Λωλάθηκε η Ευρώπη;

 

Η πανευρωπαϊκή εκστρατεία υπέρ της προσέλευσης στην κάλπη δεν έπιασε τόπο κι ένας στους δύο Ευρωπαίους δεν μπήκε στον κόπο να πάει να ψηφίσει. Στη σκιά όμως του Brexit, του καλπασμού της ακροδεξιάς και του ευρωσκεπτικισμού και του όλου κλίματος που δημιουργείται σε σχέση με τις πολιτικές και οικονομικές ισορροπίες στο δοκιμαζόμενο εγχείρημα, χρίζουν βαθιάς διερεύνησης και σωστής αξιολόγησης τα αίτια που απωθούν τον ψηφοφόρο από την κάλπη.

Κυρίως, όμως, υποδηλώνουν την ανάγκη για αυστηρή και εποικοδομητική αυτοκριτική. Προσωπικά, δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι για την άνοδο της ακροδεξιάς «φταίει» απαραίτητα η χαμηλή συμμετοχή στις εκλογές. Αντίθετα, θεωρώ ότι είναι δύο φαινόμενα με κοινές καταβολές και προεκτάσεις. Και επίσης, δεν μπορεί παρά να εκληφθεί και ως σκεπτικιστική και τιμωρητική συμπεριφορά η αποχή και θα μπορούσε κανείς να την προσμετρήσει στη σούμα των ακραίων και αιρετικών φωνών.

 

Ρίχνεις μια ματιά στα αποτελέσματα πανευρωπαϊκώς και διερωτάσαι αν η Ευρώπη έχει λωλαθεί. Λεπέν, Σαλβίνι, Όρμπαν, Κατσίνσκι, Φάρατζ θριάμβευσαν. Το ακροδεξιό κόμμα Σουηδοί Δημοκράτες ανέβασε κατά 50% το ποσοστό του. Η Εναλλακτική για την Γερμανία (AfD) από το 7,1% του 2014 ανέβηκε στο 11%, ενώ στην Αυστρία ελάχιστη ήταν η εκλογική ζημιά για το συγκυβερνών εθνικιστικό Κόμμα των Ελευθέρων από το βαρβάτο σκάνδαλο «Ίμπιζα» και την παραίτηση του νεοναζί αντικαγκελάριου Στράχε. Και μιλάμε για δύο χώρες με «σκοτεινό» παρελθόν. Στην Κύπρο το ΕΛΑΜ αυγάτισε τα ποσοστά του και είμαστε «τυχεροί» που έχουμε μόνο έξι έδρες στην Ευρωβουλή.

 

Όσο για την Ελλάδα; Εκεί χρειάζεται ειδικό αφιέρωμα. Με πανικοβάλλει η ιδέα ότι πλασάρεται ως «δημοκρατική ανακούφιση» η μείωση του ποσοστού της Χρυσής Αυγής, τη στιγμή που 250.000 μικροί Βελόπουλοι καταφέρνουν να ξεπεράσουν τον εαυτό τους και να στείλουν στο ΕΚ έναν κυτταροκαύστη, έναν φαιδρό τηλεπλασιέ που έδωσε νέα έννοια στον όρο «συνωμοσιολογικός εθνολαϊκισμός». Και τη στιγμή, κυριότερα, που η τοξική σπορά του Καρατζαφέρνη (sic) -όπως τον έλεγε ο Πανούσης- άρχισε να μπουμπουκιάζει και να παρασιτεί στον δεξιό βραχίονα ενός μετριοπαθούς –υποτίθεται- κόμματος με προοπτική εξουσίας. Η «κάμψη» στα ποσοστά της ακροδεξιάς περισσότερο μου θυμίζει τακτική οπισθοχώρηση με σκοπό να πάρει φόρα. Δεν ξεχνάμε ότι κι ο Χίτλερ είδε τα ποσοστά του κόμματός του να υποχωρούν, λίγο καιρό πριν εκτοξευθούν με τα γνωστά αποτελέσματα.

 

Τον περασμένο Ιούνιο το Ευρωκοινοβούλιο είχε διοργανώσει εκείνη την κρίσιμη διάσκεψη κορυφής για την πολιτιστική κληρονομιά, προτάσσοντας την ανάγκη να παγιωθεί ο πολιτισμός στην κορυφή των προτεραιοτήτων. Λίγο αργά όμως φαίνεται ότι κατανόησαν στις Βρυξέλλες ότι το ενωσιακό εγχείρημα εκκίνησε από μια εντελώς λανθασμένη βάση, δηλαδή την τυφλή οικονομική ανάπτυξη κι όχι από εκεί που έπρεπε, δηλαδή την ανάδειξη και ανάπτυξη της ξεχωριστής και ποικίλης ευρωπαϊκής ταυτότητας.

 

Τα θεμέλια δεν τρίζουν επειδή διαστέλλονται, αλλά επειδή είναι σαθρά. Βάση του «ευρωπαϊκού οικοδομήματος» έπρεπε να είναι η βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη με προμετωπίδα τον πολιτισμό και την οικολογία. Ο σεβασμός στον άλλο και στην ανάγκη του για προκοπή. Οι εφιαλτικοί τριγμοί στο υπόγειο έπρεπε να είχαν προσδιοριστεί από καιρό. Υπάρχει ανάγκη για συθέμελη αλλαγή.

 

Ποτέ δεν είναι αργά για να αλλάξει η ατζέντα. Μπορούμε τουλάχιστον να καθυστερήσουμε το κατά τα φαινόμενα αναπόφευκτο, δηλαδή την επιστροφή στον παρονομαστή του εθνικιστικού παροξυσμού και ολέθρου. Απαραίτητη είναι η συμπόρευση σε ένα μέτωπο κοινής και απλής λογικής που θα ανοίξει τον δρόμο για μια υπεύθυνη και προοδευτική αναδίπλωση, που θα ξεκινήσει απαλείφοντας την τοξικότητα και τον φανατισμό. Και προτάσσοντας την αισθητική.

 

Φιλgood, τεύχος 226