Κυπριακή Δημοκρατία: Μια επέτειος και ένας θρήνος

Ο Αύγουστος είναι ο μήνας των θρήνων. Έχει ταυτιστεί με μερικές από τις μεγαλύτερες τραγωδίες του τόπου. Η Β΄ φάση της τουρκικής εισβολής, τον Αύγουστο του 1974, ολοκλήρωσε το έγκλημα κατά της Κύπρου. Αύγουστος ήταν και όταν η Τηλλυρία κάηκε από τις βόμβες ναπάλμ, το 1964.

Τον Αύγουστο, όμως, έχουμε και μια επέτειο. Την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η αλήθεια είναι, βέβαια, πως τείνουμε να ξεχνάμε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία ανακηρύχθηκε στις 16 Αυγούστου και όχι την 1η Οκτωβρίου, όπως την εορτάζουμε σήμερα. Η μεταφορά της ημερομηνίας των εορτασμών ήταν απότοκο μιας απόφασης που λήφθηκε το 1963, με το σκεπτικό να μην επηρεάζονται οι καλοκαιρινές διακοπές και να διευκολύνεται η διοργάνωση των εορτασμών.

Σωστή ή λανθασμένη, η απόφαση για τη μετακίνηση της αργίας και των εορτασμών δεν έχει πλέον ιδιαίτερη σημασία. Ελάχιστοι, άλλωστε, θυμούνται κάθε 16η Αυγούστου ότι αυτή είναι η ημέρα κατά την οποία η Κύπρος ανακηρύχθηκε ανεξάρτητο κράτος.

Σίγουρα, όταν το τότε Υπουργικό Συμβούλιο λάμβανε την απόφαση για τη μεταφορά της αργίας και των εορτασμών, δεν είχε υπόψη του ότι, έντεκα χρόνια αργότερα, η επέτειος της ανακήρυξης της Κυπριακής Δημοκρατίας θα συνέπιπτε χρονικά με την ολοκλήρωση της τουρκικής εισβολής.

Μας το θύμισε η χθεσινή αναφορά του ΚΥΠΕ στην επέτειο των 66 χρόνων από την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας.

«Η 16η Αυγούστου σηματοδοτεί την επέτειο 66 χρόνων από την ανακήρυξη της Κύπρου σε ανεξάρτητο κράτος. Μετά από 82 χρόνια υπό βρετανική κυριαρχία, ο τελευταίος Βρετανός Κυβερνήτης της Κύπρου, Χιου Φουτ, μαζί με τον Πρώτο Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ΄, και τον Αντιπρόεδρο, Φαζίλ Κουτσιούκ, υπέγραψαν τις Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, βάσει των οποίων γινόταν η ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος», έγραφε η είδηση και συμπλήρωνε ότι, τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, η Κυπριακή Δημοκρατία έγινε και μέλος των Ηνωμένων Εθνών.

Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα, σύμφωνα με τον Τύπο της εποχής, ο Πρόεδρος Μακάριος ανέφερε σε διάγγελμά του, μεταξύ άλλων, ότι η Κύπρος, εισερχόμενη στην κοινωνία των ελεύθερων εθνών, ήταν αποφασισμένη να αναλάβει ενεργά τις ευθύνες της και να εργαστεί για την επικράτηση των αρχών και των διατάξεων του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Απηύθυνε, επίσης, έκκληση προς όλους να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να συνεργαστούν για την ευημερία και την πρόοδο του νησιού.

Ήταν μια νέα αρχή για την Κύπρο και τον λαό της. Ένα νέο κεφάλαιο, το οποίο καλούνταν να γράψουν από κοινού όλοι οι κάτοικοι του νησιού: Ελληνοκύπριοι, Τουρκοκύπριοι, Μαρωνίτες, Λατίνοι και Αρμένιοι.

Δεν ήταν αυτό που ίσως ονειρεύτηκαν, πολέμησαν και για το οποίο θυσιάστηκαν, λίγα μόλις χρόνια προηγουμένως, οι νέοι αυτού του τόπου.

Ο αγώνας της ΕΟΚΑ έγινε με στόχο την Ένωση με την Ελλάδα. Η Ένωση δεν ήρθε. Και, ανεξάρτητα από το πώς ο καθένας αντιλαμβάνεται εκείνη την περίοδο, και ανεξαρτήτως των αδυναμιών και των αδικιών που περιείχαν οι Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, η υπογραφή των συμφωνιών και η ανακήρυξη της Κύπρου ως ανεξάρτητου κράτους σηματοδοτούσαν μια νέα εποχή για τον τόπο.

Μια νέα εποχή, αλλά και μια νέα πρόκληση.

Μια πρόκληση που καλούμασταν και εξακολουθούμε να καλούμαστε να διαχειριστούμε. Με πολλές δυσκολίες, με μια διαρκή απειλή να αιωρείται από την πλευρά της Τουρκίας και, ταυτόχρονα, με εσωτερικές αντιπαραθέσεις, αδυναμίες και λάθη που συχνά υπονομεύουν την ίδια την ύπαρξη και τη λειτουργία του κράτους μας.

Δυστυχώς, αυτή είναι και μια δική μας πραγματικότητα.

Δεν αγαπήσαμε αυτή τη χώρα και αυτό το κράτος όπως τους άξιζε. Δεν προσπαθήσαμε πάντοτε όσο έπρεπε για να το προστατεύσουμε, να το ενισχύσουμε και να το κάνουμε καλύτερο. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη αντίφαση της ιστορίας μας: αποκτήσαμε την ανεξαρτησία, αλλά δεν καταφέραμε πάντοτε να αντιληφθούμε την αξία της.

Δημιουργήσαμε ένα κράτος, αλλά δεν κατορθώσαμε πάντα να καλλιεργήσουμε την αντίστοιχη κρατική συνείδηση. Κληρονομήσαμε μια πατρίδα, αλλά πολλές φορές σταθήκαμε απέναντί της με διχασμούς, μικροκομματισμούς και προσωπικές ή παραταξιακές προτεραιότητες.