Με αναφορές στο βαρύ τίμημα που πλήρωσε η Άσσια το 1974, στην ανάγκη διακρίβωσης της τύχης όλων των αγνοουμένων και στην επικείμενη επίσκεψη Γκουτέρες στην Κύπρο, ο Αναπληρωτής Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Γιάννης Αντωνίου έστειλε μήνυμα ότι η Κυβέρνηση δεν αποδέχεται τα τετελεσμένα της εισβολής και επιμένει σε λύση απελευθέρωσης και επανένωσης.
Ακολουθεί αυτούσιος ο επιμνημόσυνος λόγος του Αναπληρωτή Κυβερνητικού Εκπροσώπου Γιάννη Αντωνίου:
Με αισθήματα βαθιάς συγκίνησης και απεριόριστου σεβασμού συγκεντρωθήκαμε σε έναν χώρο που είναι έντονα συνδεδεμένος με την επώδυνη ιστορία των κατοίκων της Άσσιας, της κοινότητας που έχει ταυτιστεί με τις πιο τραγικές πτυχές της κυπριακής τραγωδίας.
Η σημερινή εκδήλωση είναι αφιερωμένη στις δύο μαύρες επετείους που σημάδεψαν ανεξίτηλα τη σύγχρονη ιστορία της Κύπρου: στο προδοτικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 και στη βάρβαρη τουρκική εισβολή της 20ής Ιουλίου.
Το πραξικόπημα της Χούντας των Αθηνών και των εδώ συνεργατών της, εναντίον του δημοκρατικά εκλεγμένου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, αποτέλεσε εγκληματική επίθεση κατά της νομιμότητας, της συνταγματικής τάξης και της Δημοκρατίας. Δίχασε και αιματοκύλισε τον λαό μας και έδωσε στην Τουρκία το πρόσχημα που επιδίωκε για να θέσει σε εφαρμογή τους διχοτομικούς της σχεδιασμούς.
Πέντε ημέρες μετά το πραξικόπημα η Τουρκία εισέβαλε στρατιωτικά στην Κύπρο, παραβιάζοντας την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η δεύτερη φάση της εισβολής, τον Αύγουστο του 1974, επέκτεινε την κατοχή και άφησε πίσω της νεκρούς, αγνοουμένους, αιχμαλώτους, εγκλωβισμένους και χιλιάδες ξεριζωμένους ανθρώπους.
Σήμερα τιμούμε όσους αντιστάθηκαν στο πραξικόπημα και υπερασπίστηκαν τη νομιμότητα και τη Δημοκρατία. Τιμούμε όσους πολέμησαν απέναντι στον Τούρκο εισβολέα, όσους θυσιάστηκαν, όσους αιχμαλωτίστηκαν και όσους εξακολουθούν να αγνοούνται. Τιμούμε τους πρόσφυγες, τους εγκλωβισμένους, τους παθόντες και ασφαλώς, τιμούμε τον κάθε πολίτη, την κάθε οικογένεια, όλους που βασανίζονται από την απώλεια, και υφίστανται τις συνέπειες της κυπριακής τραγωδίας.
Για όλους εσάς τους Ασσιώτες και της Ασσιώτισσες, όλες οι ημέρες του χρόνου είναι βασανιστικές, όμως ειδικά οι μαύρες επέτειοι είναι ακόμη πιο επώδυνες. Γνωρίζετε πολύ καλύτερα από όλους ότι η Άσσια υπήρξε μία από τις κοινότητες που πλήρωσαν το βαρύτερο τίμημα της τουρκικής εισβολής. Αποκόπηκε από τις ελεύθερες περιοχές στις 14 Αυγούστου 1974 και, την επομένη, τα τουρκικά στρατεύματα εισήλθαν στο χωριό. Οι εγκλωβισμένοι κάτοικοί της, καθώς και κάτοικοι γειτονικών χωριών που είχαν καταφύγει εκεί πιστεύοντας ότι θα ήταν ασφαλέστεροι, βρέθηκαν αντιμέτωποι με βιαιοπραγίες, δολοφονίες, κακοποιήσεις και βίαιες αρπαγές ανυπεράσπιστων ανθρώπων.
Ογδόντα οκτώ άνθρωποι, οι οποίοι κατάγονταν ή διέμεναν στην Άσσια, κατέστησαν αγνοούμενοι. Έχουν εντοπιστεί οστά 69 προσώπων, με τα στοιχεία να μαρτυρούν την άγρια δολοφονία τους, ενώ η τύχη άλλων 19 εξακολουθεί να αγνοείται. Ιδιαίτερα συγκλονιστική είναι η περίπτωση της ομάδας 70 ανδρών από την Άσσια και τα γύρω χωριά, οι οποίοι αρπάχθηκαν από τα σπίτια στα οποία βρίσκονταν, στοιβάχθηκαν σε λεωφορεία και μεταφέρθηκαν αρχικά στο Γκαράζ Παυλίδη και στη συνέχεια στην περιοχή Ορνίθι της Αφάνειας, όπου δολοφονήθηκαν. Μικρά οστά τους εντοπίστηκαν αργότερα σε πηγάδια της περιοχής. Τα κύρια λείψανά τους, όμως, είχαν μετακινηθεί από τους αρχικούς χώρους ταφής και εξακολουθούν να αναζητούνται, ώστε να παραδοθούν στις οικογένειές τους και να ταφούν με τις τιμές που τους αρμόζουν.
Ανάμεσα στα θύματα βρίσκονταν και γυναικόπαιδα και ηλικιωμένοι. Άνθρωποι άοπλοι και ανυπεράσπιστοι, οι οποίοι στερήθηκαν βίαια το θεμελιώδες δικαίωμα στη ζωή. Πίσω από κάθε αριθμό βρίσκεται ένας πατέρας ή μια μητέρα, ένας σύζυγος, ένα παιδί, ένας αδελφός, ένας φίλος. Άνθρωποι με οικογένειες, όνειρα και σχέδια, των οποίων η ζωή διακόπηκε βάναυσα. Και πίσω από κάθε αγνοούμενο βρίσκεται μια οικογένεια που περίμενε και, σε αρκετές περιπτώσεις, εξακολουθεί ακόμη να περιμένει.
Η μετακίνηση των λειψάνων και η απόκρυψη πληροφοριών δεν αποτελούν μόνο προσβολή προς τους νεκρούς. Δυσχεραίνουν την προσπάθεια διακρίβωσης της τύχης των αγνοουμένων και παρατείνουν συνειδητά την αγωνία των οικογενειών, κάτι που είναι απαράδεκτο και απάνθρωπο.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με κάθε ευκαιρία εγείρει το συγκεκριμένο θέμα, σε μια προσπάθεια να πεισθεί η Τουρκία να συνεργαστεί ουσιαστικά, να παράσχει πρόσβαση στα αρχεία του κατοχικού στρατού και να δώσει όλες τις πληροφορίες που διαθέτει.
Η διακρίβωση της τύχης όλων των αγνοουμένων ήταν, είναι και θα παραμείνει προτεραιότητα για την πολιτεία, η οποία έχει το ηθικό χρέος να λύσει αυτό τον δεσμό που ανέτρεψε τις ζωές εκατοντάδων οικογενειών και θρυμμάτισε τα όνειρα χιλιάδων ανθρώπων, που ποτέ δεν θα μπορέσουν να συμφιλιωθούν με την απώλεια.
Πενήντα δύο χρόνια μετά, η κατοχή συνεχίζεται. Η Τουρκία κατέχει παράνομα πέραν του ενός τρίτου της επικράτειας της Κυπριακής Δημοκρατίας, χώρας μέλους της ΕΕ και των Ηνωμένων Εθνών, να στερεί από τους πρόσφυγες το δικαίωμα επιστροφής, να επεκτείνει τον παράνομο εποικισμό και να αλλοιώνει τον δημογραφικό χαρακτήρα των κατεχόμενων περιοχών. Παράλληλα, παραβιάζει θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και καταστρέφει τη θρησκευτική και πολιτιστική κληρονομιά του τόπου μας.
Απέναντι σε αυτήν την πραγματικότητα, η θέση μας είναι σαφής και ξεκάθαρη: δεν συμβιβαζόμαστε με την κατοχή και τη διαίρεση. Δεν πρόκειται να αποδεχθούμε ούτε να νομιμοποιήσουμε τα τετελεσμένα της εισβολής. Η απαλλαγή από τα δεσμά της κατοχής, η απελευθέρωση και η επανένωση της πατρίδας μας αποτελούν την κορυφαία μας προτεραιότητα.
Με ξεκάθαρη πολιτική βούληση, επιμονή και διεκδικητικό ρεαλισμό, εργαζόμαστε για τη δημιουργία των αναγκαίων προϋποθέσεων για την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων για λύση στο συμφωνημένο πλαίσιο, με σεβασμό στο διαπραγματευτικό κεκτημένο, τις αρχές, τις αξίες και το Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια λύση που θα διασφαλίζει ένα κράτος με μία κυριαρχία, μία διεθνή προσωπικότητα και μία ιθαγένεια, χωρίς κατοχικά στρατεύματα και αναχρονιστικές εγγυήσεις.
Χάρη και στις δικές μας επίμονες πρωτοβουλίες έχει προκληθεί κινητικότητα γύρω από το Κυπριακό και ιδιαίτερη σημασία αποκτά, η επικείμενη επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο.
Καλωσορίζουμε στην Κύπρο τον επικεφαλής του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών με σαφή πολιτική βούληση για αναζήτηση λύσης στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών, με σεβασμό στο διαπραγματευτικό κεκτημένο, τις αρχές, τις αξίες και το Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Επενδύουμε στην αποστολή του κυρίου Γκουτέρες γιατί πρώτοι εμείς, περισσότερο από κάθε άλλο, επιδιώκουμε λύση του Κυπριακού, γιατί εμείς βιώνουμε τις συνέπειες της κατοχής.
Αξιοποιούμε αυτή τη διπλωματική συγκυρία με εποικοδομητική στάση, με ετοιμότητα και με σαφή προσήλωση στον στόχο της επανέναρξης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων που θα οδηγήσει σε λύση βιώσιμη και λειτουργική.
Οραμά μας είναι η μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ένα κανονικό κράτος, πραγματικά ελεύθερο σε όλη του την επικράτεια, χωρίς κατοχικό στρατό, χωρίς εγγυητές με μονομερή επεμβατικά δικαιώματα. Ένα κράτος που θα προσφέρει σε όλους τους νόμιμους κατοίκους του το δικαίωμα να ζουν, να δραστηριοποιούνται και να δημιουργούν σε συνθήκες ασφάλειας και ευημερίας, από την Κερύνεια και την Αμμόχωστο μέχρι τη Λεμεσό και από τον Απόστολο Ανδρέα μέχρι την Τηλλυρία. Είμαστε συγκρατημένα αισιόδοξοι, παραμένουμε ρεαλιστές και γνωρίζουμε ότι ο δρόμος είναι μακρύς και δύσκολος, ωστόσο, το ιστορικό χρέος απαιτεί επιμονή και προσήλωση στον ύψιστο στόχο της απαλλαγής από τα δεσμά της κατοχής.
Θέλω να συγχαρώ το Κοινοτικού Συμβούλιο Άσσιας και τα οργανωμένα σύνολα της κοινότητας γιατί όλα αυτά τα χρόνια εργάζονται για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. Η κυβέρνηση, η πολιτεία, είναι δίπλα σας, συνοδοιπόροι και συμπαραστάτες. Σε ό,τι αφορά το θέμα της στέγασης του Κοινοτικού Συμβουλίου, σας μεταφέρω κύριε Πρόεδρε της κοινότητας, την ετοιμότητα του κράτους, μέσω του Υπουργείου Εσωτερικών, για προώθηση του αιτήματος ώστε να βρεθεί η πιο ορθή και βιώσιμη διευθέτηση.
Τιμημένοι πολεμιστές, παθόντες και εκτοπισθέντες, σεβαστοί συγγενείς πεσόντων, και αγνοουμένων,
Αποτελεί ξεχωριστή τιμή για εμένα να εκπροσωπώ τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας σε αυτή την εκδήλωση. Μαζί με την εκτίμηση και τον σεβασμό του, σας μεταφέρω την διαβεβαίωση ότι ο ίδιος, η κυβέρνηση συλλογικά, κάνουμε ό,τι είναι ανθρωπίνως ώστε να δικαιώσουμε τους ανθρώπους που θυσιάστηκαν και αγωνίστηκαν για να είμαστε εμείς ελεύθεροι.
Όταν η σημερινή τελετή ολοκληρωθεί, η φλόγα του Μνημείου θα συνεχίσει να καίει. Για να μας θυμίζει τα επίχειρα της κυπριακής τραγωδίας μαζί και το χρέος μας να εργαστούμε για τερματισμό της κατοχής, για απελευθέρωση και επανένωση της πατρίδας μας.
Θα καίει για όσους θυσιάστηκαν. Για όσους εξακολουθούν να αγνοούνται. Για τις οικογένειες που εδώ και 52 χρόνια υποφέρουν από το βάρος της απώλειας.
Θα καίει ως υπόσχεση ότι δεν θα επιτρέψουμε να λησμονηθεί η αλήθεια της Άσσιας.
Είναι κάτι που οφείλουμε στις γενιές που έρχονται.
Είναι το χρέος μας απέναντι στους ήρωές μας. Η μνήμη τους θα είναι αιώνια και θα τη συνοδεύει για πάντα η ευγνωμοσύνη του λαού μας.
