Ο Κωνσταντίνος Κόμπος είχε φτάσει στο Μπισκέκ μόλις λίγες ώρες αφότου η Κιργιζία είχε κερδίσει κατά την ψηφοφορία στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών μια θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας για την περίοδο 2027-28. Η Κιργιζία ήταν ο τελευταίος σταθμός της περιοδείας του υπουργού σε χώρες της Κεντρικής Ασίας, μια περιοχή την οποία η Τουρκία τοποθετεί στη σφαίρα επιρροής της, καθιστώντας κάθε επίσκεψη Κύπριου υπουργού Εξωτερικών ως… mission impossible.
Προφανώς πολλοί πριν απ’ αυτόν, κάπως έτσι έβλεπαν την περιοχή αυτή. Με κάποιες ελάχιστες εξαιρέσεις όπως ήταν και η επίσκεψη Νίκου Χριστοδουλίδη στο Καζακστάν όταν ήταν και αυτός στο υπουργείο Εξωτερικών.
Η Κεντρική Ασία είναι μια περιοχή στην οποία η Άγκυρα δεν έχει απλώς αδελφικές σχέσεις αλλά ασκεί σημαντική επιρροή. Μια ματιά στις αντιδράσεις που προκλήθηκαν αμέσως μετά την προεδρική επίσκεψη στο Καζακστάν είναι αρκετή για να γίνει αντιληπτό τι συμβαίνει. Γιατί η Τουρκία δεν έχει απλώς διεισδύσει διπλωματικά, πολιτικά, οικονομικά κ.λπ. στις χώρες αυτές, αλλά θεωρεί ότι θα πρέπει να ακολουθούν τη δική της γραμμή στην εξωτερική πολιτική. Και όταν υπάρχει εξάρτηση από πολλές κατευθύνσεις, τότε εύκολα κάποιος μπορεί να εκτελέσει υποδείξεις.
Η περίπτωση του Καζακστάν ωστόσο είναι ένα πολύ σαφές δείγμα ότι στη διπλωματία και την εξωτερική πολιτική μπορεί να κινηθεί κάποιος μακριά από λογικές μηδενικού αθροίσματος. Μια νοοτροπία που την έχουμε πολύ στην περιοχή μας και κινούμαστε μονίμως πάνω στον άξονα «είτε μαζί μας, είτε εχθρός μας». Ή εάν θέλετε «εάν είστε μαζί μας σας μιλάμε, εάν δεν είστε δεν σας μιλάμε».
Όμως, εάν δεν μιλάς σε κάποιον, πώς μπορείς να αναμένεις ότι θα λάβει υπόψη τις δικές σου θέσεις; Εκτός εάν βεβαίως έχεις λάβει απόφαση πως δεν μπορείς να κάνεις κάτι, θα σηκώσεις τα χέρια ψηλά και θα αφεθείς στην τύχη σου. Όχι γιατί δεν θέλεις, αλλά γιατί απλώς δεν πιστεύεις ότι αξίζει να προσπαθήσεις.
Ακόμα και στις περιπτώσεις που η άλλη πλευρά (στην προκειμένη περίπτωση η Τουρκία) έχει να προσφέρει πολύ περισσότερα από ό,τι έχεις να προσφέρει εσύ, χρειάζεται να κάνεις κινήσεις. Στο κάτω-κάτω… impossible is nothing.
Σε χώρες όπως αυτές της Κεντρικής Ασίας δεν μπορεί να αναμένει κάποιος από την Κύπρο ότι θα λειτουργήσουν στη λογική του μηδενικού αθροίσματος. Μπορεί όμως μέσα από την επικοινωνία και την ανάπτυξη διπλωματικών σχέσεων να βοηθήσουν ώστε να μην τυγχάνουν μονομερούς εκμετάλλευσης από την άλλη πλευρά.
Από την 1η Ιανουαρίου 2027 και για δύο χρόνια η Κιργιζία θα είναι ένα από τα μη μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Ένα από τα δέκα.
Μπορεί βεβαίως τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας να κάνουν κουμάντο στο σώμα, πλην όμως δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που προκύπτουν εκπλήξεις από τα μη μόνιμα μέλη. Ας πάμε λίγο πίσω, στον περασμένο Γενάρη, και σε ό,τι προηγήθηκε της υιοθέτησης του ψηφίσματος για την ανανέωση της θητείας της ΟΥΝΦΙΚΥΠ.
Εκεί που όλοι περίμεναν να τελειώσει χωρίς προβλήματος η «σιωπηλή διαδικασία»… την έσπασε το Πακιστάν προωθώντας κάποια σχόλια. Όχι γιατί βεβαίως το Πακιστάν είχε κάποιο άμεσο ενδιαφέρον με την Κύπρο, αλλά γιατί ανέλαβε να εξυπηρετήσει την Τουρκία.
Στη ψηφοφορία, το ΣΑ ΟΗΕ υιοθέτησε το ψήφισμα με 13 ψήφους υπέρ και 2 αποχές – Πακιστάν και Σομαλία. Η πρώτη ανήκει στη σφαίρα επιρροής της Τουρκίας, η δεύτερη είναι πλήρως ελεγχόμενη από την Άγκυρα.
Αυτό είναι μόνο ένα παράδειγμα του γιατί είναι σημαντικά αυτά τα διπλωματικά ανοίγματα. Για κάποιους μπορεί να φαίνεται ως μια αποστολή χωρίς νόημα ή χωρίς αντίκρισμα.
Το αντίκρισμα στη διπλωματία πολλές φορές μπορεί να μην είναι αυτό που θέλεις να ακούσεις. Μπορεί να είναι η αποτροπή, η σωστή – έστω και σιωπηλή – τοποθέτηση τη δεδομένη στιγμή.
