Μόναχο και 7η Οκτωβρίου: Η αλήθεια για έναν κόσμο που δεν άλλαξε

Ήταν Σεπτέμβριος του 1972. Η Δυτική Γερμανία είχε αποφασίσει ότι οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Μονάχου θα ήταν οι «Χαρούμενοι Αγώνες» — Heitere Spiele, όπως τους αποκαλούσαν. Δεν ήθελε τίποτα να θυμίζει το αίσχος των Ολυμπιακών Αγώνων του Βερολίνου το 1936. Οι αστυνομικοί έπρεπε να είναι διακριτικοί, η ασφάλεια να μη φαίνεται, η ατμόσφαιρα να παραμένει ανάλαφρη. Και αυτό έγινε.

Το τίμημα αποδείχθηκε βαρύ. Στις 5 Σεπτεμβρίου, οκτώ Παλαιστίνιοι τρομοκράτες του Μαύρου Σεπτέμβρη πέρασαν σχεδόν ανενόχλητοι τον φράκτη του Ολυμπιακού Χωριού. Δύο Ισραηλινοί —ένας αθλητής και ένας προπονητής— δολοφονήθηκαν επί τόπου. Άλλοι εννέα κρατήθηκαν όμηροι: τέσσερις αθλητές, τρεις προπονητές, ένας διαιτητής και ένας κριτής.

Το Ισραήλ προσφέρθηκε να στείλει ομάδα με μεγάλη εμπειρία σε τέτοιες επιχειρήσεις. Οι Γερμανοί αρνήθηκαν, παρότι δεν διέθεταν ούτε την κατάλληλη μονάδα ούτε την απαραίτητη εκπαίδευση ούτε —όπως διαφάνηκε— ένα στοιχειωδώς σοβαρό σχέδιο διάσωσης.

Στο αεροδρόμιο του Fürstenfeldbruck, η επιχείρηση κατέληξε σε καταστροφή. Όλοι οι όμηροι σκοτώθηκαν.

Έντεκα νεκροί.

Πριν καλά καλά η ισραηλινή αποστολή παραλάβει τις σορούς, ήρθε η δήλωση του προέδρου της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής, Έιβερι Μπράντιτζ, η οποία έκτοτε αποτυπώνει την απόσταση που χωρίζει το ολυμπιακό ιδεώδες από το εμπορικό παραμύθι των σύγχρονων Αγώνων: «The Games must go on». Οι Αγώνες πρέπει να συνεχιστούν.

Έγινε μια τελετή μνήμης. Και μετά οι Αγώνες συνεχίστηκαν. Το Ισραήλ μάζευε τους νεκρούς αθλητές του και ο κόσμος επέστρεφε στα στάδια. Η ΔΟΕ θα τιμούσε τους νεκρούς… 41 χρόνια μετά, για πρώτη φορά. Στους Ολυμπιακούς του Ρίο το 2013.

Ακόμη χειρότερο ήταν ότι, αφού οι σημαίες είχαν αναρτηθεί μεσίστιες, οι δέκα αραβικές χώρες που συμμετείχαν διαμαρτυρήθηκαν και απαίτησαν να υψωθούν ξανά οι δικές τους. Η ΔΟΕ και οι Γερμανοί το αποδέχθηκαν. Οι σημαίες ανέβηκαν.

Το ζήτημα δεν ήταν τόσο η συμπεριφορά των Αράβων. Με εξαίρεση την Ιορδανία, η οποία καταδίκασε την επίθεση καθώς οι δικές της μνήμες από την παλαιστινιακή τρομοκρατία του… Μαύρου Σεπτέμβρη ήταν ακόμη νωπές, η στάση των αραβικών κρατών δεν εξέπληξε. Ο Λίβανος, η καταστροφή του οποίου θα άρχιζε πολύ σύντομα από τους ίδιους τρομοκράτες που είχε εκδιώξει η Ιορδανία, θα αντιλαμβανόταν το λάθος του με τον πιο σκληρό τρόπο.

Το θέμα ήταν ότι ακόμη και η ανάρτηση των σημαιών μεσίστια —η οποία θεωρήθηκε από κάποιους… υπερβολική χειρονομία προς το Ισραήλ— έγινε αποδεκτό να αναιρεθεί από όλους τους υπόλοιπους.

Οι πέντε τρομοκράτες που σκοτώθηκαν στη γερμανική επιχείρηση-φιάσκο μεταφέρθηκαν στη Λιβύη και θάφτηκαν με τιμές ηρώων.

Οι τρεις που επέζησαν δεν δικάστηκαν ποτέ. Επτά εβδομάδες αργότερα, αεροσκάφος της Lufthansa καταλήφθηκε από αεροπειρατές, οι οποίοι απαίτησαν την απελευθέρωσή τους. Η Δυτική Γερμανία συμφώνησε πρόθυμα και ξεφορτώθηκε τον μπελά. Έτσι, οι τρεις επιζήσαντες τρομοκράτες μεταφέρθηκαν στη Λιβύη, όπου εμφανίστηκαν δημοσίως ως θριαμβευτές.

Και μετά ήρθε ο ΟΗΕ. Λίγοι γνωρίζουν πως δεν υπήρξε ποτέ ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας που να καταδικάζει τη σφαγή του Μονάχου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέθεσαν σχέδιο που καταδίκαζε ρητά την τρομοκρατική επίθεση. Δεν ψηφίστηκε ποτέ.

Αντίθετα, το ίδιο Συμβούλιο Ασφαλείας απέκτησε πολύ γρήγορα έντονη άποψη για την ισραηλινή αντίδραση. Μέσα σε πέντε ημέρες από τη σφαγή, η συζήτηση είχε ήδη μετατοπιστεί από τους δολοφονημένους Ισραηλινούς στις ισραηλινές επιχειρήσεις εναντίον στόχων τρομοκρατικών οργανώσεων στη Συρία και στον Λίβανο.

Σχέδιο απόφασης που ζητούσε την άμεση διακοπή της ισραηλινής στρατιωτικής δράσης έλαβε 13 ψήφους. Απέτυχε μόνο λόγω του αμερικανικού βέτο.

Προσπάθεια ευρωπαϊκών κρατών να προστεθεί ρητή αναφορά και στην ανάγκη τερματισμού της τρομοκρατικής δράσης δεν συγκέντρωσε τις απαιτούμενες ψήφους.

Και αυτό είναι, ίσως, το σημαντικότερο κεφάλαιο στην ιστορία της σφαγής του Μονάχου. Ο κόσμος δεν χρειάστηκε ούτε μία εβδομάδα για να αλλάξει το αντικείμενο της οργής του.

Πρώτα έγινε η σφαγή.

Μετά ήρθε το «ναι, αλλά». Ναι, αλλά υπάρχει το Παλαιστινιακό και η κατοχή, την οποία προκάλεσαν οι ίδιοι οι Άραβες παραβιάζοντας τα διαβόητα σύνορα του 1967, τα οποία σήμερα επικαλούνται για να καταστρέψουν το Ισραήλ. Ναι, αλλά πρέπει να εξετάσουμε τις αιτίες της σφαγής. Ναι, αλλά το Ισραήλ δεν μπορεί να απαντά έτσι.

Πενήντα ένα χρόνια αργότερα, στις 7 Οκτωβρίου 2023, το ίδιο έργο παίχτηκε ξανά.

Το Ισραήλ υπέστη τη μεγαλύτερη σφαγή Εβραίων μετά το Ολοκαύτωμα. Για μερικές ημέρες υπήρξε παγκόσμιο σοκ.

Μετά άρχισε ξανά το «ναι μεν, αλλά». Πριν καν αντιδράσει το Ισραήλ, η Χαμάς έπαψε να βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης και τη θέση της πήρε η ισραηλινή αντίδραση. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ είπε πως όλα αυτά δεν συνέβησαν «εν κενώ», ενώ ο ίδιος οργανισμός χρειάστηκε μήνες για να δεχθεί να εξετάσει έστω τα στοιχεία — ιδίως εκείνα που αφορούσαν τη βία σε βάρος των γυναικών και τα οποία ο άνθρωπος της Χαμάς στον ΟΗΕ, η διαβόητη Φραντσέσκα Αλμπανέζε, χλεύαζε δημοσίως.

«Απαίσιο άτομο» φέρεται να την αποκάλεσε, δύο χρόνια αργότερα, ο Αντόνιο Γκουτέρες. Η διεθνώς αναγνωρισμένη εμπειρογνώμονας του ΟΗΕ που κατέγραψε τις φρικαλεότητες —ανάμεσά τους ακόμη και βιασμούς νεκρών— είδε το συμβόλαιό της να μην ανανεώνεται.

Το 1972, το Ισραήλ έμαθε στο Μόναχο πως, όταν έρχεται η ώρα να προστατεύσει πραγματικά τους πολίτες του, δεν μπορεί παρά να στηριχθεί στις δικές του δυνάμεις.

Πενήντα τέσσερα χρόνια αργότερα, το Ισραήλ και οι Εβραίοι σε ολόκληρο τον κόσμο θυμούνται όσα ο υπόλοιπος κόσμος εξακολουθεί να αρνείται να μάθει.