Δημήτρης Πιερίδης: Χτίζοντας μια πολιτιστική κληρονομιά για τις επόμενες γενιές

Ο Δημήτρης Πιερίδης έχει αφιερώσει περισσότερο από μισό αιώνα στη δημιουργία μουσείων και πολιτιστικών θεσμών στην Κύπρο και την Ελλάδα, με την πεποίθηση ότι όσα κληρονομεί μία γενιά οφείλει να τα διαφυλάσσει για τις επόμενες.

Ο ιδρυτής του Ιδρύματος Πιερίδη δήλωσε στο en.philenews ότι ο οργανισμός έχει συμβάλει στη δημιουργία εννέα πολιτιστικών κέντρων, μεταξύ των οποίων μουσεία, πινακοθήκες και βιβλιοθήκη ιστορίας της τέχνης – πέντε στην Κύπρο και τέσσερα στην Ελλάδα – συχνά σε συνεργασία με τοπικές αρχές.

Ανάμεσά τους βρίσκονται το Δημοτικό Κέντρο Τεχνών Λευκωσίας (NiMAC), το οποίο στεγάζεται στον παλιό ηλεκτροπαραγωγικό σταθμό της πρωτεύουσας (Παλιά Ηλεκτρική) και φιλοξενεί επίσης τη Βιβλιοθήκη Ιστορίας της Τέχνης Πιερίδη, το Μουσείο Πιερίδη στη Λάρνακα, το Εθνογραφικό Μουσείο Αυγόρου και το Μουσείο «Θάλασσα» στην Αγία Νάπα, όπου εκτίθεται πιστό αντίγραφο του παγκοσμίως γνωστού αρχαίου πλοίου της Κερύνειας.

Το Ίδρυμα ιδρύθηκε τον Ιούνιο του 1974, μόλις έναν μήνα πριν από την τουρκική εισβολή. Μεγάλο μέρος της οικογενειακής περιουσίας που ο ίδιος σκόπευε να αξιοποιήσει για τη στήριξη του έργου του βρισκόταν στην Αμμόχωστο. «Το 85% της περιουσίας μου χάθηκε στην Αμμόχωστο, μια Πέμπτη πρωί», είπε.

Κι όμως, παρά όλα όσα χάθηκαν το 1974, υπάρχει ακόμη ένα εγχείρημα που ελπίζει να δει να γίνεται πραγματικότητα. Κάποια μέρα, είπε στο en.philenews, θα ήθελε να δημιουργήσει ένα τελευταίο μουσείο «σε μια ελεύθερη Αμμόχωστο».

Παρά τις απώλειες, το Ίδρυμα συνέχισε να διευρύνει τη δράση του, οργανώνοντας εκθέσεις στο εξωτερικό και στέλνοντας κυπριακές αρχαιότητες εκτός Κύπρου, με στόχο την προβολή του πολιτισμού του νησιού.

Για τον Δημήτρη Πιερίδη, ωστόσο, η δημιουργία μουσείων ήταν μόνο ένα μέρος της αποστολής. Εξίσου σημαντικό ήταν να διασφαλιστεί ότι θα επιβιώσουν πολύ περισσότερο από τους ανθρώπους που τα δημιούργησαν. «Είναι βαριά ευθύνη και θα κάνω τα πάντα για να συνεχιστεί το έργο», είπε.

Σήμερα εργάζεται μαζί με τον ανιψιό του, Πήτερ Αστζιάν, στο Μουσείο Πιερίδη, καθώς και με τους υπόλοιπους φορείς του Ιδρύματος. Ο Πιερίδης είπε ότι συνειδητά επιδίωξε μια θεσμική διευθέτηση για το μουσείο της Λάρνακας, αντί να αφήσει το μέλλον του αποκλειστικά στα χέρια συγγενικών του προσώπων.

«Δεν ήθελα να το αφήσω μόνο σε ανθρώπους κοντινούς μου, οι οποίοι σήμερα νοιάζονται αλλά αύριο μπορεί να μη νοιάζονται», είπε. «Έτσι, το συνδέσαμε με το Πολιτιστικό Ίδρυμα της Τράπεζας Κύπρου. Νομίζω ότι έτσι το προστατεύσαμε για πάντα».

Η ιδέα της αξιοποίησης της οικογενειακής περιουσίας για έναν διαχρονικό κοινωφελή σκοπό δεν είναι κάτι καινούργιο για την ευρύτερη οικογένεια Πιερίδη. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το «Αρχοντικόν» στις Φοινικούδες της Λάρνακας, το οποίο έκτισε ο Ιωάννης Πιερίδης το 1850.

Η κόρη του, Ευανθία Πιερίδου, μία από τις σημαντικότερες ευεργέτιδες της πόλης, κληροδότησε αργότερα το αρχοντικό με πρόνοια ώστε τα έσοδα από τα ενοίκια, μετά τα έξοδα συντήρησης, να διατίθενται «για τις ανάγκες των φτωχότερων ασθενών του Νοσοκομείου Λάρνακας». Ο Πιερίδης αναφέρθηκε στο φιλανθρωπικό έργο της ευρύτερης οικογένειας, το οποίο περιλάμβανε στήριξη προς ιδρύματα που φρόντιζαν τους φτωχούς και ηλικιωμένους.

Η σχέση της οικογένειας Πιερίδη με τη Λάρνακα πάει πίσω πολλές γενιές. Ο Πιερίδης τοποθετεί τις ρίζες της οικογένειας στη Ζάκυνθο και τα Επτάνησα, με μέλη της είναι έμποροι, συλλέκτες και πρόξενοι στην Κύπρο. Διαδοχικές γενιές συνέβαλαν επίσης στη δημιουργία της συλλογής που στεγάζεται σήμερα στο Μουσείο Πιερίδη και καλύπτει χιλιάδες χρόνια κυπριακής ιστορίας.

Ο Πιερίδης είπε ότι ο σκοπός της διαφύλαξης των συλλογών ήταν πάντοτε να παραδοθούν στις επόμενες γενιές και όχι απλώς να παραμείνουν στην οικογένεια. Όταν ρωτήθηκε εάν η προστασία τους για μελλοντικές γενιές αποτελούσε κεντρικό στοιχείο του έργου του, η απάντησή του ήταν άμεση. «Φυσικά», είπε. «Γι’ αυτό το κάναμε».