Ένας από τους στόχους που είχαν τεθεί εξ αρχής από την κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ήταν πριν το τέλος του εξαμήνου να καταφέρει να παρουσιάσει το διαπραγματευτικό πλαίσιο για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο με συγκεκριμένους αριθμούς. Και η κυπριακή Προεδρία ΕΕ κατάφερε να πιάσει και αυτό τον στόχο που είχε θέσει.
Το διαπραγματευτικό πλαίσιο αποτελεί το αποτέλεσμα πέντε μηνών εντατικής εργασίας και συνεχών διαβουλεύσεων της κυπριακής Προεδρίας με τα κράτη-μέλη με στόχο τη διαμόρφωση μιας ισορροπημένης βάσης συζήτησης που να αντανακλά τις διαφορετικές προτεραιότητες και πολιτικές ευαισθησίες των κρατών-μελών. Στο πλαίσιο αυτό, η κυπριακή Προεδρία παρουσιάζει για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο διαπραγματευτικό πλαίσιο με συγκεκριμένους αριθμούς, με στόχο τη διευκόλυνση των περαιτέρω διαπραγματεύσεων.
Η υφυπουργός για Ευρωπαϊκά Θέματα, Μαριλένα Ραουνά, πραγματοποίησε το τελευταίο τριήμερο αλλεπάλληλες επαφές στις Βρυξέλλες, με εκπροσώπους των θεσμών και κρατών-μελών, στο πλαίσιο των τελικών διαβουλεύσεων για την οριστικοποίηση του διαπραγματευτικού πλαισίου. Παράλληλες διαβουλεύσεις πραγματοποίησε με ομολόγους της και η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Κύπρου στην ΕΕ, ενώ καθ’ όλη τη διάρκεια της κυπριακής Προεδρίας οι εμπειρογνώμονες της, υπό την τεχνοκρατική καθοδήγηση της Γενικής Διεύθυνσης Ανάπτυξης, εργάστηκαν εντατικά για την πρόοδο στην ετοιμασία του διαπραγματευτικού πλαισίου.
Η τρέχουσα και η επόμενη εβδομάδα αναμένονται να είναι οι πλέον κρίσιμες για τον σημαντικότερο φάκελο που διαπραγματεύεται η κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ– το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), τον προϋπολογισμό της Ένωσης για την περίοδο 2028 – 2034, από τον οποίο θα καθοριστεί το ύψος των πόρων που θα διατεθούν στα κράτη-μέλη (εθνικές κατανομές) και η χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών για την επόμενη επταετία.
Μείωση 2% στο νέο ΠΔΠ 2028 – 2034
Το πακέτο διαπραγμάτευσης για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ 2028 – 2034) έδωσε στη δημοσιότητα η κυπριακή Προεδρία το απόγευμα της Πέμπτης. Πρόκειται για ένα, όπως αναφέρεται από την Προεδρία, «ώριμο και αναθεωρημένο» διαπραγματευτικό πλαίσιο, το οποίο περιέχει συγκεκριμένους αριθμούς και όχι εύρος στους τέσσερις πυλώνες. Επιπλέον, η Προεδρία προωθεί τις εργασίες για τη νομοθεσία που αφορά τα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια (NRPP), το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (ECF), καθώς και το πρόγραμμα Global Europe. Το κείμενο αποτυπώνει για πρώτη φορά σε ενιαίο κείμενο συγκεκριμένα δημοσιονομικά μεγέθη και επιχειρεί να λειτουργήσει ως βάση σύγκλισης για τη συνέχεια των πολιτικών διαπραγματεύσεων, χωρίς να αποτελεί τελικό αποτέλεσμα.
Το συνολικό πακέτο, το σχέδιο του οποίου βασίζεται στο προσχέδιο που κατέθεσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2025, είναι περίπου 2% χαμηλότερο σε σχέση με την αρχική πρόταση, δηλαδή είναι μειωμένο κατά περίπου 32,8 δισ. ευρώ. Σε όρους μεγέθους, αντιστοιχεί περίπου στο 1,23% του ΑΕΠ της ΕΕ, ή στο 1,13% αν δεν συνυπολογιστεί η αποπληρωμή του χρέους από το NextGenerationEU. Η προσαρμογή κατανέμεται σε όλες τις κατηγορίες δαπανών, χωρίς ωστόσο να ακολουθεί αυστηρά οριζόντια λογική, καθώς λαμβάνονται υπόψη οι διαφορετικές πολιτικές και θεσμικές ιδιαιτερότητες κάθε τομέα.
Στον πρώτο πυλώνα που περιλαμβάνει και τις πολιτικές Συνοχής, τη γεωργία και την αλιεία (Κοινή Αγροτική Πολιτική και Κοινή Αλιευτική Πολιτική), η αρχική πρόταση της Επιτροπής είχε ήδη επιφέρει πραγματικές μειώσεις σε σχέση με το προηγούμενο πολυετές πλαίσιο, με ιδιαίτερα έντονη τη μείωση στην αλιευτική πολιτική, η οποία έφτανε περίπου το 70% στη δεσμευμένη χρηματοδότηση. Στο νέο διαπραγματευτικό πακέτο προβλέπεται ενίσχυση του σχετικού κονδυλίου στα 2 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές, ωστόσο ακόμη και με αυτή την αύξηση το επίπεδο παραμένει περίπου 38,5% χαμηλότερο σε σχέση με το ισχύον ΠΔΠ.
Παράλληλα, στο πεδίο της συνοχής τίθεται και το ζήτημα των κρατών-μελών με Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα κάτω από το 90% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, καθώς στην αρχική αρχιτεκτονική δεν καλυπτόταν επαρκώς το επενδυτικό τους κενό σε τομείς όπως οι μεταφορές και το περιβάλλον, γεγονός που έχει οδηγήσει σε συζητήσεις για στοχευμένη ενίσχυση. Στην ΚΑΠ έχουν ήδη ενσωματωθεί προσαρμογές που αυξάνουν την ευελιξία διαχείρισης των πόρων, μεταξύ άλλων μέσω της δυνατότητας μεταφοράς κονδυλίων από τα αποθεματικά ευελιξίας προς αγροτικές παρεμβάσεις, ώστε να αντιμετωπιστούν πρακτικές ανάγκες εφαρμογής.
Για τις κατηγορίες που αφορούν την ανταγωνιστικότητα, την άμυνα, την ασφάλεια, την έρευνα και την εξωτερική δράση, προβλέπεται συνολική προσαρμογή της τάξης του 3,9% σε καθεμία. Οι τομείς αυτοί είχαν ήδη ενισχυθεί σημαντικά στην αρχική πρόταση της Κομισιόν και η σημερινή προσαρμογή αποτυπώνεται περισσότερο ως συγκράτηση της αύξησης παρά ως πραγματική μείωση. Παρά τις αλλαγές, τα επίπεδα χρηματοδότησης παραμένουν σαφώς υψηλότερα σε σχέση με την τρέχουσα προγραμματική περίοδο, διατηρώντας την στρατηγική έμφαση της Ένωσης σε νέες προτεραιότητες όπως η ευρωπαϊκή άμυνα, η τεχνολογική ανάπτυξη και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Ραουνά: Καθοριστικό ορόσημο για πολιτική συμφωνία στο ΠΔΠ 2028-2034 το αναθεωρημένο «negο box»
Καθοριστικό ορόσημο για την επίτευξη πολιτικής συμφωνίας επί του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ) 2028-2034 χαρακτήρισε η Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Θεμάτων, Μαριλένα Ραουνά, το αναθεωρημένο διαπραγματευτκό πακέτο – «negο box» που παρουσίασε, την Πέμπτη, η Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ στις Βρυξέλλες για πρώτη φορά με συγκεκριμένους αριθμούς.
«Η σημερινή μέρα είναι ιδιαίτερα σημαντική για την Κυπριακή Προεδρία και παράλληλα είναι και ένα καθοριστικό ορόσημο για την επίτευξη πολιτικής συμφωνίας από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης επί του ΠΔΠ και θα αποτελέσει τη βάση για μία ουσιαστική πολιτική συζήτηση», τόνισε .
«Το διαπραγματευτικό πλαίσιο που έχουμε καταθέσει σήμερα αποτελεί το αποτέλεσμα πέραν των πέντε μηνών εντατικής εργασίας, με στόχο τη διαμόρφωση μιας ισορροπημένης βάσης συζήτησης που αντανακλά τις διαφορετικές προσεγγίσεις και τις πολιτικές ευαισθησίες από πλευράς κρατών μελών», δήλωσε η κ. Ραουνά, τονίζοντας ότι η Προεδρία γνώριζε από την πρώτη στιγμή ότι πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους αλλά και πιο δύσκολους φακέλους.
«Εργαστήκαμε με διαφάνεια, αντικειμενικότητα και συμπεριληπτικότητα, προσπαθώντας μέσα από εντατικές διαπραγματεύσεις να γεφυρώσουμε τις αποστάσεις μεταξύ των θέσεων των κρατών μελών και να διαμορφωθεί ένα αξιόπιστο σημείο σύγκλισης που αποτελεί τη βάση για τις επόμενες πολιτικές διαπραγματεύσεις», πρόσθεσε.
Το «nego box» προβλέπει μια περικοπή 2% στο σύνολο των πυλώνων του προϋπολογισμού, διατηρώντας παράλληλα τη νέα αρχιτεκτονική που πρότεινε η Κομισιόν. «Εργαστήκαμε για τη διατήρηση των βασικών στοιχείων της νέας αρχιτεκτονικής, η οποία αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό του προϋπολογισμού, την απλοποίηση των χρηματοδοτικών εργαλείων και διαδικασιών, αλλά και στην ενίσχυση της ευελιξίας της Ένωσης για να είναι σε θέση να αντιμετωπίζει τις προκλήσεις με πιο αποτελεσματικό τρόπο», ανέφερε η κ. Ραουνά.
Όπως πρόσθεσε η Υφυπουργός, το νέο διαπραγματευτικό πακέτο βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων την ερχόμενη Τρίτ,η στο Λουξεμβούργο, ενώ ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα παρουσιάσει την πρόοδο της Κυπριακής Προεδρίας και στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 18-19 Ιουνίου.
Σε παρατηρήσεις δημοσιογράφων ότι η Κυπριακή Προεδρία ευνόησε τις χώρες που υποστηρίζουν τη Συνοχή και τις παραδοσιακές πολιτικές όπως η Κοινή Αγροτική Πολιτική έναντι των κρατών μελών που ζητούσαν πιο δραστικές περικοπές, η Υφυπουργός ξεκαθάρισε ότι το πακέτο αντικατοπτρίζει τις κόκκινες γραμμές όλων.
«Ακούσαμε στενά και εργαστήκαμε στενά με όλα τα κράτη μέλη, αντικατοπτρίζοντας με μεγάλη προσοχή τις θέσεις, τις προτεραιότητες, τις ευαισθησίες και τις κόκκινες γραμμές όλων, ενεργώντας ως πραγματικοί έντιμοι διαμεσολαβητές», τόνισε, αναγνωρίζοντας, ωστόσο, ότι «υπήρχαν πολύ ισχυρές και συχνά αντικρουόμενες θέσεις από όλες τις πλευρές».
Όπως επεσήμανε, ορισμένα κράτη μέλη ζητούσαν εκτεταμένες περικοπές, ενώ άλλα υποστήριζαν τη διατήρηση ή ακόμη και αύξηση του προϋπολογισμού. «Επιλέξαμε τον δρόμο της περικοπής του 2% και μάλιστα σε όλους ανεξαιρέτως τους τομείς του προϋπολογισμού», τόνισε. Όσον αφορά τον τομέα της ανταγωνιστικότητας, που περιλαμβάνει το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (ECF), αυτός παραμένει άνω του 50% του συνολικού προϋπολογισμού, με την αρχή της αριστείας να διατηρείται στο επίκεντρό του όπως σημείωσε η Ραουνά.
Σε ερώτηση του ΚΥΠΕ αν το «nego box» της Κυπριακής Προεδρίας μπορεί να λειτουργήσει ως ρεαλιστική βάση για τις διαπραγματεύσεις, δεδομένου ότι ήδη ακούγονται φωνές κρατών μελών που το απορρίπτουν, η κ. Ραουνά είπε πως «γνωρίζουμε καλά ότι όταν είσαι η Προεδρία που έχει το καθήκον να βάλει τους πρώτους αριθμούς στο τραπέζι, θα υπάρξουν αντιδράσεις», προσθέτοντας, ωστόσο, ότι το κείμενο αποτελεί «περιεκτικό και ισορροπημένο συμβιβασμό που μπορεί να χρησιμεύσει ως βάση για τις διαπραγματεύσεις που έχουν μπροστά τους».
Χαρακτηριστικό στοιχείο που επικαλέστηκε: οι εθνικές κατανομές αντιπροσωπεύουν περίπου 41% στο νέο σενάριο, έναντι περίπου 60% στο τρέχον ΠΔΠ, πράγμα που δηλώνει ότι η μοντέρνα αρχιτεκτονική του προϋπολογισμού παραμένει στον πυρήνα της πρότασης.
«Το διαπραγματευτικό πακέτο που έχουμε υποβάλει αποτελεί μόνο ένα κομμάτι του πάζλ των συνολικών διαπραγματεύσεων», υπογράμμισε η κ. Ραουνά, αναφερόμενη στους τομεακούς κανονισμούς που εκπονούνται παράλληλα — το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια (NRPP), το ECF και την Παγκόσμια Ευρώπη. «Η σημερινή μέρα είναι ιδιαίτερα σημαντική για την Κυπριακή Προεδρία και παράλληλα αποτελεί καθοριστικό ορόσημο για την επίτευξη πολιτικής συμφωνίας επί του ΠΔΠ», τόνισε.
Απαντώντας σε ερώτηση για τον κίνδυνο να μην υπάρξει συμφωνία έως το τέλος του 2026, η κ. Ραουνά αναγνώρισε τις δυσκολίες, επιμένοντας, ωστόσο, στον στόχο για έγκαιρη συμφωνία που θα εξασφαλίσει αδιάλειπτη χρηματοδότηση της ΕΕ από τον Ιανουάριο του 2028. «Έχουμε ακόμα 19 ημέρες Προεδρίας. Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε εντατικά, με συμπεριληπτικό τρόπο, ως έντιμοι διαμεσολαβητές, με προσανατολισμό στα αποτελέσματα, μέχρι την τελευταία ημέρα της Προεδρίας μας», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι η Κυπριακή Προεδρία θα υποστηρίξει και την επερχόμενη Ιρλανδική Προεδρία, καθώς η επίτευξη συμφωνίας, όπως, είπε, «αποτελεί κοινή ευθύνη όλων των κρατών μελών».
