Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Το άρθρο μου της περασμένης εβδομάδας συγκέντρωσε αρκετά σχόλια, καθώς αρκετοί ήταν εκείνοι που θέλησαν να εκφράσουν τη γνώμη τους, κυρίως αποστέλλοντάς μου μήνυμα στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (email). Οι πλείστοι για να συμφωνήσουν μαζί μου και κάποιοι για να υποστηρίξουν ότι ο δημόσιος τομέας είναι ο εύκολος στόχος των αρθρογράφων και πως δεν τολμούν, περιλαμβανομένου και εμού, να γράψουμε για τον ιδιωτικό τομέα, τη φοροδιαφυγή κι άλλα σχετικά. Αντιλαμβάνομαι ότι οι περισσότεροι που αντέδρασαν είτε είναι υπηρετούντες δημόσιοι υπάλληλοι, είτε συνταξιούχοι του δημόσιου τομέα. Πιστεύω μάλιστα ότι αντέδρασαν χωρίς να έχουν διαβάσει το άρθρο, το οποίο δεν στρεφόταν κατά των εργαζομένων αλλά κατά του συστήματος. Αφορούσε την ανάγκη εξυγίανσης του δημόσιου τομέα και στην αναδιοργάνωσή του, με τρόπο που να ανταποκρίνεται στο σήμερα και όχι στις δομές και ανάγκες του 1960. Κάτι βεβαίως που δεν θα εξυπηρετήσει μόνο την κοινωνία αλλά και τους ίδιους τους εργαζόμενους στον ευρύτερο δημόσιο τομέα.
Τα στοιχεία
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επίσημα στοιχεία, ο Ευρύς Δημόσιος Τομέας, όπως επίσημα αποκαλείται, απασχολούσε κατά το β’ τρίμηνο του 2022 συνολικά 72.432 εργαζόμενους, ως εξής: 53.691 στην Κυβέρνηση, 8.678 σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, 4.418 στις τοπικές Αρχές (δημαρχεία και άλλες) και 5.645 στις ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση εταιρείες και επιχειρήσεις. Περίπου, με βάση τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, στην Κύπρο αναλογεί ένας εργαζόμενος στον Ευρύ Δημόσιο Τομέα για κάθε δέκα Κύπριους πολίτες που κατοικούν στη Δημοκρατία (ελεύθερες περιοχές). Σύμφωνα με προκαταρκτικά αποτελέσματα για την απογραφή του πληθυσμού, που ανακοίνωσε τον περασμένο Μάιο η Στατιστική Υπηρεσία, ο πληθυσμός στις ελεγχόμενες από το Κράτος περιοχές της Κύπρου κατά την 1η Οκτωβρίου 2021 ανήλθε στις 918.100, από τις οποίες οι 724.800 Κύπριοι και οι 193.300 ξένοι υπήκοοι. Με βάση, επομένως, την αναλογία πληθυσμού – εργαζομένων στο κράτος, περίπου ένας στους 10 Κύπριους πολίτες απασχολείται στον Ευρύ Δημόσιο Τομέα.
Αν, μάλιστα, συνυπολογιστεί ότι γύρω στο 16% του πληθυσμού είναι παιδιά ηλικίας κάτω των 15 ετών και άρα δεν μπορούν να συμπεριληφθούν στην ομάδα των διαθέσιμων πολιτών για εργασία, τότε η αναλογία γίνεται ακόμα πιο μικρή.
Το οικονομικό κόστος
Θα επαναλάβω στοιχεία από το προηγούμενο άρθρο μου, σύμφωνα με τα οποία τα τελευταία τρία χρόνια το κράτος δαπάνησε για το κρατικό μισθολόγιο, εξαιρουμένων των δαπανών για συντάξεις και φιλοδωρήματα, συνολικά 6,3 δισ. ευρώ και έχει προϋπολογίσει για την επόμενη τριετία δαπάνες 7,7 δισ. ευρώ, σύνολο 14 δισ. ευρώ. Ένα ποσό που μαζί με τις κρατικές συντάξεις και τα φιλοδωρήματα υπολογίζεται ότι θα ανέλθει για την εξαετία στα 18,7 δισ. ευρώ. Κατά την τριετία 2023 – 2025, τρία στα 10 ευρώ που θα δαπανά το κράτος θα αφορά την κάλυψη των αναγκών για μισθούς, συντάξεις και φιλοδωρήματα στο δημόσιο, ενώ, εάν αφαιρεθούν από τις δαπάνες όσες αφορούν την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, τότε η αναλογία ξεπερνά το 35%.
Σύμφωνα με ανάλυση του Υπουργείου Οικονομικών, κατά την επόμενη τριετία στο κεφάλαιο Δαπάνες Προσωπικού έχουν προϋπολογιστεί €3,20 δισ. για το 2023, €3,38 δισ. για το 2024 και €3,47 δισ. για το 2025, ποσά που υπερβαίνουν τα έσοδα του κράτους από άμεσες φορολογίες τα αντίστοιχα έτη, που προϋπολογίστηκαν σε €3,05 δισ. το 2023, €3,2 δισ. το 2024 και €3,3 δισ. το 2025.
Δείκτες και ελλείμματα
Γενικότερα, θα έλεγα ότι η κατανομή των δαπανών του προϋπολογισμού καταγράφει σε αριθμούς και ποσοστά, κατά αντιπροσωπευτικό τρόπο, τις αδυναμίες και τις διαχρονικές διαρθρωτικές στρεβλώσεις του κυπριακού κράτους από τη μια και από την άλλη υποδεικνύει την αναγκαιότητα ριζοσπαστικών μεταρρυθμίσεων. Ένας χαρακτηριστικός δείκτης της όλης κατάστασης είναι αυτός που αφορά στις αναπτυξιακές δαπάνες. Το 2021, έτος για το οποίο υπάρχουν τελικά στοιχεία, οι αναπτυξιακές δαπάνες περιορίστηκαν στα 640 εκατ. ευρώ, σε ένα σύνολο δαπανών 10,2 δισ. ευρώ, δηλαδή ήταν μόλις γύρω στο 6% του συνόλου. Ένας δείκτης πολύ χαμηλός.
Κάθε χρόνο οι κυβερνήσεις έχουν την κακή συνήθεια να περιλαμβάνουν στους αναπτυξιακούς προϋπολογισμούς του επόμενου έτους σχεδόν διπλάσια κονδύλια, γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι η υλοποίηση τους, στην καλύτερη περίπτωση, δεν θα κυμανθεί πέραν του 60 και 65%. Ωστόσο, το κάνουν για να φανεί ότι ικανοποιούν αιτήματα ψηφοφόρων, αν και ξέρουν ότι πρόκειται για εξαπάτηση, ιδιαίτερα σε περιόδους που προηγούνται εκλογών. Εξού και για το 2022 προϋπολογίστηκαν αναπτυξιακές δαπάνες ύψους €1,14 δισ. και για την τριετία 2023 – 2025 ποσά €1,26 δισ., €1,27 δισ. και €1,18 δισ. αντίστοιχα. Και θα δείτε πως, όταν ανακοινωθούν και οι πραγματικές αναπτυξιακές δαπάνες του 2022, αυτές δε θα ξεπερνούν το 65% των προϋπολογισθέντων.
Οι αναπτυξιακές δαπάνες, μαζί με τις κοινωνικές παροχές, μόλις που αποτελούν περίπου το 25% των συνολικών, αφού κυμαίνονται μεταξύ 2,2 και 2,5 δισ. ευρώ. Και νομίζω πως όλοι οι καλοπροαίρετα σκεπτόμενοι αναγνωρίζουν ότι τα ελλείμματα στο κοινωνικό κράτος είναι σημαντικά. Και εξαιτίας του ύψους των κονδυλιών αλλά και λόγω των αδυναμιών των δημόσιων υπηρεσιών. Του συστήματος που βάζει εμπόδια ακόμα και σε αυτούς που θέλουν να προσφέρουν και έχουν και τα προσόντα και τη θέληση να το πράξουν.
Προς όφελος όλων
Είναι γι’ αυτό που την περασμένη εβδομάδα τόνιζα στο άρθρο μου ότι ο δημόσιος τομέας χρειάζεται ριζικές τομές. Προκειμένου να καταστεί ένας μηχανισμός σύγχρονος, ευέλικτος, παραγωγικός και προπαντός ανθρώπινος. Μια δημόσια υπηρεσία χωρίς γραφειοκρατικές διαδικασίες, υποβοηθητική στην ανάπτυξη και κοντά στον πολίτη, θα είναι επωφελής για όλους. Για πολίτες με υψηλότερο βιοτικό επίπεδο, για επιχειρήσεις πιο παραγωγικές και πιο κερδοφόρες, για οικονομικούς τομείς που θα προσφέρουν ποιοτικότερες θέσεις εργασίας, για περισσότερες θέσεις εργασίας και για ένα δημόσιο τομέα που δε θα συγκεντρώνει οποιαδήποτε πυρά εναντίον. Και σε ένα τέτοιο περιβάλλον, το ίδιο το κράτος θα είναι σε θέση να έχει μεγαλύτερα έσοδα και να προσφέρει περισσότερα, ακόμα και στους εργαζόμενους σε αυτόν.
* Δημοσιογράφος
panicoscharal.j@gmail.com
