Πριν από τέσσερα χρόνια ανέβασα στο πλαίσιο του Φεστιβάλ ΚΥΠΡΙΑ, για πρώτη και μοναδική φορά στη ζωή μου, το αριστούργημα του Αισχύλου «Προμηθέας Δεσμώτης». Κατά γενική παραδοχή η παράσταση ήταν εξαιρετική και η μετάφραση πρωτότυπη με την υπογραφή τη δική μου και του αειμνήστου φίλου μου Σάββα Παύλου. Το 2015 υπέβαλα πρόταση την κωμωδία του Αριστοφάνη «Λυσιστράτη», την οποία επρόκειτο να υποδυθεί η Βαλεντίνα Σοφοκλέους. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής των Κυπρίων απέρριψε την πρότασή μας με τη δικαιολογία ότι οι περισσότεροι ηθοποιοί μου ήταν άγνωστοι.
Την επομένη χρονιά υπέβαλα τους «Γάμους του Φίγκαρο» του Μπωμαρσέ, αυτή το φορά με πιο γνωστούς Κύπριους ηθοποιούς: Χριστίνα Παυλίδου, Σοφία Καλλή, Μαρία Μιχαήλ, Κρίστοφερ Γκρέκο, Κώστα Καζάκα κ.ά. με έναν πολύ συνετό προϋπολογισμό. Ο κ. καλλιτεχνικός διευθυντής, χωρίς καμία εξήγηση, μας απέρριψε και πάλι. «Υπήρχαν καλύτερες προτάσεις», μου δήλωσε από τηλεφώνου. Σύμφωνα με την αμήχανη και αδόκιμη άποψή του υπήρχαν καλύτερες προτάσεις, όπως η πρόταση ενός νεαρού ηθοποιού που θέλησε να κάνει τις «Τρεις αδελφές» του Τσέχωφ. Αποτέλεσμα η περσινή παράσταση-καταστροφή, στην κεντρική σκηνή του ΘΟΚ! Δεν φταίει ο ηθοποιός! Φταίει ο καλλιτεχνικός διευθυντής, ο όποιος θα έπρεπε να ξέρει ότι για να αγγίξεις τον Τσέχωφ (όπως και τον Μπέκετ), πρέπει να έχεις συσσωρεύσει δέκα τόνους γνώση και ανάλογη πείρα. Μετά από εκείνη την πανωλεθρία, ο καλλιτεχνικός διευθυντής θα έπρεπε να είχε παραιτηθεί. Όμως στην Κύπρο αυτά δεν συμβαίνουν.
Και σαν να μην έφτανε που δεν ενέκρινε την πρότασή μας, η οποία θα έδινε δουλειά σε μια δεκαπενταριά ηθοποιούς και σε καλλιτεχνικό προσωπικό, ενέταξε στα Κύπρια μια έτοιμη από την Αθήνα παράσταση, σχετικά όμοια παράσταση με αυτήν που είχα προτείνει: Τον Κουρέα της Σεβίλλης. Γιατί άραγε;
Φέτος, 2017, υπέβαλα στα Κύπρια μια δροσερή κωμωδία του Κάρλο Γκολντόνι, την «Έξυπνη υπηρέτρια» με πολύ λογικό προϋπολογισμό. Πριν από δύο εβδομάδες πηρά ένα στεγνό email, από τον καλλιτεχνικό διευθυντή του φεστιβάλ, ότι η πρότασή μου απερρίφθη και πάλιν. Ηθοποιοί μου ήταν η αφρόκρεμα του κυπριακού θεάτρου: Κρίστοφερ Γκρέκο, Κώστας Καζάκας, Έλενα Χατζηαυξέντη, Μαρία Μιχαήλ, Μαρία Παπακώστα, Ευαγόρας Θεοδοσίου, Κωνσταντίνος Αλκιβιάδης, Λουκάς Λουκά. Σκηνογράφος και ενδυματολόγος ο Στέφανος Αθηναινίτης και συνθέτης ο Σάββας Σάββα. Ζητώ από όλους τη συμπάθεια που δεν έγινε δεκτή η πρότασή μας γιατί εγώ είμαι η αίτια για την τρίτη κατά σειρά απόρριψη της πρότασής μου. Γιατί;
Μια φίλη μου καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αθηνών μού υπέδειξε ότι «η επανάληψη δημιουργεί νόημα». Φαίνεται ότι κανείς δεν αμφισβητεί τους ηθοποιούς, τον σκηνογράφο και τον συνθέτη, κανείς δεν αμφισβητεί τον Αριστοφάνη, τον Μπωμαρσέ ή τον Γκολντόνι… Είναι φανερό ότι ο μόνος που αμφισβητείται είμαι εγώ ως σκηνοθέτης, καθώς είναι φανερή πλέον η προσωπική αντιπάθεια και η μισαλλόδοξη στάση που τηρεί απέναντί μου ο καλλιτεχνικός διευθυντής των «Κυπρίων».
Χωρίς ίχνος έπαρσης επιτρέψτε μου κ. υπουργέ, απλώς να σας θυμίσω ότι έχω αποσπάσει 23 διεθνή βραβεία για τη δουλειά μου. Το 23ο το κέρδισε η τελευταία μου ταινία τον περασμένο Απρίλιο στη Μόσχα. Να σας υπενθυμίσω ότι είμαι ο μόνος Κύπριος σκηνοθέτης που έχει φτάσει στα Όσκαρ, έχω σκηνοθετήσει στο Εθνικό Θέατρο της Βουλγαρίας και στο Εθνικό της Ρουμανίας και φέτος ετοιμάζομαι να σκηνοθετήσω «Λυσιστράτη» στη Ρωσία.
Θεωρώ ότι η στάση του καλλιτεχνικού διευθυντή του επίσημου φεστιβάλ της χώρας μου είναι εξαιρετικά μειωτική και προσβλητική για την προσωπικότητα και τη δουλειά μου και σας ζητώ, έχοντας πλήρη επίγνωση της παράκλησής μου, όπως απαιτήσετε την παραίτησή του. Ο Κ.Δ. ενός τέτοιου φεστιβάλ πρέπει να συμπεριφέρεται ως πατέρας προς τα ταλέντα και τις ικανότητες των Κύπριων δημιουργών. Πρέπει να τους προστατεύει και όχι να τους πολεμά. Στα δίσεκτα χρόνια που περνάμε θα πρέπει να δίνονται περισσότερες ευκαιρίες στους Κύπριους καλλιτέχνες να εκφραστούν και να επιβιώσουν και όχι να μετακαλούνται αλόγιστα έτοιμες παραστάσεις από το εξωτερικό!
Καταλήγοντας, θα ήθελα να σας αναφέρω κ. υπουργέ ότι αποτελεί γενικότερη απορία όλων ποια είναι η κυπριακή εταιρεία, η οποία αδιαλείπτως, κάθε χρόνο, χρηματοδοτείται για να φέρνει παραστάσεις από την Αθήνα. Ένα αίνιγμα που καλείστε να λύσετε.
Η επιστολή γράφτηκε με βαθιά συναίσθηση ευθύνης και με μοναδικό γνώμονα την αποκατάσταση της Δικαιοσύνης και της Ηθικής.
(*Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του Πολιτισμού. Μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου andreaspantzis@gmail.com)
