Η πληθωρική παρουσία του ΚΥ.ΚΕ.Μ

Κυπριακό Κέντρο Μελετών. Επετηρίδα 2004-2024, – 2ος Τόμος –  Έκδοση ΚΥ.ΚΕ.Μ., Λευκωσία 2024

Μετά τον πρώτο τόμο της εικοσαετούς επετηρίδας (1983-2003) του Κυπριακού Κέντρου Μελετών (ΚΥ.ΚΕ.Μ.), που συγκεντρώνει πλειάδα πολυειδών δράσεων και πολυθεματικών εκδηλώσεων, ο δεύτερος τόμος τής εξ ίσου πολυτελούς και καλαίσθητης έκδοσης αναδεικνύει έτι περαιτέρω εμπλουτισμένες τις ποικιλώνυμες δραστηριότητές του στις επαυξημένες 232 ευμεγέθεις σελίδες. Ένα θησαύρισμα πεπραγμένων, που αποτυπώνει το λίαν αξιόλογο και πολυσχιδές έργο 40 και πλέον χρόνων, εφόσον τα πολιτικοκοινωνικά και πολιτισμικά δρώμενα των δύο τελευταίων ετών 2025-2026 δεν έχουν εισέτι συμπεριληφθεί στην παρούσα δαψιλή συγκομιδή.

Εξ ου και ουδόλως υπερβάλλουν οι εγκωμιαστικοί έπαινοι του Προέδρου της Κ.Δ. και της Προέδρου της Β.τ.Α. στους αντίστοιχους χαιρετισμούς τους, χαρακτηρίζοντας το ΚΥ.ΚΕ.Μ. ως αξιόπιστη έπαλξη έρευνας και επιμόρφωσης, δεξαμενή σκέψης και γόνιμου προβληματισμού. Τόσο ο Επιστημονικός Διευθυντής του Χρήστος Ιακώβου όσο και ο Πρόεδρος Τώνης Τουμαζή και ο Αντιπρόεδρος Ανδρέας Μορφίτης του Κεντρικού Δ.Σ. επισημαίνουν στα ευσύνοπτα προλογικά τους σημειώματα την πολυδιάστατη προσφορά του ως αυτόνομος φορέας μορφωτικού διαλόγου και πυροδότησης ιδεών σε πλείστα όσα πεδία του επιστητού και του δημόσιου βίου, προεξάρχοντος του υπαρξιακού εθνικού μας προβλήματος, από της ιδρύσεώς του, στις αρχές της δεκαετίας του 1980, υποκαθιστώντας, εν πολλοίς, την τότε απουσία πανεπιστημίων στον τόπο. Εκ προοιμίου τονίζεται, επίσης, το σημαντικό επίτευγμα πολλαπλών εγχώριων συνεργασιών, επωφελών συναντήσεων και συστηματικών συνδιοργανώσεων, όπως και μιας ευρύτερης δικτύωσης σε εποικοδομητικές συνέργειες με πανεπιστημιακά ιδρύματα και επιστημονικά ερευνητικά κέντρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ανατολικής Μεσογείου. Καθότι, ανέκαθεν, προείχε η ανταλλαγή καίριων απόψεων και η τελεσφόρηση ορθολογικών αποφάσεων επί ζωτικών ζητημάτων κοινού προβληματισμού έως και εξειδικευμένων θεματολογικών προσεγγίσεων περιφερειακού και διεθνούς ενδιαφέροντος. Σε μιαν εποχή, μάλιστα, πολλαπλάσιων κομβικών προβλημάτων, δύσκαμπτων ερωτημάτων και παντοειδών νευραλγικών προεκτάσεων, που κατ’ εξοχήν επιβάλλουν την πολυεστιακή οπτική της διαλεκτικής σύνθεσης. Η παρούσα Επετηρίδα, διανθισμένη από αναρίθμητα έγχρωμα φωτογραφικά στιγμιότυπα, ενδεικτικά των πολυφασματικών δράσεων και των ζωντανών διαδραστικών αλληλεπιδράσεων, συναρθρώνει τους δομικούς της άξονες σε επτά κεφαλαιώδη μέρη.

Στο Μέρος Α΄ παρατίθεται το εν συντομία ιστορικό της ίδρυσης του ΚΥ.ΚΕ.Μ. από ομάδα νέων επιστημόνων, η νομική υπόσταση του μη κυβερνητικού και μη κερδοσκοπικού αυτού ιδρύματος, καθώς και ο πρωτοποριακός του προσανατολισμός σε διεπιστημονικά προγράμματα και συγκροτημένες μελέτες στρατηγικών πολιτικών υπό το πρίσμα των γεωπολιτικών και τεχνολογικών αλλαγών που επισυμβαίνουν με επιταχυνόμενους ρυθμούς από τη δεκαετία του 1990 και εντεύθεν. Μεταξύ των θεμελιωδών σκοπών του σημαίνουσα θέση κατέχουν η συμβολή στη διατήρηση και καλλιέργεια των πολιτιστικών, επιστημονικών και παραδοσιακών αξιών του Κυπριακού λαού, καθώς και η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των βασικών ελευθεριών του. Τα μέσα πραγμάτωσης των εν λόγω σκοπών και στόχων συνιστά η οργάνωση δράσεων και συνεργασιών εντός και εκτός Κύπρου και η αναγκαία επιχορήγησή τους από φορείς του εσωτερικού και εξωτερικού. Αναλυτικότερες επεξηγήσεις εμπεριέχονται στο Καταστατικό του ΚΥ.ΚΕ.Μ., που επιτάσσεται του ενημερωτικού πονήματος. Για την επιτέλεση του πολυεπίπεδου έργου αναφέρεται ο επιμερισμός της διοικητικής του λειτουργίας στα κεντρικά όργανα και τις επαρχιακές επιτροπές.

Σταθμό στην αναβάθμιση και τη διεθνή του εμβέλεια αποτελεί το Μέρος Β΄, που συγκεφαλαιώνει την ενεργό συμμετοχή του σε διεθνή συνέδρια, συνδιασκέψεις, σεμινάρια και ετήσιες γενικές συνελεύσεις ερευνητικών κέντρων και διαπολιτιστικών ινστιτούτων διεθνών σχέσεων. Στη ΕuroMeSCo (Eυρομεσογειακή Επιτροπή Μελετών), στο δίκτυο της οποίας το Κυπριακό Κέντρο Μελετών είναι ένα από τα ιδρυτικά μέλη και της οποίας οι συνεργαζόμενοι φορείς ενδιατρίβουν σε θέματα πολιτικής και ασφάλειας, συνδιαμορφώνοντας κατευθυντήριες γραμμές με τη συμβολή της κοινωνίας των πολιτών από τις χώρες της περιοχής. Καταγράφεται, ωσαύτως, η παρουσία και εκπροσώπηση του ΚΥ.ΚΕ.Μ. στα Διεθνή Συμπόσια της Πολιτιστικής Αμφικτιονίας στους Δελφούς το 2006, στα πλαίσια των οποίων διεξήχθηκαν ειδικές συνεδρίες συζητήσεων Στρογγυλής Τράπεζας με θέμα «Ο ρόλος του ΟΗΕ στον 21ο αιώνα», όπως και στα Διεθνή Συνέδρια Διαχείρισης Κρίσεων στην Αθήνα το 2008 και 2009.

Μείζονος καθοριστικής σημασίας κρίνονται οι πρωτοβουλίες συνεργασιών, που ανέπτυξε το Κυπριακό Κέντρο Μελετών με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Ελλάδος (ΥΠΕΘΑ), από το 2003 μέχρι το 2009, όπως και με την Εθνική Φρουρά και την ΕΛΔΥΚ κατά τη διετία 2022-2024, διαδραματίζοντας έναν από τους πρωταρχικούς στρατηγικούς του ρόλους. Επιτακτικό αίτημα, αφενός, η εκπόνηση μελετών, αναλύσεων και αξιολογικών πορισμάτων σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, ειδικότερα για τις περιοχές της Aνατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, και αφετέρου με επισκέψεις και ξεναγήσεις σε δήμους και κοινότητες, αρχαιολογικούς χώρους, ιερούς ναούς, μονές και μνημεία ηρώων η εδραίωση αμυντικής στρατιωτικής συνείδησης και η ενίσχυση του αισθήματος κοινής δυναμικής συμπόρευσης προς υπεράσπιση των εθνικών δικαίων της Κύπρου. Οι αμφίδρομες διοργανώσεις διαλέξεων και ημερίδων στην Κύπρο και την Αθήνα, οι ανακοινώσεις ενημερωτικών δελτίων και οι συμβάσεις εκτέλεσης εργασιών σε σχέση με το Κυπριακό, τα Ελληνοτουρκικά, το Ρωσοουκρανικό, το Μεσανατολικό και άλλα περεμφερή ακαθώνδη ζητήματα, καθώς και πτυχές από τη σύσφιγξη των σχέσεων με την ΕΛΔΥΚ στοιχειοθετούν το Μέρος Δ΄.

Το εκτενέστερο Μέρος Γ΄ των 120 σελίδων καταγράφει την πληθωρική εικοσαετή παρουσία τού ΚΥ.ΚΕ.Μ. στην πρόσφατη πολιτικοκοινωνική και πολιτισμική ιστορία της Κύπρου, όπως τεκμαίρεται στις ελεύθερες πόλεις της από την εκάστοτε ένθερμη συμμετοχή του κοινού στις ανοικτές και διαδικτυακές συζητήσεις, διαλέξεις ειδικού και γενικότερου ενδιαφέροντος, ημερίδες, παρουσιάσεις αξιόλογων βιβλίων, εκπαιδευτικά εργαστήρια, επιμορφωτικά σεμινάρια διαχρονικής θεματικής και επίκαιρης προβληματικής από έγκριτους ομιλητές και εισηγητές, καθώς και άλλες πνευματικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, των οποίων οι τίτλοι και οι ημερομηνίες διεξαγωγής τους καταχωρίζονται στα αντίστοιχα κεφάλαια. Από τις πρωτοποριακές τομές συνεισφοράς στο Κυπριακό εκπολιτιστικό γίγνεσθαι αξιοσημείωτα τα «Εργαστήρια Δημόσιας Ομιλίας σε συνεργασία με το ΜΕCEPUS [Μεσογειακό Κέντρο Δημόσιας Ομιλίας και Επικοινωνίας] το 2005 και τα Σεμινάρια «Η ορθή χρήση της Ελληνικής γλώσσας στον γραπτό και προφορικό λόγο» το 2006, που θα μπορούσαν να επαναληφθούν λόγω συρρίκνωσης της γλωσσικής επάρκειας.

Πολύτιμες οι εκδόσεις και δημοσιεύσεις του ΚΥ.ΚΕ.Μ. στην προτελευταία ενότητα, όπως και η νυν περισπούδαστη Επετηρίδα.

Φιλελεύθερος 24.8.2026