Ανεξάρτητη ή ανεξέλεγκτη; – Η Αρχή οφείλει εξηγήσεις, αντί να παριστάνει, κι από πάνω, τη «μούττη του θκυόσμη»…

Η Αρχή κατά της Διαφθοράς δικαίωμα και υποχρέωση να διερευνά καταγγελίες εναντίον οποιουδήποτε αξιωματούχου. Κανείς δεν μπορεί να βρίσκεται υπεράνω του ελέγχου.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι η Αρχή ερεύνησε τον Βοηθό Γενικό Εισαγγελέα Σάββα Αγγελίδη. Το πρόβλημα είναι ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίστηκε τη δημοσιότητα και το αποτέλεσμα αυτών των ερευνών.

Το 2023 υποβλήθηκαν έξι καταγγελίες. Για τις τρεις από αυτές, η Αρχή ανακοίνωσε ότι η διερεύνηση ολοκληρώθηκε και δεν προέκυψε ένδειξη διαφθοράς. Μάλιστα, σε μία περίπτωση οι ερευνητές επισήμαναν και την απουσία μηχανισμού ελέγχου σύγκρουσης συμφερόντων.

Η Αρχή έκρινε τότε ότι, από τη στιγμή που οι καταγγελίες είχαν δημοσιοποιηθεί, το δημόσιο συμφέρον επέβαλλε να δημοσιοποιηθεί και το αποτέλεσμα. Μέχρι εδώ, όλα καλά.

Είχε ειπωθεί δημόσια ότι οι άλλες τρεις καταγγελίες —φορολογική υπόθεση, αναστολή ποινικών διώξεων και διασυνδέσεις με εταιρείες παρακολουθήσεων— δεν είχαν ολοκληρωθεί. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, είχαν απορριφθεί εκ πρώτης όψεως. Δεν υπήρχε, ωστόσο, δημοσιευμένη απόφαση της ίδιας της Αρχής για καθεμία από αυτές.

Συνεπώς, τίποτα δεν υπήρχε.

Νομικά, αντιλαμβάνομαι ότι μπορεί να υποστηριχθεί πως η Αρχή δεν είχε αυτόματη υποχρέωση να ενημερώσει το κοινό ή τον καταγγελλόμενο στο προκαταρκτικό στάδιο. Αυτό, όμως, δεν απαντά στο ουσιαστικότερο: γιατί η διαφάνεια κρίθηκε αναγκαία στις μισές περιπτώσεις και περιττή στις υπόλοιπες;

Μιλάμε για τον Βοηθό Γενικό Εισαγγελέα της χώρας και οι καταγγελίες αφορούσαν φορολογική υπόθεση, αναστολή ποινικών διώξεων και διασυνδέσεις με εταιρείες παρακολουθήσεων.

Γιατί, λοιπόν, δεν δημοσιοποιήθηκαν; Δύο τα τινά.

Εάν τα μέλη της Αρχής δεν παρακολουθούσαν τον δημόσιο διασυρμό του καταγγελλόμενου ή δεν αντιλήφθηκαν την ανάγκη να βάλουν τελεία στην ιστορία, τότε προκύπτει θέμα επάρκειας. Και αν έτσι χειρίστηκαν κι άλλες περιπτώσεις, το πράγμα είναι εξαιρετικά επικίνδυνο.

Εάν, από την άλλη, το αντιλήφθηκαν και δεν έκαναν κάτι, ενώ ο όχλος είχε ήδη «τελεσιδικήσει» την υπόθεση και διαπόμπευε τον Βοηθό Γενικό Εισαγγελέα, μαζί με τον Γενικό Εισαγγελέα και ολόκληρη τη Νομική Υπηρεσία, ως συμμορία διεφθαρμένων, τότε το θέμα είναι ακόμη χειρότερο. Η Αρχή οφείλει να εξηγήσει τι —δεν θα πω «ποιους»— εξυπηρετούσε η στάση της.

Όταν μια καταγγελία παραμένει για χρόνια στη δημόσια σφαίρα, η εκκρεμότητα μετατρέπεται σε άτυπη καταδίκη. Ο καταγγελλόμενος παραμένει εγκλωβισμένος στη σκιά της υποψίας, χωρίς κατηγορία, χωρίς ακρόαση και χωρίς τη δυνατότητα να απαντήσει ουσιαστικά.

Και όταν η υπόθεση απορρίπτεται μεν, αποκρύπτεται δε, η σκιά μεγαλώνει συνεχώς.

Η Αρχή οφείλει εξηγήσεις, αντί να παριστάνει, κι από πάνω, τη «μούττη του θκυόσμη», κατά τη θαυμάσια εκείνη λαϊκή μας παρομοίωση. Διότι, όποια κι αν είναι η αιτία, ο… θκυόσμης, ύστερα από τόσα χρόνια, δεν έχει όμορφη εμφάνιση. Κρυμμένος δε και μη αποξηραμένος σωστά, ακόμη περισσότερο.

Η Αρχή υπάρχει για να προστατεύει τον τόπο από τη διαφθορά, όχι τα καπρίτσια εκείνων που τη στελεχώνουν. Όταν η καταγγελία αφήνεται να διαιωνίζεται ως απόδειξη, η έρευνα ως ένδειξη ενοχής και κάθε ένσταση σε παραβίαση ατομικών δικαιωμάτων ως συγκάλυψη —με γνώμονα τον λαϊκισμό στην καλύτερη περίπτωση— έχουμε πρόβλημα.

Η πρόσφατη αντιπαράθεση με τη Νομική Υπηρεσία επιδείνωσε την εικόνα. Η Αρχή μίλησε για ευρεία έρευνα και για συμπερίληψη του Σάββα Αγγελίδη. Η Νομική Υπηρεσία απάντησε ότι οι γραπτοί όροι εντολής δεν τον αφορούσαν. Η αντίφαση αυτή δεν λύνεται με δηλώσεις. Λύνεται με τη δημοσιοποίηση της σχετικής αλληλογραφίας.

Άλλωστε, μια πραγματικά ανεξάρτητη Αρχή δεν φοβάται τη διαφάνεια. Αντιθέτως, τη χρειάζεται για να προστατεύει και το θεσμικό της κύρος.

Η Δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο όταν η διαφθορά μένει ατιμώρητη. Κινδυνεύει και όταν η υποψία μετατρέπεται σε ποινή χωρίς κατηγορία, χωρίς δίκη και χωρίς τέλος. Η Αρχή δεν είναι καν δικαστήριο, πόσω μάλλον λαϊκό. Εάν έτσι θέλουν να λειτουργούν κάποιοι εκεί, υπάρχουν και τα social media.

Ο πολίτης δεν φταίει σε τίποτα για να χρηματοδοτεί ένα σώμα κατά της διαφθοράς, το οποίο αφήνει σκιές στον ίδιο του τον εαυτό. Και δεν είναι η πρώτη φορά.