Προειδοποίηση Ολγκίν για το Κυπριακό: «Αν δεν υπάρξει πρόοδος στα ΜΟΕ, αντίο σε όλους»

Κρίσιμη για τη συνέχιση των προσπαθειών στο Κυπριακό χαρακτηρίζει τη σημερινή Δευτέρα η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, η οποία αναμένει απαντήσεις από τις δύο πλευρές για τη διάνοιξη τεσσάρων νέων σημείων διέλευσης και την αποναρκοθέτηση περιοχών εκατέρωθεν της διαχωριστικής γραμμής.

Σε εκτενή συνέντευξή της στο τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων ANKA, που δημοσιεύτηκε την Κυριακή, η κ. Ολγκίν προειδοποιεί ότι, εάν δεν υπάρξει πρόοδος στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), η έκθεσή της προς τον Αντόνιο Γκουτέρες θα καταγράφει ότι δεν σημειώθηκε καμία εξέλιξη.

Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στα γραφεία της Αποστολής Καλών Υπηρεσιών των Ηνωμένων Εθνών, στο παλαιό αεροδρόμιο Λευκωσίας, στη νεκρή ζώνη, μετά από μία εβδομάδα διαδοχικών επαφών της Άγκελα Ολγκίν με τις δύο πλευρές. Την ίδια ώρα, ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν συναντούσε τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν στο «προεδρικό» συγκρότημα, στην κατεχόμενη Λευκωσία.

Αναφερόμενη στην αναμενόμενη κατάληξη των συζητήσεων για τα ΜΟΕ, η Άγκελα Ολγκίν δήλωσε ότι ελπίζει αυτή τη φορά να γίνει ένα βήμα προς τα εμπρός.

«Θα δούμε τι θα συμβεί τη Δευτέρα. Ελπίζω αυτή τη φορά να μπορέσουμε να κάνουμε ένα βήμα στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης», ανέφερε.

Προειδοποίησε, ωστόσο, για τις συνέπειες μιας νέας αποτυχίας.

«Εάν δεν γίνει τίποτα, η έκθεσή μου προς τον Γενικό Γραμματέα θα λέει: ‘Δεν έγινε τίποτα’. Αντίο σε όλους. Αντίο σε μένα, αντίο στον Γκουτέρες» δήλωσε.

Σύμφωνα με την ίδια, εφόσον υπάρξει πρόοδος, οι προσπάθειες θα μπορούσαν να συνεχιστούν και κατά το επόμενο έτος, ακόμη και μετά την ολοκλήρωση της θητείας του σημερινού Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. «Εάν η διαδικασία παραμείνει ζωντανή, μπορούμε να συνεχίσουμε να πιέζουμε», σημείωσε.

Η κ. Ολγκίν εξήγησε ότι το υπό συζήτηση πακέτο περιλαμβάνει τη διάνοιξη τεσσάρων νέων σημείων διέλευσης και την αποναρκοθέτηση έκτασης 70.000 τετραγωνικών μέτρων από κάθε πλευρά, κοντά στο σημείο ελέγχου αριθμός 10 των Ηνωμένων Εθνών, στην περιοχή της Δερύνειας.

Ερωτηθείσα για το αίτημα της τουρκοκυπριακής πλευράς να ληφθεί απόφαση για αποναρκοθέτηση ολόκληρης της Κύπρου, απάντησε ότι η διαδικασία πρέπει να αρχίσει από κάποιο σημείο.

«Πρέπει να αρχίσουμε από κάπου. Θα ξεκινήσουν με ακριβώς την ίδια έκταση, 70.000 τετραγωνικά μέτρα από κάθε πλευρά», δήλωσε.

Η τελική επιδίωξη, όπως είπε, είναι ένα νησί χωρίς νάρκες, υπογραμμίζοντας ότι η επιδίωξη της ιδανικής λύσης δεν πρέπει να εμποδίζει την επίτευξη μιας μικρότερης συμφωνίας.

«Το τέλειο είναι εχθρός του καλού. Δεν πρέπει να καθυστερούμε την αποναρκοθέτηση επειδή θέλουμε περισσότερα», ανέφερε.

Σύμφωνα με το ΑΝΚΑ, η ελληνοκυπριακή πλευρά επικαλείται την παρουσία τουρκικής μονάδας αρμάτων μάχης στην Κύπρο και θεωρεί ότι η απομάκρυνση αντιαρματικών ναρκών θα πρέπει να συζητηθεί στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για την ασφάλεια.

Σε ό,τι αφορά τα νέα σημεία διέλευσης, η κ. Ολγκίν αναφέρθηκε στην πρόταση να αντικατασταθεί η περιοχή των Κοκκίνων από τον Κάμπο.

«Ελπίζω ότι η αφαίρεση των Κοκκίνων και η ένταξη του Κάμπου θα βοηθήσει. Θα δούμε», δήλωσε.

Σύμφωνα με το ANKA, το πακέτο για το οποίο αναμένεται συμφωνία περιλαμβάνει τη Μια Μηλιά, τη διαδρομή Αθηένου–Πυρόι–Αγλαντζιά, τη Λουρουτζίνα–Λύμπια και τη διαδρομή Κάμπος–Καραβοστάσι.

Η Άγκελα Ολγκίν δήλωσε ότι οι δύο ηγέτες έχουν επιδείξει πολιτική βούληση για την προώθηση των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, εξέφρασε όμως απογοήτευση για την περιορισμένη πρόοδο όσον αφορά τον τρόπο επανέναρξης των ουσιαστικών διαπραγματεύσεων. «Μπορεί να μην είναι αυτό που περιμέναμε, αλλά είναι μια αρχή», δήλωσε.

Όπως επισήμανε, έπειτα από ενάμιση έως σχεδόν δύο χρόνια προσπαθειών, αναμενόταν να είχε επιτευχθεί μεγαλύτερη σύγκλιση μεταξύ των δύο πλευρών. «Περιμέναμε να έχουν πολύ περισσότερα κοινά σημεία σχετικά με τη μεθοδολογία, τα διαδικαστικά βήματα και το πλαίσιο των μελλοντικών διαπραγματεύσεων», ανέφερε.

Η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα είπε ότι η διαδικασία πρέπει να προχωρήσει σταδιακά, σημειώνοντας ότι «η ζωή προχωρεί βήμα προς βήμα».

Αναφερόμενη στα επόμενα διπλωματικά βήματα, η κ. Ολγκίν εξήγησε ότι ένα πιθανό σενάριο προβλέπει αρχικά συνάντηση των δύο ηγετών με τον Αντόνιο Γκουτέρες, στο σχήμα 2+1, και στη συνέχεια διευρυμένη συνάντηση 5+1, με τη συμμετοχή της Τουρκίας, της Ελλάδας και του Ηνωμένου Βασιλείου.

Κατά την ίδια, οι δύο ηγέτες θα πρέπει να προετοιμάσουν προηγουμένως τις προτάσεις τους σχετικά με τις διαδικασίες και τη μεθοδολογία των νέων συνομιλιών.

Η κ. Ολγκίν προσδιόρισε τη συνάντηση 5+1 ως το στάδιο κατά το οποίο θα μπορούσαν να αρχίσουν οι επίσημες διαπραγματεύσεις. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν έχει αποφασιστεί εάν ο Γενικός Γραμματέας θα προτιμήσει αρχικά τριμερή συνάντηση ή θα επιλέξει να προχωρήσει απευθείας σε διευρυμένη συνάντηση 5+1.

Όπως ανέφερε, μετά την οριστικοποίηση του πακέτου για τα σημεία διέλευσης και την αποναρκοθέτηση, θα ενημερώσει τον Γενικό Γραμματέα και θα συζητήσει μαζί του τα επόμενα βήματα.

Δεν προσδιόρισε ημερομηνία για καμία από τις δύο πιθανές συναντήσεις, επισημαίνοντας ότι η απόφαση θα εξαρτηθεί από την αξιολόγηση του Αντόνιο Γκουτέρες και το πρόγραμμά του.

Αναφερόμενη στην εκ περιτροπής προεδρία, η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα ανέφερε ότι οι δύο πλευρές είχαν καταλήξει σε συμφωνία για την πολιτική ισότητα στις 11 Δεκεμβρίου, (χωρίς στο δημοσίευμα να διευκρινίζεται το έτος στο οποίο αναφέρεται).

«Το ζήτημα αφορά περισσότερο την εκ περιτροπής προεδρία», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η εκ περιτροπής προεδρία αποτελεί μέρος της πολιτικής ισότητας. Ωστόσο, χαρακτήρισε «πολύ δύσκολο» να ζητηθεί από τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη να επιβεβαιώσει ρητά την αποδοχή της εκ περιτροπής προεδρίας πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων.

Όπως εξήγησε, οι λεπτομέρειες της πολιτικής ισότητας πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο των ίδιων των συνομιλιών και όχι να καθοριστούν εκ των προτέρων. «Πρέπει να επεξεργαστείτε τις λεπτομέρειες στις διαπραγματεύσεις, όχι πριν από τις διαπραγματεύσεις», ανέφερε.

Η κ. Ολγκίν ανέφερε ότι κατά τις συνομιλίες στο Κραν Μοντανά η εκ περιτροπής προεδρία είχε συνδεθεί με ζητήματα στρατευμάτων και ασφάλειας. Κατά την ίδια, στην ελληνοκυπριακή πλευρά εξακολουθεί να υπάρχει ανησυχία ότι μια ανάλογη σύνδεση θα μπορούσε να επανεμφανιστεί σε ενδεχόμενες νέες διαπραγματεύσεις.

Κάλεσε τον Τουφάν Ερχιουρμάν να μετατρέψει σε συγκεκριμένες προτάσεις τα τέσσερα σημεία που έχει θέσει ως πλαίσιο για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με το ΑΝΚΑ, η τουρκοκυπριακή πλευρά ζητεί, μεταξύ άλλων, οι διαπραγματεύσεις να διεξαχθούν μέσα σε προκαθορισμένο χρονικό διάστημα και να υπάρξουν εγγυήσεις ότι, εάν αποτύχουν χωρίς υπαιτιότητά της, δεν θα υπάρξει αυτόματη επιστροφή στο υφιστάμενο καθεστώς.

Η Προσωπική Απεσταλμένη του ΟΗΕ ζήτησε από τον Ερχιουρμάν να προσδιορίσει ποια συγκεκριμένα μέτρα θα επιθυμούσε να ληφθούν σε μια τέτοια περίπτωση.

Σύμφωνα με την ίδια, και οι δύο ηγέτες θα πρέπει να εξετάσουν τι θα συμβεί εάν μία από τις πλευρές αποχωρήσει από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Το ζήτημα αυτό, είπε, πρέπει να έχει προετοιμαστεί πριν από οποιαδήποτε συνάντηση 2+1 με τον Γενικό Γραμματέα.

«Δεν ξέρω εάν πρέπει να το κάνουν χωριστά ή από κοινού. Αλλά πρέπει να προετοιμάσουν αυτά τα ζητήματα», δήλωσε.

Στο πλαίσιο της συζήτησης για τις εγγυήσεις που ζητεί ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, η Άγκελα Ολγκίν αναφέρθηκε στο απευθείας εμπόριο, τις απευθείας πτήσεις και τις απευθείας επαφές ως πιθανές επιλογές.

Όταν ο δημοσιογράφος επισήμανε ότι η βασική προτεραιότητα της τουρκοκυπριακής πλευράς είναι το απευθείας εμπόριο με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Άγκελα Ολγκίν απάντησε ότι η συμμετοχή της ΕΕ είναι απαραίτητη. «Χρειαζόμαστε την Ευρωπαϊκή Ένωση σε αυτή την εξίσωση», δήλωσε.

Διευκρίνισε ότι ο ρόλος των Ηνωμένων Εθνών είναι διευκολυντικός και ότι ο διεθνής οργανισμός μπορεί να θέτει επιλογές ενώπιον των δύο ηγετών. Ωστόσο, σε ζητήματα όπως το απευθείας εμπόριο, οποιαδήποτε διευθέτηση θα απαιτούσε και τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα αναφέρθηκε επίσης στην πρόταση του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη για επανεγκατάσταση Ελληνοκυπρίων στα Βαρώσια, υπό προσωρινή διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών.

Όπως δήλωσε, θεωρεί ότι η πρόταση αυτή συνιστά προσπάθεια ανταπόκρισης στα τέσσερα σημεία που θέτει ο Τουφάν Ερχιουρμάν για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

Η Άγκελα Ολγκίν είπε ότι στη διαδικασία πρέπει να υπάρχουν βήματα που δεν θα μπορούν εύκολα να ανατραπούν.

«Πρέπει να υπάρξουν μη αναστρέψιμα βήματα. Η υπαγωγή των Βαρωσίων σε διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών θα μπορούσε να είναι ένα μη αναστρέψιμο βήμα», ανέφερε.

Αντίθετα, εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον μια ανάλογη διευθέτηση θα μπορούσε να διασφαλιστεί στην περίπτωση του λιμανιού της Αμμοχώστου και του απευθείας εμπορίου. «Δεν ξέρω εάν μπορεί να ειπωθεί το ίδιο για το λιμάνι της Αμμοχώστου και το απευθείας εμπόριο», σημείωσε.

Συμφώνησε, παράλληλα, ότι μια εμπορική διευθέτηση που θα στηριζόταν σε κάποια μορφή άδειας θα μπορούσε ενδεχομένως να ανακληθεί στο μέλλον.

Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν ανέφερε ότι ενδεχόμενη ανάληψη της διοίκησης των Βαρωσίων από τα Ηνωμένα Έθνη θα δημιουργούσε σημαντικές οικονομικές και πρακτικές απαιτήσεις.

Όπως ανέφερε, ο ΟΗΕ δεν διαθέτει σήμερα τα απαραίτητα μέσα και την υλικοτεχνική ικανότητα για να διοικήσει μια ολόκληρη πόλη.

«Τα Ηνωμένα Έθνη δεν διαθέτουν τα μέσα ή την υλικοτεχνική δυνατότητα για κάτι τέτοιο. Δεν πρόκειται για μια μικρή περιοχή. Είναι μια πόλη», δήλωσε.

Αναφερόμενη στο ζήτημα της ανοικοδόμησης, σημείωσε ότι ακόμη και η εξασφάλιση της ασφάλειας στην περιοχή θα απαιτούσε σημαντική χρηματοδότηση. «Ακόμη και μόνο η παροχή ασφάλειας στην πόλη θα απαιτούσε σημαντικό προϋπολογισμό», επισήμανε.

Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι εάν οι δύο πλευρές κατέληγαν σε συμφωνία, τα Ηνωμένα Έθνη θα μπορούσαν να ζητήσουν χρηματοδότηση από το Συμβούλιο Ασφαλείας. «Εάν συμφωνήσετε, θα πάμε στο Συμβούλιο Ασφαλείας για να ζητήσουμε χρηματοδότηση», δήλωσε.

Διαφωνεί με την αρχή «τίποτα δεν έχει συμφωνηθεί μέχρι να συμφωνηθούν όλα»

Η κ. Ολγκίν εξέφρασε επιφυλάξεις για την αρχή, σύμφωνα με την οποία «τίποτα δεν έχει συμφωνηθεί μέχρι να συμφωνηθούν όλα», την οποία, όπως ανέφερε, είχε συναντήσει και κατά την ειρηνευτική διαδικασία στην Κολομβία.

Χαρακτήρισε την προσέγγιση αυτή αρνητική, υποστηρίζοντας ότι ορισμένα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης θα πρέπει να εφαρμόζονται αμέσως μόλις επιτευχθεί συμφωνία, χωρίς να αναμένεται η ολοκλήρωση των συνολικών διαπραγματεύσεων.

Κατά την ίδια, μόνο μέσα από την εφαρμογή συμφωνιών μπορεί ο κόσμος να διαπιστώσει ότι υπάρχει πραγματική αλλαγή.

«Μόνο μέσα από την εφαρμογή βλέπουν οι άνθρωποι ότι κάτι έχει αλλάξει, ότι το σημερινό καθεστώς έχει ξεπεραστεί και ότι τα πράγματα προχωρούν», ανέφερε.

Εξήγησε ότι όταν οι συμφωνίες έχουν πρακτικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα, ενισχύεται η εμπιστοσύνη των δύο κοινοτήτων στη δυνατότητα επίτευξης αποτελεσμάτων.

Αναφερόμενη στον ρόλο των εγγυητριών δυνάμεων, η κ. Ολγκίν υποστήριξε ότι η Τουρκία, η Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να στηρίξουν όσα συμφωνήσουν οι δύο ηγέτες.

«Ό,τι συμφωνήσουν οι ηγέτες, οι εγγυήτριες δυνάμεις πρέπει να βρίσκονται εκεί για να τους στηρίξουν», δήλωσε.

Εξήγησε ότι η διευρυμένη συνάντηση 5+1 προσφέρει το πλαίσιο μέσα στο οποίο οι εγγυήτριες δυνάμεις θα μπορούσαν να παράσχουν αυτή τη στήριξη.

Αναφερόμενη ειδικότερα στην Άγκυρα, είπε ότι «η Τουρκία έχει πολύ μεγάλο ρόλο να διαδραματίσει».

Η προσωπική απεσταλμένη του ΟΗΕ αναφέρθηκε θετικά στο έργο των δικοινοτικών τεχνικών επιτροπών και στη συνεργασία νέων ανθρώπων από τις δύο κοινότητες.

Χαρακτήρισε τις τεχνικές επιτροπές «γέφυρα μεταξύ της μιας κοινότητας και της άλλης», υπογραμμίζοντας τη σημασία της πρακτικής συνεργασίας.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σε υπό επεξεργασία μηχανισμό ταχείας ανταπόκρισης για πυρκαγιές και άλλες φυσικές καταστροφές.

Όπως εξήγησε, στόχος είναι οι δύο πλευρές να μπορούν να ενεργούν από κοινού και άμεσα όταν προκύπτει έκτακτη ανάγκη, χωρίς να απαιτείται προηγουμένως μια μακρά αλυσίδα επικοινωνιών και εγκρίσεων.

Σύμφωνα με τη χαρακτηριστική της διατύπωση, οι δύο πλευρές θα πρέπει να μπορούν να συνεργάζονται χωρίς να χρειάζεται προηγουμένως να πραγματοποιούν «15 τηλεφωνήματα».

Η κ. Ολγκίν είπε ότι τέτοιες πρακτικές συνεργασίες μπορούν να συμβάλουν στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο κοινοτήτων, παράλληλα με τις πολιτικές προσπάθειες για επανέναρξη των συνομιλιών.

ΚΥΠΕ