Η γνώση και η έρευνα καλούνται να αποδείξουν την αξία τους για την κοινωνία και οι προκλήσεις για τα πανεπιστήμια είναι πολλές

Τι είναι τα πανεπιστήμια; Είναι οργανισμοί με πολλαπλούς σκοπούς, με μία πολυμορφική κοινότητα φοιτητριών/τών, ακαδημαϊκών, ερευνητριών/των και διοικητικών που καλούνται να μάθουν, να δημιουργήσουν και να συνεργαστούν∙ μια κοινότητα που δεν είναι αποκομμένη από την κοινωνία, αλλά είναι ενεργό μέλος της.

Χρειάζεται άραγε το 2023 να εξηγήσουμε στην κοινωνία την αποστολή των πανεπιστημίων; Πιστεύω πως ναι.

Τα ακαδημαϊκά ιδρύματα καλούνται σήμερα να διαδραματίσουν ένα σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση κουλτουρών, να επιδράσουν θετικά στον τρόπο σκέψης, δράσης και συμπεριφοράς της φοιτητικής τους κοινότητας και της κοινότητας των αποφοίτων τους, αλλά και στη σκέψη της κοινωνίας με την οποία διασυνδέονται και επικοινωνούν. Βασική προϋπόθεση για όλα αυτά είναι η διαφύλαξη της αυτονομίας των πανεπιστημίων.

Ο κόσμος αλλάζει∙ η γνώση και η έρευνα καλούνται να αποδείξουν την αξία τους για την κοινωνία. Οι προκλήσεις για τα πανεπιστήμια είναι πολλές.  Ειδικότερα για την Κύπρο και το Πανεπιστήμιο Κύπρου ξεχωρίζω τρεις:

  • Διεθνοποίηση και εξωστρέφεια σε μία περίοδο όπου οι αποστάσεις έχουν πλέον εκμηδενιστεί, η επικοινωνία και η εργασία έχουν σε σημαντικό βαθμό καθιερωθεί και διαδικτυακά. Η απότομη αυτή μετάβαση αναμφισβήτητα δημιούργησε και δημιουργεί ανισότητες ανάμεσα στους ανθρώπους, μεταξύ ακόμα και στα πανεπιστήμια που προσαρμόστηκαν νωρίτερα στον κόσμο που μας ανέμενε. Είναι για αυτό που τα δημόσια πανεπιστήμια όλο και πιο έντονα ζητούν πλέον τη θέσπιση των κανονισμών που θα τους επιτρέψουν να προσφέρουν ξενόγλωσσα προπτυχιακά προγράμματα σπουδών. Δεν θα το κρύψω, ως χώρα αργήσαμε, όταν ήδη άλλες ευρωπαϊκές χώρες καθιερώθηκαν πλέον ως οικονομικά προσιτές και έτοιμες να υποδεχτούν ξένους υποψήφιους φοιτητές για σπουδές. Έστω και τώρα χρειάζεται να δράσουμε, άμεσα και με ταχύτητα. Η τάση να προσπαθούμε να χρυσώσουμε το χάπι για όλους τους εμπλεκόμενους φορείς μέχρι να καταλήξουμε σε μία απόφαση είναι για τη χώρα μας καταστρεπτική. Το ίδιο συμβαίνει και με το πολυαναμενόμενο νομοσχέδιο για τις πανεπιστημιακές κλινικές. Μέχρι πότε θα περιμένουμε; Πότε επιτέλους θα ξεφύγουμε από την καταστροφική αδράνεια όταν ο κόσμο μας μεταμορφώνεται;
  • Έρευνα με επίδραση. Τα πανεπιστήμια δεν είναι μόνο χώροι ανάπτυξης ιδεών, αλλά και χώροι σχεδιασμού και εκτέλεσής τους.  Ήδη ερευνητικές μονάδες, εργαστήρια και τα κέντρα αριστείας του Πανεπιστημίου Κύπρου συνεργάζονται με δημόσιους φορείς και συμβάλλουν στον εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών που προσφέρονται στην κοινωνία. Ενδεικτικά αναφέρω συνεργασίες με το Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, την Υδατοπρομήθεια, το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης και το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας με στόχο την υλοποίηση δράσεων, πολιτικών και εφαρμογών προς όφελος του πολίτη. Η έρευνα αποτελεί αγαθό και πλούτο για τη χώρα. Το Πανεπιστήμιο Κύπρου είναι ιδιαίτερα ενεργό στον ευρωπαϊκό χώρο έρευνας και θέλουμε η παρουσία του αυτή να ενισχυθεί. Επιδιώκουμε επίσης να πρωταγωνιστήσουμε στις αλλαγές που έρχονται και αφορούν τον τρόπο αξιολόγησης της έρευνας και της επιδραστικότητάς της.
  • Φήμη και ανταγωνισμός. Ανταγωνιζόμαστε σε διεθνές επίπεδο. Μέσα σε 33 και πλέον χρόνια από τη θέσπισή του με νόμο το Πανεπιστήμιο Κύπρου κατάφερε να συγκαταλέγεται σε όλες τις διεθνείς κατατάξεις κύρους (ανάμεσα στα κορυφαία 501-600 πανεπιστήμια σύμφωνα με τη λίστα της Σαγκάης – ARWU, στα καλύτερα 401-500 σύμφωνα με τους Times Higher Education World University Ranking και στα 473 καλύτερα διεθνώς σύμφωνα με τη διεθνή κατάταξη Quacquarelli Symonds (QS)). Σκεφτείτε την προοπτική και τις δυνατότητες εάν είχαμε ως οργανισμός εργαλεία όπως τα ξενόγλωσσα προπτυχιακά και την εξ αποστάσεως εκπαίδευση, για να ανταγωνιστούμε τους εταίρους μας διεθνώς. Θα προχωρήσουμε λοιπόν με την προσφορά εξ αποστάσεως προγραμμάτων, πρώτα σε μεταπτυχιακό επίπεδο, επειδή αυτό απαιτούν οι καιροί. Γινόμαστε έτσι περισσότερο συμπεριληπτικοί για τη γενιά που προκρίνει αυτό τον τρόπο σπουδών.

Το Πανεπιστήμιο Κύπρου πέτυχε μέχρι σήμερα πολλά. Μπορούμε να πετύχουμε ακόμα περισσότερα. Η διεθνής συζήτηση για το μέλλον των πανεπιστημίων άρχισε εδώ και καιρό. Είναι μια συζήτηση που προκύπτει πρώτιστα από το γνήσιο ενδιαφέρον της πανεπιστημιακής κοινότητας για το μέλλον των κοινωνιών μας ευρύτερα. Πολλές είναι οι προσδοκίες, οι ιδέες, οι ελπίδες, οι ερωτήσεις αλλά και οι ανησυχίες για το αύριο. Στόχος των πανεπιστημίων είναι να είναι μέρος των απαντήσεων. Σε έναν κόσμο που φαίνεται συνεχώς να ταράσσεται από γεωπολιτικές ανακατατάξεις, συμφέροντα και αναφυόμενες ανισότητες και διακρίσεις, είναι σημαντικό να θυμόμαστε και να αναγνωρίζουμε τα πολλά καλά που συμβαίνουν επίσης γύρω μας. Στις φωνές που θέλουν τον άνθρωπο φύσει εγωιστή, ας τους αποδείξουμε ότι έχουν λάθος με τις καλές μας προθέσεις και πράξεις. Τουλάχιστον το Πανεπιστήμιο Κύπρου αυτό θα επιχειρήσει και για το 2023. Καλή χρονιά!

Τάσος Χριστοφίδης – Πρύτανης Πανεπιστημίου Κύπρου