει να συνεργαζόμαστε με Τούρκους τοπικούς ηγέτες από όλο το πολιτικό φάσμα. Πολλοί παραμένουν σθεναρά προσηλωμένοι στη δημοκρατική διακυβέρνηση, τον ευρωπαϊκό διάλογο και τις αξίες που στηρίζουν τη διαδικασία ένταξης.
Το σωστό συμπέρασμα, επομένως, δεν είναι ότι ο διάλογος πρέπει να τερματιστεί. Αντιθέτως, ο διάλογος είναι απαραίτητος. Ωστόσο, η ουσιαστική πρόοδος προς την ένταξη στην ΕΕ απαιτεί απτές και διαρκείς βελτιώσεις στο κράτος δικαίου και τα δημοκρατικά πρότυπα.
– Η τουρκική κυβέρνηση απειλεί να νομοθετήσει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», ενώ παράλληλα κατέχει το έδαφος ενός κράτους μέλους της ΕΕ, της Κύπρου. Ποιο είναι το σχόλιό σας σχετικά με αυτό;
– Η θέση της ΕτΠ είναι σαφής και θα πρέπει να εκφράζεται με βάση τις καθιερωμένες αρχές του ενωσιακού και του διεθνούς δικαίου. Η Τουρκία αναμένεται να σέβεται το διεθνές δίκαιο, τις σχέσεις καλής γειτονίας και την κυριαρχία όλων των κρατών μελών της ΕΕ. Αυτό περιλαμβάνει τον σεβασμό των χωρικών υδάτων και του εναέριου χώρου τους, καθώς και τα κυριαρχικά τους δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος εξερεύνησης και εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων σύμφωνα με το ενωσιακό και το διεθνές δίκαιο, ιδίως τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Όσον αφορά την Κύπρο, η ΕΕ υποστηρίζει μια δίκαιη, συνολική και βιώσιμη διευθέτηση εντός του πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τις αρχές στις οποίες βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι αρχές αυτές δεν στρέφονται κατά του διαλόγου με την Τουρκία. Αντιθέτως, ο σεβασμός της κυριαρχίας, του διεθνούς δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας αποτελεί τη βάση για μια σταθερή, εποικοδομητική και αμοιβαία επωφελή σχέση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Τουρκίας.
– Πώς αξιολογείτε τις εξελίξεις στην Τουρκία που στοχεύουν την αντιπολίτευση;
– Μαζί με την Πρόεδρο της ΕτΠ, Kata Tüttő, εξέφρασα σοβαρή ανησυχία μετά την απόφαση του Περιφερειακού Δικαστηρίου της Άγκυρας σχετικά με το συνέδριο του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, CHP, και την προσωρινή απομάκρυνση του Οζγκιούρ Οζέλ από τη θέση του ως αρχηγού του κόμματος.Τα πολιτικά κόμματα πρέπει να μπορούν να λειτουργούν ελεύθερα, να καθορίζουν την ηγεσία τους μέσω δημοκρατικών διαδικασιών και να εκπροσωπούν τους πολίτες χωρίς αδικαιολόγητες παρεμβάσεις. Αυτή είναι μια θεμελιώδης απαίτηση σε κάθε σύστημα που βασίζεται στο κράτος δικαίου. Η απόφαση πρέπει επίσης να εξεταστεί στο ευρύτερο πλαίσιο των συνεχιζόμενων πιέσεων που επηρεάζουν τους αιρετούς σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Η ΕτΠ έχει εκφράσει στο παρελθόν ανησυχίες σχετικά με τη σύλληψη και την απομάκρυνση δημάρχων και την αντικατάσταση των αιρετών από διορισμένους από την κυβέρνηση διαχειριστές.
Η ΕτΠ δεν επιδιώκει να προδικάσει δικαστικές διαδικασίες. Ωστόσο, οι δικαστικές ενέργειες που ενδέχεται να επηρεάσουν τον πολιτικό ανταγωνισμό εγείρουν σημαντικά ερωτήματα σχετικά με την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, τον δημοκρατικό πλουραλισμό και την εμπιστοσύνη των πολιτών στη δημοκρατική διακυβέρνηση.
Θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις και να παραμένουμε σε επαφή με τους ομολόγους μας στην Τουρκία.
– Επίσης, ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης Ιμάμογλου βρίσκεται στη φυλακή.
– Ναι. Ο Εκρέμ Ιμάμογλου βρίσκεται προφυλακισμένος από τον Μάρτιο του 2025. Η ΕτΠ έχει εκφράσει σαφώς την ανησυχία της και έχει καταδικάσει τη σύλληψή του και την απομάκρυνσή του από το αξίωμά του ως επίθεση στην τοπική δημοκρατία.
Σε αναγνώριση του έργου του για την προώθηση της χωρίς αποκλεισμούς, διαφανούς και επικεντρωμένης στον πολίτη τοπικής διακυβέρνησης, ο δήμαρχος Ιμάμογλου έλαβε το βραβείο Δημάρχου Πάβελ Αντάμοβιτς τον Μάρτιο. Το βραβείο παρέλαβε εκ μέρους του ο αναπληρωτής δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης, Νουρί Ασλάν, κατά τη διάρκεια της συνόδου ολομέλειας της ΕτΠ στις Βρυξέλλες. Οι αντιπροσωπείες της ΕτΠ έχουν ζητήσει δύο φορές άδεια να επισκεφθούν τον δήμαρχο Ιμάμογλου στη φυλακή, αλλά αυτά τα αιτήματα απορρίφθηκαν από τις τουρκικές αρχές. Θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε στενά τις νομικές του διαδικασίες και θα αναζητήσουμε περαιτέρω ευκαιρίες να τον επισκεφτούμε.
Είναι επίσης σημαντικό να θυμόμαστε ότι το ζήτημα αυτό εκτείνεται πέρα από ένα άτομο. Δεκάδες δήμαρχοι και εκατοντάδες τοπικοί αξιωματούχοι έχουν συλληφθεί ή κρατηθεί τα τελευταία δύο χρόνια. Χωρίς να θέλουμε να προδικάσουμε μεμονωμένες υποθέσεις, η κλίμακα, ο χρόνος και το πλήθος των διαδικασιών που αφορούν τους δήμους υπό την ηγεσία της αντιπολίτευσης εγείρουν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την τοπική δημοκρατία, την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και τον σεβασμό των εκλογικών εντολών. Οι δημοκρατικές εκλογές πρέπει να γίνονται σεβαστές, ακόμη και όταν τα αποτελέσματά τους είναι πολιτικά ασύμφορα. Η απονομή του βραβείου Αντάμποβιτς στο δήμαρχο Ιμαμόγλου είναι ένα ηχηρό σήμα αλληλεγγύης με τους τοπικούς ηγέτες που μάχονται για τη δημοκρατία κάτω από δύσκολες συνθήκες.
– Με ποιους τρόπους θα μπορούσε η ΕΕ να ασκήσει πίεση για τη βελτίωση της κατάστασης εντός της Τουρκίας;
– Η ΕΕ θα πρέπει να χρησιμοποιήσει τα διαθέσιμα μέσα της με σαφή, συνεπή και υπεύθυνο τρόπο.
Η Τουρκία παραμένει υποψήφια χώρα και στρατηγικός εταίρος. Αυτό σημαίνει ότι ο διάλογος θα πρέπει να συνεχιστεί, μεταξύ άλλων σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος, όπως η ασφάλεια, η μετανάστευση, το εμπόριο, η κλιματική πολιτική και η περιφερειακή σταθερότητα. Ωστόσο, η συνεργασία δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε σιωπή σχετικά με τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα θεμελιώδη δικαιώματα ή τις σχέσεις καλής γειτονίας. Η ΕΕ θα πρέπει να επικοινωνεί με σαφήνεια τις ανησυχίες της, τόσο μέσω διπλωματικών οδών όσο και δημόσια. Το ευρύτερο τουρκικό κοινό θα πρέπει να είναι σε θέση να δει ότι η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη στις δημοκρατικές αρχές και στους πολίτες και τους τοπικούς ηγέτες που εργάζονται για την τήρησή τους.
Η ΕΕ θα πρέπει επίσης να συνεχίσει να εφαρμόζει μια σταδιακή, αναλογική και αναστρέψιμη προσέγγιση στη συνεργασία. Η πρόοδος στη σχέση θα πρέπει να συνδέεται με απτές βελτιώσεις και καθιερωμένες συνθήκες. Αυτό περιλαμβάνει τον σεβασμό της δικαστικής ανεξαρτησίας, της τοπικής αυτοδιοίκησης και των αιρετών, του διεθνούς δικαίου και της κυριαρχίας των κρατών μελών της ΕΕ.
Ο συντονισμός με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο της Ευρώπης και άλλους θεσμικούς εταίρους είναι επίσης σημαντικός. Ο στόχος δεν πρέπει να είναι ο τερματισμός του διαλόγου, αλλά η διασφάλιση ότι η σχέσεις παραμένουν αξιόπιστες, βασισμένες σε αρχές και αποτελεσματικές.
