- Οι μισθοί δεν δημιουργούν πληθωρισμό, τουναντίον, συμβάλλουν στη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας
Tο 2023 θα είναι έτος προκλήσεων αλλά και προοπτικών, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα θέματα που βρίσκονται ανοικτά ενώπιον του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος και της Συμβουλευτικής Οικονομικής Επιτροπής, όσο και τις υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Για τους σκοπούς της παρούσας παρέμβασης, θα επιλέξω να επικεντρωθώ σε μία παράμετρο που αποτελεί μια νέα πρόκληση, η οποία διασυνδέεται με την ολιστική αξιοποίηση του θεσμικού πλαισίου του κοινωνικού διαλόγου και της διμερούς και τριμερούς συνεργασίας, όπως και τη βελτίωση του υποβάθρου διαχείρισης των εργασιακών σχέσεων, μέσω της ενίσχυσης, επέκτασης και εδραίωσης του θεσμού των συλλογικών συμβάσεων, με περαιτέρω αναβάθμιση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων.
Αυτή η νέα προοπτική προάγεται μέσα και από την πρόσφατη απόφαση της Ε.Ε, η οποία διασυνδέεται και με τον Ευρωπαϊκό Κατώτατο Μισθό, για επέκταση της κάλυψης των εργαζομένων μέσω των συλλογικών συμβάσεων, σε ποσοστό της τάξης του 80%, διασφαλίζοντας σαφώς και τις νέες μορφές απασχόλησης, δίνοντας έμφαση στην πάταξη φαινομένων που διασυνδέονται με την ψευδοαυτοαπασχόληση και την εκμετάλλευση των εργαζομένων πλατφόρμας, όπως και των εργαζομένων γενικότερα.
Πρωτίστως, λοιπόν, θα πρέπει να διασαφηνιστεί πως οι μισθοί δεν δημιουργούν πληθωρισμό, όπως καταδεικνύεται και από την πρόσφατη ανακοίνωση της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας. Τουναντίον, οι μισθοί είναι αυτοί που συμβάλλουν στη βελτίωση του ανθρώπινου δυναμικού, στην αύξηση της παραγωγικότητας και κατ’ επέκταση της ίδιας της ανταγωνιστικότητας, συνδράμοντας στην ενίσχυση της κατανάλωσης, στη στήριξη της πραγματικής οικονομίας και στη δημιουργία συνθηκών ώθησης της ανάπτυξης.
Αυτό που θα πρέπει να γίνει κατανοητό, τόσο από το σύνολο των κοινωνικών εταίρων, τα πολιτικά κόμματα, την επόμενη Κυβέρνηση και βεβαίως από τις ίδιες τις επιχειρήσεις και τους εργαζόμενους, είναι η αλλαγή πορείας σε ό,τι αφορά τις εργασιακές σχέσεις.
Αυτή η αλλαγή πλεύσης αντικατοπτρίζεται σαφώς και μέσα από μία βασική πρόνοια της Οδηγίας για τον Ευρωπαϊκό Κατώτατο Μισθό (Άρθρο 4.2), που ορίζει πως όλα τα Κράτη Μέλη των οποίων η κάλυψη μέσω συλλογικών συμβάσεων βρίσκεται κάτω από το 80%, θα πρέπει να καθορίσουν ένα σχέδιο δράσης για προώθηση της συλλογικής διαπραγμάτευσης. Κυρίαρχος στόχος θα πρέπει να είναι η δημιουργία συνθηκών ποιοτικών και αξιοπρεπών όρων απασχόλησης, λαμβάνοντας υπόψη και την απαραίτητη διασύνδεση με το κόστος διαβίωσης και το βιοτικό επίπεδο.
Η Οδηγία καθορίζει ρητά πως, τα σχέδια δράσης θα πρέπει να καθορίζουν ένα σαφές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, καθώς και συγκεκριμένα μέτρα για σταδιακή αύξηση της κάλυψης μέσω συλλογικής διαπραγμάτευσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (OECD), η Κύπρος παρουσιάζει κάλυψη μέσω της συλλογικής διαπραγμάτευσης στο 43% και βρίσκεται στην 16η θέση ανάμεσα στα 27 Κράτη Μέλη.
Τα διαφορετικά δεδομένα που επικρατούν ανάμεσα στα Κράτη Μέλη, επιβεβαιώνουν την αναγκαιότητα πως, η κάθε χώρα θα πρέπει να σχεδιάσει το δικό της στρατηγικό πλάνο. Προς αυτή την κατεύθυνση, θα πρέπει να ληφθεί όμως υπόψη το γεγονός πως, οι χώρες που καταγράφουν κάλυψη μέσω συλλογικής διαπραγμάτευσης πέραν του 80%, είναι αυτές που κατά βάση αξιοποιούν αυτό το εργαλείο, σε κλαδικό επίπεδο, για να καθορίσουν τους όρους και τις συνθήκες εργασίας.
Σε ό,τι αφορά την Κύπρο, θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν και οι πιο κάτω ενδεικτικές εισηγήσεις, στην προσπάθεια καλύτερου σχεδιασμού της στρατηγικής:
- Εμπέδωση, ενίσχυση και δημιουργία δομών κλαδικής συλλογικής διαπραγμάτευσης, όπως ξεκάθαρα ορίζεται στο Άρθρο 4.1(a) της Οδηγίας για τον Ευρωπαϊκό Κατώτατο Μισθό. Παράλληλα, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα ενίσχυσης της διαπραγμάτευσης σε επιχειρησιακό επίπεδο, εκεί όπου αυτό κρίνεται πιο αναγκαίο.
- Διασύνδεση των δημοσίων συμβάσεων με τις συλλογικές συμβάσεις, στη βάση και της ευρωπαϊκής εκστρατείας, στην οποία συμμετέχει και η ΣΕΚ, έτσι ώστε καμία δημόσια σύμβαση να μην κατακυρώνεται χωρίς την προηγούμενη υιοθέτηση και εφαρμογή των προνοιών των αντίστοιχων συλλογικών συμβάσεων.
- Συνέχιση των συλλογικών συμβάσεων στις περιπτώσεις ίδρυσης εταιρειών παρακλαδιών ή θυγατρικών, ακόμα και στις περιπτώσεις μεταβίβασης επιχειρήσεων.
- Συνέχιση της εφαρμογής των συλλογικών συμβάσεων και μετά τη λήξη τους, συμπεριλαμβανομένων και όσων εργαζομένων έχουν προσληφθεί μετά τη λήξη τους. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να επεκταθεί ο θεσμός των συλλογικών συμβάσεων και στις ομάδες εργαζομένων που είχαν αποκλειστεί στο παρελθόν.
- Ενίσχυση του δικαιώματος πρόσβασης των συντεχνιών στις επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος ψηφιακής πρόσβασης και καθορισμός πιο αυστηρών κριτηρίων σε σχέση με τα χαρακτηριστικά που θα διέπουν τις συντεχνίες στον χώρο εργασίας, έτσι ώστε να αποτραπεί το φαινόμενο των κίτρινων συντεχνιών που ιδρύονται τοπικά από τους ίδιους τους εργοδότες για αυτονόητους λόγους.
- Παροχή κινήτρων στις επιχειρήσεις, στο μεταβατικό στάδιο, για τη συνομολόγηση και εφαρμογή συλλογικών συμβάσεων.
- Διασφάλιση και κατοχύρωση, από οποιαδήποτε διάκριση, μαυροπινακισμό ή και απόλυση, των τοπικών επιτρόπων ως εκλεγμένοι ή διορισμένοι στη βάση των προβλεπόμενων διαδικασιών, εκπρόσωποι των συντεχνιών των εργαζομένων στους χώρους εργασίας, παρέχοντάς τους τις απαιτούμενες διευκολύνσεις, σε ότι αφορά τον χρόνο και τις εγκαταστάσεις για καλύτερη διεκπεραίωση των καθηκόντων τους.
- Αξιοποίηση και ενίσχυση της Ενιαίας Υπηρεσίας Επιθεωρήσεων, έτσι ώστε να γίνεται επαρκής έλεγχος της εφαρμογής των προνοιών των συλλογικών συμβάσεων, αποτρέποντας επιλεκτική ή αποσπασματική υλοποίηση των υποχρεώσεων από τους εργοδότες.
Η ΣΕΚ είναι έτοιμη να εμπλακεί σε ένα στοχευμένο και δομημένο διάλογο, μαζί με τους υπόλοιπους κοινωνικούς εταίρους, έτσι ώστε μέσα από τον σχεδιασμό της στρατηγικής για ενίσχυση, επέκταση και εδραίωση του θεσμού των συλλογικών συμβάσεων, να τεθεί η αγορά εργασίας και οι εργασιακές σχέσεις σε μια πιο αναβαθμισμένη βάση.
* Γενικός Γραμματέας ΣΕΚ
