Η κρατική γη όταν ενοικιάζεται για οποιοδήποτε σκοπό σε ιδιώτες πρέπει να ακολουθείται ανοικτή διάφανη διαδικασία και όχι κάθε επιχειρηματίας να εντοπίζει κρατική γη, να ζητά την ενοικίασή της και να του εκμισθώνεται η γη από το Υπουργικό με ενοίκιο που υπολογίζεται με βάση την αγοραία αξία.
Αυτό είναι το πρώτο συμπέρασμα και εισήγηση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, μετά από έρευνα που πραγματοποίησε, ύστερα από αίτημα της βουλευτού του ΔΗΣΥ Αννίτας Δημητρίου, σχετικά με διαδικασίες που ακολουθήθηκαν για αδειοδότηση μεγάλων φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων συνολικής δυναμικότητας 45,2 MW, εντός κρατικής γης συνολικής έκτασης 670.000 τ.μ. μεταξύ των κοινοτήτων Τρούλλων, Αβδελλερού και Κελιών.
Η έρευνα, μετά την καταγγελία, διαπίστωσε σειρά κενών και περίεργων διαδικασιών όπως για παράδειγμα το ότι, τα πάρκα εγκρίθηκαν πριν εξασφαλιστεί επίσημα η εκμίσθωση της κρατικής γης.
Επίσης, ενώ η Αννίτα Δημητρίου προσέφυγε στην Ελεγκτική Υπηρεσία για να διερευνηθεί μεταξύ άλλων το κατά πόσο για την αδειοδότηση των φωτοβολταϊκών πάρκων, είχαν ληφθεί υπόψη οι έντονες ανησυχίες των επηρεαζόμενων ακριτικών κοινοτήτων και περιβαλλοντικών και αγροτικών οργανώσεων, στο μεταξύ οι κοινότητες άλλαξαν γνώμη και τάχθηκαν υπέρ της κατασκευής των εν λόγω φωτοβολταϊκών πάρκων.
Ένας από τους κύριους λόγους -λένε οι κοινοτικές Αρχές- που άλλαξαν την αρχική κατηγορηματικά αρνητική τους θέση σε θετική για τα εν λόγω φωτοβολταϊκά, εξαιτίας γειτονικής περιοχής Natura 2000, γεωργικής χρήσης τής εν λόγω γης κ.α. ήταν το ότι το υπουργείο Άμυνας τους είπε ότι «το έργο θα αποτελέσει αμυντική τάφρο». Εννοώντας προφανώς ότι τα φωτοβολταϊκά πάρκα θα λειτουργήσουν και ως εμπόδιο για προέλαση των Τούρκων προς τις ακριτικές κοινότητες Τρούλλων, Αβδελλερού και Κελιών.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία, στην έκθεσή της που δημοσιοποίησε χθες σε σχέση με τις αδειοδοτήσεις των φωτοβολταϊκών πάρκων σε κρατική γη που εκμισθώθηκε, αναφέρει ότι, πέραν της μη επαρκούς αιτιολογίας της απόφασης για εκμίσθωση της κρατικής γης στη συγκεκριμένη εταιρεία, εγείρεται γενικότερα το θέμα της ορθολογιστικής διαχείρισης της κρατικής γης, χωρίς να προηγηθεί οποιαδήποτε ανοικτή και διαφανής διαδικασία.
Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, εφόσον η κυβέρνηση θεωρούσε ότι η συγκεκριμένη κρατική γη θα μπορούσε ή έπρεπε να εκμισθωθεί σε ιδιώτη για σκοπούς ανέγερσης φωτοβολταϊκών πάρκων, όφειλε να διασφαλίσει την προσήκουσα δημοσιότητα και να καλέσει για εκδήλωση ενδιαφέροντος και όχι να εκμισθώσει τη γη στον πρώτο επιχειρηματία που θα τη ζητούσε.
Η Γενική Λογίστρια προς την οποία απευθύνθηκε η Ελεγκτική Υπηρεσία, εξέφρασε τη θέση ότι, νοουμένου ότι δεν προβλέπεται οποιαδήποτε απαλλαγή ή μείωση εισπρακτέων κρατικών δικαιωμάτων, λόγω της εκτέλεσης των αντισταθμιστικών έργων, θεωρεί ότι δεν υφίσταται αντιπαροχή και, κατ’ επέκταση, δεν εφαρμόζεται η νομοθεσία περί σύναψης δημοσίων συμβάσεων.
Όμως, η θέση που εκφράζει η Ελεγκτική Υπηρεσία μέσω της έκθεσής της, είναι ότι, ανεξάρτητα από τη νομοθεσία για τις δημόσιες συμβάσεις, για την ανάθεση συμβάσεων εκμίσθωσης κρατικής γης πρέπει να ακολουθείται ανοικτή, διαφανής και ανταγωνιστική διαδικασία.
«Έχουμε την άποψη ότι η απευθείας εκμίσθωση κρατικής γης, σε συγκεκριμένη εταιρεία, ιδίως για εμπορικούς σκοπούς, είναι ενάντια στις πρόνοιες του πιο πάνω άρθρου και ουδόλως ικανοποιεί τις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και της αποφυγής διακρίσεων. Θεωρούμε μη αποδεκτή πρακτική και όπως εξηγείται πιο πάνω, μη νόμιμη, ένας ιδιώτης να εντοπίζει κρατική γη και χωρίς να τηρείται οποιαδήποτε ανταγωνιστική διαδικασία, αυτός να αποτείνεται στο Υπουργικό Συμβούλιο και να εξασφαλίζει την εκμίσθωσή της για εμπορικούς σκοπούς, για τους οποίους κάλλιστα θα μπορούσε να υπάρξει ενδιαφέρον από πολλούς άλλους επιχειρηματίες», αναφέρεται στην έκθεση που υπογράφει ο Γενικός Ελεγκτής Οδυσσέας Μιχαηλίδης.
Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, μέσω ανοικτής διαδικασίας για εκμίσθωση κρατικής γης, το κράτος θα εξασφαλίζει το μέγιστο όφελος, αφού το μίσθωμα υπολογίζεται ως ποσοστό επί της αγοραίας αξίας της γης, χωρίς να λαμβάνει υπόψη ότι, άλλος ενδιαφερόμενος εκμισθωτής, ενδεχομένως να ήταν διατεθειμένος να προσφέρει για την ίδια κρατική γη υψηλότερο ενοίκιο. Η μέθοδος καθορισμού του ενοικίου που ακολουθείται σήμερα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για καθορισμό του ελάχιστου ενοικίου που μπορεί να γίνει αποδεκτό.
«Συνεπώς, η υφιστάμενη πρακτική δεν διασφαλίζει το δημόσιο συμφέρον», καταλήγει η Ελεγκτική Υπηρεσία.
Αμυντική τάφρος τα φωτοβολταϊκά πάρκα
Πέραν από τις διαδικασίες εκμίσθωσης κρατικής γης για τα εν λόγω φωτοβολταϊκά, προέκυψαν και μια σειρά άλλες σοβαρές διαπιστώσεις, με χειρισμούς που μπορεί μάλιστα να οδηγήσουν και σε επιβολή σοβαρών ποινών από την Ε.Ε. κάτι για το οποίο η Ελεγκτική Υπηρεσία συστήνει ιδιαίτερη προσοχή.
Συγκεκριμένα, πέντε από τα 11 φωτοβολταϊκά πάρκα που προτάθηκαν, εφάπτονται με την περιοχή «Κόσιη-Παλλουρόκαμπος» του Ευρωπαϊκού Δικτύου «Natura 2000» και έξι βρίσκονται σε αποστάσεις από 300 μέχρι 1.600 μέτρα από αυτή, κάτι που προκάλεσε προβληματισμό για τις πιθανές επιπτώσεις στα είδη και οικοτόπους της ευρύτερης περιοχής. Όμως τελικά κρίθηκε ότι, η υλοποίηση των προτεινόμενων 11 πάρκων δεν αναμένεται να έχει αρνητικές και μη αναστρέψιμες επιπτώσεις.
Υπήρξε και επισήμανση από τη Γενική Γραμματεία της ΕΕ προς τον υπουργό Εξωτερικών, σχετική με καταγγελίες για κατ’ εξακολούθηση μη ορθή εφαρμογή του θεσμοθετημένου πλαισίου, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων, καθώς και της άγριας χλωρίδας και πανίδας στην Κύπρο, περιλαμβανομένης και της κατασκευής επτά φωτοβολταϊκών πάρκων, η οποία επηρεάζει την περιοχή «Κόσιη-Παλλουρόκαμπος».
Από την πλευρά της, η Πολεοδομική Αρχή, καθησύχασε το Υπουργικό Συμβούλιο, ότι από τα επτά πάρκα, για τα οποία γνωμοδότησε θετικά, δύναται να υλοποιηθούν μόνο τα δύο, με μειωμένη έκταση. Το Υπουργικό Συμβούλιο τον Μάιο, αποφάσισε την εκμίσθωση όλης της αιτούμενης κρατικής γης που αφορούσαν στις επτά αιτήσεις. «Συνεπώς φαίνεται ότι προωθείται η κατασκευή των επτά φωτοβολταϊκών πάρκων», σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία.
Κατά της αδειοδότησης των πάρκων ΑΠΕ ήταν αρχικά και η θέση των τοπικών Αρχών Τρούλλων και Αβδελλερού. Έλεγαν ότι πρόκειται για έκταση που πολλοί κάτοικοι τη χρησιμοποιούν για γεωργικούς και κτηνοτροφικούς σκοπούς και ήδη αιτήθηκαν την εκμίσθωσή της. Μάλιστα προειδοποιούσαν αρχικά με δυναμικές αντιδράσεις.
Μετά όμως, τα εν λόγω κοινοτικά συμβούλια άλλαξαν άποψη. Κύριος λόγος, είπαν, η ενημέρωση από το υπουργείο Άμυνας και την Εθνική Φρουρά, ότι το έργο θα αποτελέσει αμυντική τάφρο. Έτσι, αναθεώρησαν την αρχική αρνητική τους θέση και τάχθηκαν ανεπιφύλακτα υπέρ της υλοποίησης των φωτοβολταϊκών πάρκων.
