Έκθεση του Φάνου Κυριάκου στο project space Θκιο Ππαλιές.
Όσο πυκνώνει ο λόγος περί τέχνης μέσω αναλύσεων και πολυσέλιδων εκθεσειακών καταλόγων, τόσο αραιώνει η βιωματική επαφή του κοινού με το έργο τέχνης. Καίριο ζήτημα, το οποίο διατυπώνεται με το εξής ερώτημα: Πόσο το έργο τέχνης χρειάζεται το θεωρητικό γεφυροποιό αποκύημα μεταξύ του και του κοινού; Και αν το χρειάζεται, πώς πρέπει να διατυπώνεται;
Η περιδιάβαση στην έκθεση του Φάνου Κυριάκου άρχισε με τους πιο πάνω προβληματισμούς, μετά την ανάγνωση του κειμένου που τη συνοδεύει. Στην προκειμένη περίπτωση, τα έργα είναι ολοζώντανες υπάρξεις, που το μόνο που αναζητούν είναι μια επί ίσοις όροις συνάντηση με τον θεατή.
Είναι γεγονός ότι ο γραπτός λόγος έχει εισβάλει στο πεδίο των εικαστικών τεχνών βάζοντας τρικλοποδιά στην «αισθητική αξία», τις ιδιότητες του έργου που αντανακλάται μέσα από τη φόρμα όπως αυτή συγκροτείται από τα σχήματα, τις χρωματικές επιφάνειες, τους εσωτερικούς όγκους, την ισορροπία, την αρμονία. Το έργο τέχνης, ως έργο που «απεικονίζει», οφείλει να πράττει και όχι μόνο να δηλώνει. Η ελευθερία έκφρασης του σύγχρονου καλλιτέχνη συμπυκνώνεται σε αυτό που διατύπωσε η Λουίζ Μπουρζουά, ότι δηλαδή «σύγχρονη τέχνη σημαίνει ότι θα πρέπει διαρκώς να αναζητάς νέους τρόπους να εκφράζεις τον εαυτό σου, να εκφράζεις τα προβλήματα, δεν υπάρχουν διευθετημένοι τρόποι, καμία εξασφαλισμένη προσέγγιση. Αυτή είναι μια επώδυνη κατάσταση και η σύγχρονη τέχνη αφορά αυτή την επώδυνη κατάσταση του να μην έχεις απολύτως κανέναν προσδιορισμένο τρόπο να εκφράσεις τον ίδιο σου τον εαυτό».
Tα έργα του Φάνου Κυριάκου, τοποθετημένα στον χώρο Θκιο Ππαλιές, με τον γενικό τίτλο «Τhis case is in progress of arrangement”, παραπέμπει σε αυτό ακριβώς που αποτελεί και τον πυρήνα του σκεπτικού του καλλιτέχνη, δηλαδή τη διαρκή εξέλιξη ως προς τη μορφοποίηση του έργου τέχνης. Αυτό άλλωστε ήταν η βάση από την αρχή της πορείας του, μόνο που τώρα είναι πιο εμφανής η διάθεση ενός παιγνιδιού που αφορά τη διάλυση του όλου, την έρευνα, τη συγκρότηση, την ανασυγκρότηση σε μια αέναη ανάγκη να προσδιοριστεί η ουσία της δημιουργίας και η σχέση του έργου με το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζει.
Ο Φάνος τολμά να κάνει μια επώδυνη ανατομία στις συνθέσεις και να αποκαλύπτει τα μυστικά της ισορροπίας, του χαρακτήρα, του χώρου, του πώς λύνονται διάφορα λειτουργικά προβλήματα. Εν ολίγοις, τολμά να αναζητήσει και να προσδιορίσει τη σύνθεση του DNA της γλυπτικής τέχνης. Ερευνά το έργο γλυπτικής από τα μέσα προς τα έξω. Ετερόκλητα υλικά, γύψος, μέταλλα, κεραμικά κομμάτια –το καθένα ενσωματώνοντας τις δικές του πολλαπλές πληροφορίες σε κοινωνικό και χωροθετικό επίπεδο– συνθέτονται, πλάθονται, λαξεύονται, κτίζονται και αφαιρούνται, εξετάζονται οι παρασκηνιακές δομές τους, για να αποκαλύψουν το εν εξελίξει γλυπτικό έργο.
Αν και οι όποιοι αισθητικοί παραλληλισμοί είναι άνευ περιεχομένου, η πρακτική του Φάνου Κυριάκου με παραπέμπει στους ημιτελείς «Σκλάβους» του Μιχαήλ Άγγελου και στο «Μάθημα ανατομίας» του Ρέμπραντ, έργα τα οποία σηματοδοτούν μια ρηξικέλευθη ενέργεια μελέτης του status quo της γλυπτικής σκέψης. Είναι στην ουσία προσπάθειες εγκατάλειψης συντηρητικών αντιλήψεων, σε μια αναθεώρηση των πραγμάτων –στην προκειμένη περίπτωση της γλυπτικής εκ των έσω. Η γλυπτική, στενά συνδεδεμένη με το υλικό της, διαμορφώνει όγκους που εκτείνονται στον χώρο. Και έτσι πρέπει να βλέπεται. Για να ειδωθεί όμως με «μοντέρνο» τρόπο η δημιουργία μορφών οι οποίες να ανταποκρίνονται στο πνεύμα και την ευαισθησία μιας νέας εποχής, θα πρέπει να πάει πίσω στον Auguste Rodin, ο οποίος προσπάθησε να ξαναδώσει στη γλυπτική, τη στιλιστική της αυτοδυναμία.
Άσχετα όμως με το τι συμβαίνει στα παρασκήνια του εργαστηρίου του καλλιτέχνη, η πραγματική απόλαυση του γλυπτικού πεδίου είναι να αφεθείς να σε παρασύρουν σε αισθητική δίνη τα ίδια τα έργα, με τους όγκους, τις καμπύλες, τις ευθείες, τη μαγική μείξη των υλικών · ο λευκός γύψος που μετατρέπεται σε ένα ζεστό, οικείο υλικό, το αυστηρό μέταλλο, τα κεραμικά κομμάτια που ξεπροβάλλουν μέσα από τον όγκο, οι δουλεμένες επιφάνειες, αποκαλύπτουν τις στρώσεις της σκέψης του καλλιτέχνη και αποτυπώνουν το ιστορικό, φυσικό, κοινωνικό, αστικό περιβάλλον, με εμφανείς αναφορές στον ιδιαίτερο χαρακτήρα σύζευξης ετερόκλητων στοιχείων που καθορίζουν και τον κυπριακό χώρο. Απαλλαγμένο βέβαια από τα περιττά βαρίδια που τον κρατούν καρφωμένο στο έδαφος και σε μια στείρα ταυτότητα, αλλά δίνοντάς του προοπτική ανύψωσης. Άλλωστε η τέχνη μπορεί να γίνει διεθνής μόνο αν διαφυλάσσει στο DNA της το «πνεύμα τόπου».
> Λευκωσία, Θκιο Ππαλιές. Μέχρι 14 Απριλίου. Τηλ. 99824520, 99495198
