Στα μέσα του 2026 πλέον και με τις συζητήσεις για τη δυσκολία επίτευξης των κλιματικών στόχων της ΕΕ να φουντώνουν, οι μικρές κυπριακές τουριστικές επιχειρήσεις δίνουν τον δικό τους άνισο αγώνα για να προσαρμοστούν σε μία νέα οικονομία κλιματικής ουδετερότητας.
Είκοσι μικρές κυπριακές επιχειρήσεις του τομέα της φιλοξενίας και της καφεστίασης μοιράστηκαν τις βασικές ελλείψεις με τις οποίες έρχονται αντιμέτωπες για την πράσινη μετάβαση τους, αλλά και τις πιθανές λύσεις, μέσω συμμετοχικής διαδικασίας που συντόνισε το Κέντρο Μελετών και Έρευνας «Ακτή».
Αναφερόμενη στα αποτελέσματα της διαδικασίας, η υπεύθυνη επικοινωνίας του φορέα, Ελισάβετ Φελεκίδου, δήλωσε στον «Φ» ότι αναξιοποίητα θεωρούν οι επιχειρήσεις ότι μένουν τα τοπικά κυπριακά προϊόντα. Ως τρανό παράδειγμα θέτουν τα κυπριακά αβοκάντο, τα οποία δεν προωθούνται επαρκώς στην τοπική αγορά ως πολύτιμο super-food, ενώ η ελλιπής εκπαίδευση για την αξία τους οδηγεί σε καταναλωτική άγνοια το κοινό, που συχνά επιλέγει τα εισαγόμενα προϊόντα. Οι επιχειρήσεις προτείνουν την επίσημη αναγνώριση των τοπικών προϊόντων από το Υπουργείο Γεωργίας και την προώθηση τους από το Υφυπουργείο Τουρισμού, όπως και την ενίσχυση της καταναλωτικής συνείδησης των παιδιών μέσα από την ένταξη των προϊόντων στα σχολικά κυλικεία.
Η γραφειοκρατία στην πιστοποίηση βιολογικών προιόντων καταγράφεται ως άλλο ένα σοβαρό εμπόδιο για την βιώσιμη λειτουργία των κυπριακών επιχειρήσεων, σύμφωνα με την εκπρόσωπο του Κέντρου Μελετών. Η απλοποίηση και ο εκσυγχρονισμός των διαδικασιών, αλλά και οι επιτόπιοι έλεγχοι προτείνονται ως λύσεις που θα ανακούφιζαν τις επιχειρήσεις από το αιώνιο αυτό πρόβλημα, που μειώνει την παραγωγικότητα τους και αποθαρρύνει την επένδυση σε νέες καινοτόμες ιδέες.
Οι επιχειρήσεις της Κυπριακής υπαίθρου αναφέρουν την απουσία κάδων ανακύκλωσης ως ένα παράδοξο εμπόδιο για τη βιώσιμη διαχείριση των αποβλήτων τους, ενώ θέτουν ερωτήματα σχετικά με το που καταλήγουν τα ανακυκλώσιμα. Ως λύση προτείνουν την άσκηση πίεσης στις τοπικές αρχές για την τοποθέτηση κάδων ανακύκλωσης σε στρατηγικά σημεία και μια ενιαία προσέγγιση βιώσιμης διαχείρισης αποβλήτων σε όλο το νησί, αναφέρει ακόμη η κ. Φελεκίδου.
Οι επιχειρήσεις καταλήγουν στην απουσία κρατικής καθοδήγησης σε θέματα αειφορίας ως το κρισιμότερο ίσως πρόβλημα που απειλεί την ανθεκτικότητα της τουριστικής βιομηχανίας. Η έλλειψη συστηματικής κρατικής υποστήριξης αναγκάζει τους επιχειρηματίες να αναζητούν μονες τους λύσεις για την ενσωμάτωση των βιώσιμων πρακτικών στις λειτουργίες τους. Εκεί έρχονται πρωτοβουλίες όπως το Δίκτο Zero Waste HoReCa να δώσουν την λύση.
Το Δίκτυο Zero Waste HoReCa είναι το πρώτο δίκτυο που έχει δημιουργηθεί στην Κύπρο με την επιστημονική υποστήριξη του Κέντρου Μελετών και Έρευνας «Ακτή», με στόχο την προώθηση της πράσινης ανάπτυξης στην τουριστική βιομηχανία της Κύπρου, τονίζει. Μέχρι σήμερα το δίκτυο έχει 350 μέλη που υλοποιούν βιώσιμες καλές πρακτικές στην λειτουργία τους, έχουν εντάξει τεχνογνωσία και τεχνολογία στους τομείς που αφορούν στη διαχείριση των αποβλήτων τους, τη χρήση ενέργειας και νερού, την προώθηση αειφόρων πρακτικών στην εφοδιαστική τους αλυσίδα και την συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Στα λίγα χρόνια λειτουργίας του, το Δίκτυο Zero Waste HoReCa κατέγραψε σε εξοικονομήσεις πάνω από 50 εκατομμύρια λίτρα νερού και πάνω από 1,500 τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα, ανακατευθύνθηκαν πάνω από 900 τόνοι τροφικών αποβλήτων και πάνω από 800 τόνοι ανακυκλώσιμων από το να καταλήξουν σε χωματερές, καθώς και πάνω 650 βιώσιμες πρακτικές τις οποίες εφαρμόζουν τα μέλη του Δικτύου, τονίζει η Ελισάβετ Φελεκίδου.
Αυτό είναι η απόδειξη πως παρά τις κρίσιμες περιβαλλοντικές και οικονομικές προκήσεις, η αειφόρος λειτουργία της κυπριακής τουριστικής βιομηχανίας είναι εφικτή και απαραίτητη, καταλήγει.
Συναφής με το ευρύτερο περιβαλλοντικό ζήτημα είναι και δεύτερη έρευνα του Κέντρου Μελετών «Ακτή» που πραγματοποιήθηκε επίσης πρόσφατα. Με όχημα την κλιματική αλλαγή, πάνω από 3.500 πολίτες ενεργοποιήθηκαν στην Κύπρο, την Μάλτα και την Κρήτη και από αυτούς 381 πολίτες συμμετείχαν σε στοχευμένες ποσοτικές και ποιοτικές έρευνες μέσα από τοπικές εκδηλώσεις και εργαστήρια.
Βάσει των μετρήσιμων αυτών δεδομένων το Κέντρο Μελετών επισημαίνει ότι οι νέοι σήμερα γνωρίζουν περισσότερα για την κλιματική κρίση απ’ ότι οποιαδήποτε προηγούμενη γενιά. Μεγάλωσαν με καύσωνες, πλημμύρες, ζωντανές αναμεταδώσεις πυρκαγιών και μια μόνιμη αίσθηση ότι το μέλλον είναι λιγότερο ασφαλές απ’ ότι τους υποσχέθηκαν. Κι ενώ το πρόβλημα γίνεται πιο πιεστικό από ποτέ, οι νέοι συνεχίζουν να απέχουν μαζικά από τον δημοκρατικό διάλογο, επισημαίνει η οργάνωση.
Αναλύοντας τους λόγους μη συμμετοχής των νέων στον δημοκρατικό διάλογο για την κλιματική κρίση, η έρευνα της Ακτής οδηγείται στο ευρύτερο συμπέρασμα ότι η αποχή, κυρίως των νέων, είναι αποτέλεσμα συστημικών και δομικών εμποδίων.
Το 67% των συμμετεχόντων επίσης, θεωρεί την έλλειψη κατάλληλων υποδομών ισχυρό εμπόδιο για την ενεργό συμμετοχή και την πράσινη μετάβαση. Η κλιματική πολιτική παραμένει μια αφηρημένη έννοια, αποσυνδεδεμένη από την καθημερινότητα, γεγονός που γεννά κυνισμό και ματαιότητα. Ανταποδοτική ανακύκλωση που δεν υπάρχει, δημόσιες μεταφορές που δεν εξυπηρετούν, απουσία εύκολης πρόσβασης στα πράσινα σημεία και το υψηλό κόστος των «πράσινων» επιλογών, απομακρύνουν τους νέους από την πορεία προς την πράσινη μετάβαση, υποστηρίζει η «Ακτή».
