Ισραήλ: Όλοι θέλουν κυβέρνηση, κανείς όμως τους όρους της

Ο Μοσέ Φέιγκλιν, επικεφαλής του Ζεχούτ, που εξελέγη με την κοινή λίστα του κόμματός του και του Θρησκευτικού Σιωνισμού του Μπεζαλέλ Σμότριτς, η οποία κατέλαβε έξι έδρες, έδωσε σήμερα μια από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες της ισραηλινής πολιτικής αντίφασης: ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, είπε, όφειλε να είχε παραιτηθεί μετά την 7η Οκτωβρίου. Τον κατηγόρησε μάλιστα ότι η ηγεσία επέλεξε να μη φτάσει σε αποφασιστική νίκη στον πόλεμο. 

Δεν πρόκειται για νέα θέση — την είχε εκφράσει και προεκλογικά. Ο ίδιος, ωστόσο, συνέστησε στον Πρόεδρο Χέρτζογκ να αναθέσει στον Νετανιάχου τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Αυτή η συνύπαρξη σκληρής κριτικής και πολιτικής νομιμοφροσύνης φωτίζει την ουσία του μετεκλογικού αδιεξόδου. 

Ο Γκάντι Άιζενκοτ απέκτησε την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης με 67 συστάσεις βουλευτών, έναντι 46 του Νετανιάχου. Όμως οι συστάσεις δεν είναι ψήφοι εμπιστοσύνης. Ο πυρήνας του «μπλοκ της αλλαγής» διαθέτει μόλις 48 από τις 120 έδρες, ενώ τα δύο αραβικά κόμματα έχουν συνολικά 19.

Σήμερα, η προγραμματισμένη συνάντηση Γκάντι Άιζενκοτ–Άβιγκντορ Λίμπερμαν είναι συνεπώς καθοριστική, όχι επειδή αναμένεται να λύσει αυτομάτως το πρόβλημα, αλλά επειδή θα δείξει αν υπάρχει κοινή στρατηγική. 

Ο Άιζενκοτ επιδιώκει κυβέρνηση εθνικής ενότητας από τα τέσσερα κόμματα του μπλοκ και αναζητεί πρόσθετη ανοχή ή στήριξη. Ο Λίμπερμαν απορρίπτει ακόμη και έμμεση εξάρτηση από το Ρά’αμ και την Κοινή Λίστα. Ο Ναφτάλι Μπένετ, από την πλευρά του, δεν έχει ακόμη ξεκαθαρίσει ποιον από τους δύσκολους συμβιβασμούς θα δεχόταν.

Παράλληλα, ο Λίμπερμαν έκανε την πιο θεαματική αναδίπλωση των ημερών. Την Παρασκευή είχε ανοίξει την πόρτα σε συνεννόηση με τους υπερορθόδοξους και σε συμβιβασμό για το ζήτημα της υποχρεωτικής του στράτευσης, εγκαταλείποντας ουσιαστικά μια προεκλογική κόκκινη γραμμή. 

Μετά τις αντιδράσεις διευκρίνισε ότι δεν εγκαταλείπει την αρχή της καθολικής υπηρεσίας και πρότεινε ως αφετηρία το δικό του νομοσχέδιο του 2018, προσαρμοσμένο στη μετά την 7η Οκτωβρίου πραγματικότητα, όπως είπε. Αρνείται κατηγορηματικά επίσης, τις πληροφορίες ότι υπονομεύει τον Άιζενκοτ για να διεκδικήσει αργότερα ο ίδιος την πρωθυπουργία.

Στη θεωρία, ο δρόμος μέσω των υπερορθοδόξων δίνει 48 συν επτά έδρες της Ενωμένης Τορά και έξι του Σας: ακριβώς 61. Στην πράξη, η Σας εξακολουθεί να στηρίζει τον Νετανιάχου, ενώ ένας νόμος αρκετά επιεικής ώστε να προσελκύσει τις θρησκευτικές παρατάξεις μπορεί να απορριφθεί τόσο από βουλευτές της αντιπολίτευσης όσο και από τη Δικαιοσύνη.

Το άλλο σενάριο είναι κυβέρνηση μειοψηφίας, με αραβικές ψήφους ή αποχές. Νομικά η αρχική ψήφος εμπιστοσύνης δεν απαιτεί υποχρεωτικά 61 υπέρ, αλλά περισσότερους υπέρ από κατά. Πολιτικά, όμως, η άρνηση Λίμπερμαν μπορεί να εξουδετερώσει το εγχείρημα.

Παράλληλα, συζητείται ένα «διπλό σχέδιο»: έλεγχος της προεδρίας της Κνεσέτ, συγκρότηση περιορισμένης κυβέρνησης και μετέπειτα διεύρυνση προς τη Δεξιά. 

Εναλλακτικά παραμένουν η δύσκολη εθνική ενότητα ή, αν εξαντληθούν οι εντολές, νέες εκλογές.

Μάλιστα, η διαμάχη για τον επόμενο πρόεδρο της Κνεσέτ δεν είναι δευτερεύουσα. Ο Λίμπερμαν θέλει τον Γιαΐρ Λαπίντ, ο Άιζενκοτ πρόσωπο της δικής του παράταξης. Η αυριανή ορκωμοσία της νέας Βουλής ανοίγει μια κοινοβουλευτική μάχη που προηγείται της κυβερνητικής συμφωνίας. Προς το παρόν, οι τέσσερις παρατάξεις συζητούν περισσότερο για διαδικασίες και βασικές αρχές παρά για την κατανομή υπουργείων.

Μια εξαιριτικά σημαντική εξέλιξη ήταν η χθεσινή προειδοποίηση του Προέδρου Χέρτζογκ. «Πρέπει να αποκρούσουμε κυρώσεις και διπλωματικές απειλές, αλλά και να αντιμετωπίσουμε μια νέα πολιτική κατάσταση στις Ηνωμένες Πολιτείες», είπε.

Δεν προέβλεψε ρήξη με την Ουάσιγκτον· υπενθύμισε όμως ότι το Ισραήλ καλείται να διαχειριστεί σοβαρά μέτωπα ενώ η εσωτερική πολιτική αριθμητική παραμένει άλυτη.

Κάποιοι προσθέτουν, και ενώ ο Νετανιάχου παραμένει πρωθυπουργός. Υποδεικνύοντας ότι αποδέκτης του μηνύματος Χέρτζογκ ήταν ο Νετανιάχου, ο οποίος είδε την ισχύ του να μειώνεται ακόμη περισσότερο μετά τη δήλωση Τραμπ ότι είναι το ίδιο με τον Άιζενκοτ και τις ίσες αποστάσεις που τήρησε.