Μπλε ποτάμι παρέσυρε την παντοκρατορία Τραμπ – Οι Αμερικανοί ψήφισαν κατά της οικονομικής αβεβαιότητας

Η ιστορική ήττα των Ρεπουμπλικάνων και η ανακατάληψη του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς δημιουργεί νέα δεδομένα για τη διακυβέρνηση Τραμπ, την οικονομία και την εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το «μπλε ποτάμι» κατάφερε να ρίξει προπύργια των Ρεπουμπλικάνων και να κερδίσει την πλειοψηφία στην αμερικανική Βουλή και στη Γερουσία, αποσπώντας παράλληλα περισσότερες από 24 εκλογικές περιφέρειες.

Αρνούμενος να αναλάβει προσωπική ευθύνη για την εκλογική αποτυχία ο Ντόναλτ Τραμπ εμφανίστηκε αντιφατικός ως προς τα επόμενα βήματά του. Αφενός δήλωσε ότι θα συνεργαστεί με τους Δημοκρατικούς κι αφετέρου ότι δεν θα διστάσει να θέτει βέτο σε νομοθετικές τους πρωτοβουλίες.

Εν αντιθέσει με τον Τραμπ, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, αναγνωρίζει ευθέως ότι ο πόλεμος στο Ιράν στοίχισε εκλογικά στους Ρεπουμπλικανούς. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ παραδέχθηκε ότι πολλοί ψηφοφόροι που στήριξαν το δίδυμο Τραμπ – Βανς το 2024 στράφηκαν στους Δημοκρατικούς, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά τους για τη συνέχιση του πολέμου, την ακρίβεια και τον πληθωρισμό. Επικαλούμενος στοιχεία δημοσκόπου, ανέδειξε επίσης ως αιτίες της μεταστροφής την εγκατάλειψη της πολιτικής «Πρώτα η Αμερική» και την ανάγκη αλλαγής της αμερικανικής στάσης απέναντι στο Ισραήλ. «Ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.

Κουτσή διετία;

Η αμερικανική κάλπη σήμανε και το τέλος της παντοκρατορίας του Αμερικανού πλανητάρχη, καθώς θα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με τον έλεγχο και τις εξουσίες του Κογκρέσου. Η Βουλή είναι το λύειν και δεσμείν για όλους τους νόμους που αφορούν φόρους και αύξηση κρατικών εσόδων, αλλά έχει παράλληλα και την αποκλειστική δικαιοδοσία να παραπέμπει τον Πρόεδρο σε δίκη. Από την άλλη, σε τροχοπέδη μπορεί να μετατραπεί και η Γερουσία η οποία εγκρίνει ή απορρίπτει υπουργούς και δικαστές, ενώ βάσει συντάγματος μετατρέπεται σε δικαστήριο σε περίπτωση που ο πρόεδρος κατηγορηθεί από τη Βουλή. Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, συγκαταλέγεται η έγκριση των διεθνών συμφωνιών των ΗΠΑ.

Ακρίβεια και ανέχεια έφεραν την ανατροπή

Τα προβλήματα της καθημερινότητας των Αμερικανών αποτέλεσαν το εφαλτήριο του σαρωτικού εκλογικού αποτελέσματος. Οικονομία και ακρίβεια αναδείχθηκαν ως κεντρικά ζητήματα, συνεπικουρούμενα από τις δημοσιονομικές παρενέργειες του πολέμου στο Ιράν.

Οι δημοσκοπήσεις εξόδου (exit polls), όπως δημοσιεύονται από το Reuters, καταδεικνύουν ότι σχεδόν το 90% των ερωτηθέντων ψηφοφόρων αποτίμησαν ως κρίσιμο παράγοντα το κόστος ζωής, δηλώνοντας ότι επιμέτρησε στην απόφασή τους. Ενδιαφέρουσα είναι και η διαπίστωση ότι σχεδόν εφτά στους 10 ψηφοφόρους χρεώνουν στον Τράμπ προσωπική ευθύνη για τις υψηλές τιμές, ενώ ένα ποσοστό 62% δηλώνει ότι δεν εγκρίνει την άσκηση των προεδρικών του καθηκόντων.

Συντριπτικό είναι και το ποσοστό για τους δυσαρεστημένους Αμερικανούς όσον αφορά στην πορεία των Πολιτειών, καθώς ανέρχεται στο 75%.

Η πλειοψηφία των Αμερικανών ψηφοφόρων, ωστόσο, δεν φαίνεται να πρόκρινε τη νίκη των Δημοκρατικών με λευκή επιταγή. Το 70% ζητεί επιτακτικά από το Κογκρέσο να ασκεί ισχυρότερο έλεγχο στον πρόεδρο.

Αψυχολόγητες ακόμη οι αγορές

Με νευρικότητα καλωσόρισαν το εκλογικό αποτέλεσμα οι αγορές. Τα προθεσμιακά συμβόλαια του Nasdaq 100 υποχώρησαν έως 2,4%, ενώ του δείκτη των 500 μεγαλύτερων αμερικανικών εταιρειών (S&P 500) έως και 1,4%, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν μπροστά στο ενδεχόμενο αυστηρότερου νομοθετικού πλαισίου για τους κολοσσούς τεχνολογίας.

Στη συνέχεια το κλίμα ανησυχίας αναστράφηκε και αντικαταστάθηκε με τη προσδοκία ότι η συγκυβέρνηση δύο κομμάτων σε Λευκό Οίκο και Κογκρέσο δυνατόν να περιορίσει μεγάλες νομοθετικές ανατροπές. Υπό το φως των προσδοκιών, η Wall Street πραγματοποίησε εντυπωσιακό άνοιγμα κόβοντας το νήμα της ανόδου. Ο Dow Jones άνοιξε με άνοδο 2%, ο S&P 500 με 1.2% και ο Nasdaq με 1,3%.

Η παραδοξότητα στη Wall Street συνεχίστηκε και στην πορεία της χρηματιστηριακής συνεδρίας, καθώς παρά τους φόβους για αυστηρότερους κανόνες στην τεχνητή νοημοσύνη οι μετοχές των εταιρειών τεχνολογίας, όπως για παράδειγμα της Amazon, thw Alphabet και Meta ενισχύονταν. Ενδοσυνεδριακά, πιέσεις δέχθηκαν οι μετοχές των αμυντικών βιομηχανιών καθώς το εκλογικό αποτέλεσμα δημιουργεί αβεβαιότητα ως προς την έγκριση της αύξησης των αμυντικών δαπανών.

Πτώση για το δολάριο και ομόλογα

Στη σκιά της αμερικανικής κάλπης το δολάριο υποχώρησε στις διεθνείς χρηματαγορές. Αρχικά, η πτώση του δολαρίου συνάντησε το χαμηλότερο σημείο του τελευταίου μήνα αλλά στη συνέχεια περιόρισε τις απώλειες του. Το ευρώ ενισχύθηκε έναντι του δολαρίου για να διαμορφωθεί στο 1 ευρώ προς $1.12. Ενισχυτικές τάσεις καταγράφηκαν, επίσης, σε στερλίνα και ελβετικό φράγκο.

Καθοδική τροχιά ακολούθησαν αλλά με εγκράτεια και οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων, καταγράφοντας ανεπαίσθητη υποχώρηση στο 4,89%. Οι επενδυτές προέβησαν σε αγορές αμερικανικού χρέους, προσδοκώντας σε δημοσιονομική συγκράτηση.

Γενικευμένη άνοδος καταγράφηκε στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια, με τον STOXX 600 να κλείνει με κέρδη κοντά στο 1,8% και τον Euro STOXX 50 κοντά στο 1,98%.

Ζήτω το πετρέλαιο και ο χρυσός

Οι εκλογές δημιουργούν νέα δεδομένα και στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, χωρίς βεβαίως αυτά να συνεπάγονται και μεταστροφή της στρατηγικής στο Ιράν ή τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Το παράθυρο ελπίδας, που άνοιξε ήταν ωστόσο αρκετό για να μειωθούν οι τιμές του πετρελαίου που χθες κατέγραψαν σοβαρή μείωση της τάξης του 9,11% και από τα $104,23 δολάρια που ήταν η τιμή ανοίγματος μειώθηκαν στα $94,49 το βαρέλι. Σε αντίθετη κατεύθυνση, αυτήν της ανόδου, κινήθηκε ο χρυσός, η τιμή του οποίου αυξήθηκε κατά 2,7%. Η αύξηση της τιμής του χρυσού αποδίδεται στην εξασθένηση του δολαρίου και των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων.

Η επόμενη μέρα…

Στον απόηχο πάντως της χθεσινής μέρας είναι ξεκάθαρο ότι οι Αμερικανοί ψήφισαν εναντίον της οικονομικής αβεβαιότητας, φέρνοντας στο τέλος την πολιτική ανατροπή στην Ουάσιγκτον. Οι αγορές, ακόμα κινούνται σε γκρίζες ζώνες ελπίζοντας σε ότι οι νέες πολιτικές ισορροπίες δυνατόν να σταθούν ως ανάχωμα στις απότομες πολιτικές αλλαγές. Βασανιστικό αιωρείται το ερώτημα για την Ευρώπη το ερώτημα αν η εκλογική ήττα Τραμπ θα οδηγήσει αποκλιμάκωση των εμπορικών και γεωπολιτικών εντάσεων ή σε μια νέα περίοδο συγκρούσεων.