Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε στις 14 Ιουλίου 2021 ένα ολοκληρωμένο νομοθετικό πακέτο για το κλίμα «Fit for 55», που στοχεύει στην επίτευξη του στόχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για κλιματική ουδετερότητα μέχρι το 2050. Ως ενδιάμεσο βήμα προς την κλιματική ουδετερότητα, η Ευρωπαϊκή Ένωση αύξησε τις φιλοδοξίες της για το κλίμα με ορίζοντα το 2030, δεσμευόμενη να μειώσει τις εκπομπές κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα εκπομπών του 1990.
Μέσω του πακέτου «Fit for 55» αναθεωρείται και επικαιροποιείται η υφιστάμενη ευρωπαϊκή νομοθεσία, ενώ παράλληλα καθορίζονται νέες πρωτοβουλίες σε σχέση με το κλίμα, την ενέργεια και τις μεταφορές, με στόχο αφενός η Ευρώπη να καταστεί η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος έως το 2050 και αφετέρου να γίνει πραγματικότητα η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία.
Τα εν λόγω νομοθετικά εργαλεία αναμένεται να επηρεάσουν με πολυσύνθετο τρόπο τον επιχειρηματικό κόσμο, ο οποίος θα κληθεί να εναρμονιστεί με τις νέες νομοθετικές απαιτήσεις, συμβάλλοντας στην επίτευξη του πιο πάνω στόχου.
Μέσα από το πακέτο «Fit for 55» διαπιστώνεται ότι ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την αντιμετώπιση του κινδύνου διαρροής άνθρακα. Θα πρέπει όμως ο μηχανισμός αυτός να εφαρμοστεί ως συμπληρωματικό της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου, μιας και αποτελεί νέα πρωτοβουλία και δεν έχει αποδειχθεί η αποτελεσματικότητά του.
Επιπρόσθετα, η δημιουργία ενός ξεχωριστού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπής (ΣΕΔΕ), κάτω από το οποίο θα ρυθμίζονται οι εκπομπές στα κτήρια και στις οδικές μεταφορές, ενδέχεται να επηρεάσει αισθητά τους προμηθευτές καυσίμων και κατά συνέπεια τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις.
Οι πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με τον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας οδήγησαν στην περαιτέρω προώθηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, με σκοπό την πλήρη απεξάρτηση από τα υγρά και αέρια καύσιμα, προερχόμενα κυρίως από τη Ρωσία. Η τροποποίηση της Οδηγίας εισάγει νέο άρθρο αναφορικά με την ενσωμάτωση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στον τομέα της βιομηχανίας. Η ανάπτυξη διαλόγου μεταξύ της βιομηχανίας και των υπεύθυνων χάραξης πολιτικής θα βοηθήσει στην παρακολούθηση της προόδου της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη βιομηχανία αλλά και στην εξάλειψη των εμποδίων που αντιμετωπίζουν για την περαιτέρω διείσδυσή τους.
Η Ενεργειακή Απόδοση απαιτεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία θα παρέχει ευελιξία και θα επιτρέπει την αξιοποίηση ανεκμετάλλευτων δυνατοτήτων εξοικονόμησης ενέργειας και απαλλαγής από τον άνθρακα σε ολόκληρη την οικονομία. Οι στόχοι, όπως αυτοί παρουσιάζονται στην αναδιατύπωση της Οδηγίας, είναι ακόμα πιο φιλόδοξοι, ενώ ταυτόχρονα οι επιλογές ευελιξίας που παρέχονται στα κράτη-μέλη προκειμένου να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους είναι πολύ περιορισμένες, καθιστώντας ακόμη πιο δύσκολη τη διασφάλιση της συμμόρφωσης. Είναι κρίσιμο να διασφαλιστεί ότι οι υποχρεώσεις που θεσπίζονται είναι εφικτές, τόσο από τεχνικής όσο και από οικονομικής πλευράς.
Σημαντικό βήμα αποτελεί η αναθεωρημένη Οδηγία για τη Φορολογία Ενεργειακών Προϊόντων, η οποία προτείνει νέα δομή φορολογικών συντελεστών, με βάση το ενεργειακό περιεχόμενο και τις περιβαλλοντικές επιδόσεις κάθε καυσίμου, καθώς παρέχει καλύτερο σημείο αναφοράς για τη σύγκρισή τους και παροτρύνει την επένδυση σε πιο πράσινες εναλλακτικές επιλογές. Παρόλα αυτά, η λιγότερο ευνοϊκή διαχείριση των ενεργοβόρων βιομηχανιών μπορεί να βλάψει την ανταγωνιστικότητά τους, αν κάποιος λάβει υπόψη το εύρος των νέων μέτρων τα οποία επιδρούν σε αυτές, κυρίως με τη σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το εγχείρημα δεν είναι καθόλου εύκολο και πιθανότατα θα ασκηθούν πρόσθετες πιέσεις στα ευάλωτα νοικοκυριά και στις μικρές επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται η σύσταση ενός νέου Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα, που θα παρέχει ειδική χρηματοδότηση στα κράτη-μέλη για να βοηθήσουν τους πολίτες να προβούν σε επενδύσεις που αφορούν την ενεργειακή αναβάθμιση, τα αποδοτικότερα συστήματα θέρμανσης και ψύξης και τις καθαρότερες μεταφορές. Βέβαια, δεν μπορούν να αγνοηθούν οι επιπτώσεις και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Συνεπώς, το Ταμείο δεν πρέπει να στοχεύει μόνο στην υποστήριξη των ευάλωτων καταναλωτών και των μικρών επιχειρήσεων αλλά και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Καταλήγοντας, είναι σημαντικό η επόμενη φάση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας να επικεντρωθεί σε δοκιμασμένες λύσεις, παρέχοντας στις επιχειρήσεις τη μακροπρόθεσμη επενδυτική ασφάλεια που απαιτείται για βελτιώσεις μεγάλης κλίμακας. Συγχρόνως, θα πρέπει να αποφευχθούν νομοθετικές αλλαγές που μπορεί να εξαντλήσουν την ικανότητα των επιχειρήσεων να επενδύσουν στη μετάβαση τους σε ένα βιώσιμο και πιο πράσινο μοντέλο. Αναλογιζόμενοι τις συνθήκες της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης, η οποία ήδη θέτει τεράστιες προκλήσεις για τις επιχειρήσεις, είναι ακόμη πιο σημαντικό να αναγνωρίσουμε αυτό το νέο πλαίσιο πραγμάτων. Η κρίση των τιμών της ενέργειας οδήγησε σε μαζικές περικοπές και μερικό κλείσιμο της ευρωπαϊκής βιομηχανίας με το κενό παραγωγής να καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από μη ευρωπαίους παραγωγούς με πολύ υψηλότερη ένταση εκπομπών άνθρακα.
Η Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων υποστηρίζει την ανάγκη για μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και απαλλαγή από τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, διασφαλίζοντας, ταυτόχρονα, μία δίκαιη, ανταγωνιστική και βιώσιμη οικονομία.
Εν κατακλείδι, αντιλαμβανόμενη την ύψιστη σημασία των νέων πολιτικών, αλλά και των υποχρεώσεων και ευθυνών της βιομηχανίας και των επιχειρήσεων απέναντι στους ενεργειακούς και κλιματικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων, σε συνεργασία με το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, διοργανώνει ενημερωτική ημερίδα, με τίτλο “Οι νέες νομοθετικές ρυθμίσεις για την εκπλήρωση των φιλόδοξων Ευρωπαϊκών κλιματικών στόχων (Fit for 55) και οι προκλήσεις για τις επιχειρήσεις”.
Η ημερίδα θα διεξαχθεί σε υβριδική μορφή, με δυνατότητα παρακολούθησης είτε δια ζώσης είτε με διαδικτυακή συμμετοχή, στις 20 Ιουνίου και ώρα 09:30 π.μ. – 13:45 μ.μ., στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας (Αίθουσα UNESCO). Στα πλαίσια της ημερίδας θα γίνει παρουσίαση των ρυθμίσεων που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Υπουργείου Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Υπουργείου Οικονομικών και Υφυπουργείου Ναυτιλίας
* Λειτουργός, Τμήμα Ενέργειας και Περιβάλλοντος Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων (ΟΕΒ)
