Νερό και για το αύριο

Η ενίσχυση της υδατικής ασφάλειας αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους πυλώνες για τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα της χώρας. Το νερό δεν είναι απλώς ένας φυσικός πόρος. Είναι παράγοντας που επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών, την οικονομική δραστηριότητα, την επισιτιστική ασφάλεια και τη βιωσιμότητα της γεωργίας. Γι’ αυτό και η Κυβέρνηση, από την πρώτη στιγμή, έθεσε το υδατικό ζήτημα σε απόλυτη προτεραιότητα, προχωρώντας σε παρεμβάσεις που για δεκαετίες παρέμεναν στάσιμες.

>Από τη διαχρονική πίεση στη στοχευμένη δράση – Η Κύπρος βιώνει έντονες διακυμάνσεις στις υδρολογικές συνθήκες. Το 2017 τα αποθέματα νερού ήταν εξαιρετικά χαμηλά· το 2019 καταγράφηκε επάρκεια, το 2021 υπήρξαν υπερχειλίσεις φραγμάτων, και μόλις δύο χρόνια αργότερα, το 2023, η χώρα βρέθηκε ξανά αντιμέτωπη με ξηρασία. Το 2025 καταγράφηκε ως η 8η χειρότερη υδρολογική χρονιά από το 1901. Αυτή η αστάθεια επιβεβαιώνει ότι η υδατική ασφάλεια δεν μπορεί να βασίζεται στην προσδοκία μιας «καλής χρονιάς», αλλά απαιτεί ανθεκτικές υποδομές, σταθερό σχεδιασμό και συνεχή επένδυση.

Αναλαμβάνοντας εν μέσω κρίσης, η Κυβέρνηση επέλεξε να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα χωρίς υπεκφυγές. Το 2023 τερματίσαμε την πρακτική της εφεδρικής χρήσης αφαλατώσεων, ενώ το 2024 προωθήσαμε ένα ολοκληρωμένο πακέτο έργων ύψους €170 εκατ. για νέες υποδομές αφαλάτωσης, μείωση απωλειών και ενίσχυση της παραγωγής νερού. Το 2025 προχωρήσαμε σε στοχευμένες αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου για επίσπευση έργων, παροχή κινήτρων και χορηγιών για λελογισμένη χρήση και μείωση της υπερκατανάλωσης.

>Αφαλατώσεις: υλοποίηση που αλλάζει τα δεδομένα  – Από το 1996 έως το 2021, σε διάστημα 25 ετών, κατασκευάστηκαν στην Κύπρο πέντε μονάδες αφαλάτωσης. Αντίθετα, μέσα σε μόλις δύο χρόνια — από το 2024 έως το 2026 — τέθηκαν σε πλήρη λειτουργία τρεις νέες μονάδες στη Μονή, την Κισσόνεργα και το Λιμάνι Λεμεσού, ενώ επαναλειτούργησε άμεσα η μονάδα στα Κούκλια που είχε καταστραφεί από πυρκαγιά. Σύντομα τίθεται σε λειτουργία και η τέταρτη κινητή μονάδα στον Γαρύλλη.

Με τις επεκτάσεις των υφιστάμενων εγκαταστάσεων και την ανάπτυξη νέων δικτύων, ο στόχος είναι το 2027 η Κύπρος να πλησιάσει την πλήρη κάλυψη των αναγκών ύδρευσης μέσω αφαλατώσεων.

Παράλληλα, προχωρούν νέες μόνιμες μονάδες αφαλάτωσης σε Ανατολική Λεμεσό, Αγία Νάπα – Αγία Θέκλα, Πόλη Χρυσοχούς και Δεκέλεια, με στόχο να λειτουργήσουν το 2029 με χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, καλύπτοντας τις ανάγκες μας έως το 2050.

>Μείωση απωλειών: αντιμετώπιση ενός χρόνιου προβλήματος – Οι απώλειες νερού στα δίκτυα ύδρευσης των τοπικών αρχών αποτελούν διαχρονικό ζήτημα, συνδεδεμένο με την παλαιότητα των υποδομών και την έλλειψη συστηματικής συντήρησης. Το 2025, για πρώτη φορά, δόθηκε στοχευμένη χρηματοδότηση €10,5 εκατ. προς τους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης και €1 εκατ. προς τις κοινότητες για αντικατάσταση αγωγών και μείωση διαρροών. Τα έργα αυτά ολοκληρώνονται το 2027. Επιπλέον, δόθηκε έκτακτη χορηγία €300 χιλ. σε κάθε ΕΟΑ για άμεσες παρεμβάσεις εντοπισμού και αποκατάστασης βλαβών εντός του 2026.

> Φράγματα: Επανεκκίνηση μετά από 15 χρόνια αδράνειας – Οι εργασίες συντήρησης φραγμάτων είχαν ουσιαστικά παγώσει για πάνω από δεκαπέντε χρόνια, ιδιαίτερα μετά την οικονομική κρίση του 2012. Από το 2023 ξεκίνησε για πρώτη φορά συνολική αξιολόγηση και καταγραφή αναγκών. Το 2024 έγινε προτεραιοποίηση και προγραμματισμός, ενώ το 2025 ξεκίνησε η ουσιαστική συντήρηση, αποκατάσταση και στελέχωση της αρμόδιας υπηρεσίας. Η πρόοδος των τελευταίων μηνών δημιουργεί σταθερή βάση για τα επόμενα χρόνια.

>Ενίσχυση υδροδότησης κοινοτήτων – Η Κυβέρνηση έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της υδροδότησης απομακρυσμένων κοινοτήτων μέσω γεωτρήσεων. Το 2025 ολοκληρώθηκαν 17 επιτυχείς γεωτρήσεις σε κοινότητες σε όλη την Κύπρο, ενώ ενεργοποιήθηκαν σειρά εφεδρικών γεωτρήσεων στην ύπαιθρο. Προωθείται επίσης η επανενεργοποίηση γεωτρήσεων στη Λαζανιά και η ανόρυξη νέων ερευνητικών γεωτρήσεων σε Πέρα Πεδί και Λόφου. Το 2026 ξεκίνησαν έργα αξιοποίησης γεωτρήσεων σε Σπήλια, Μαχαιρά και κοινότητες της Λεμεσού.

>Νερό και άρδευση: η ανθεκτικότητα της γεωργίας

Το υδατικό δεν αφορά μόνο την ύδρευση· αφορά και την άρδευση, άρα την ίδια τη βιωσιμότητα της γεωργίας. Από το 2004 μέχρι σήμερα, οι γεωργοί έλαβαν πλήρη παροχή αρδευτικού νερού μόλις δύο φορές — μια ένδειξη της πίεσης που δέχεται το σύστημα. Η στρατηγική για την ενίσχυση της αρδευτικής επάρκειας περιλαμβάνει:

∙      αύξηση παραγωγής νερού μέσω αφαλατώσεων,

∙      μέγιστη αξιοποίηση ανακτημένου νερού,

∙      εκσυγχρονισμό αρδευτικών υποδομών.

Η Κύπρος αξιοποιεί ήδη το 90% του ανακτημένου νερού — από τα υψηλότερα ποσοστά στην ΕΕ – καλύπτοντας το 37% των αρδευτικών αναγκών. Την περίοδο 2023-2025 δαπανήθηκαν €72 εκατ. για έργα άρδευσης, ενώ διπλασιάστηκε η στήριξη προς τα αρδευτικά τμήματα μέσω του σχεδίου de minimis.

>Το έργο Λάρνακας και η αύξηση της αρδευτικής επάρκειας –Το Έργο Χρήσης Ανακτημένου Νερού Λάρνακας, συνολικού κόστους €25,7 εκατ., είχε μείνει για χρόνια στάσιμο. Σήμερα βρίσκεται σε τροχιά υλοποίησης. Με την ολοκλήρωση του έργου διασύνδεσης στο Φράγμα Τερσεφάνου το 2027 (το παραλάβαμε χωρίς έργα σύνδεσης!), οι διαθέσιμες ποσότητες νερού για άρδευση στην περιοχή θα αυξηθούν κατά 33%, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα περιοχών όπως Τερσεφάνου, Δρομολαξιά, Κίτι, Περβόλια, Δεκέλεια, Ορόκλινη, Πύλα και Λειβάδια.

Παράλληλα, προχωρούν σημαντικά έργα άρδευσης σε όλη την Κύπρο:

∙      το έργο Δυτικής Λευκωσίας στην Ανθούπολη (ολοκληρώθηκε 2025),

∙      τα αντιπλημμυρικά φράγματα και το αρδευτικό δίκτυο Αραδίππου (2026-2027),

∙      τα αρδευτικά δίκτυα Λυμπιών και Σολέας (ολοκλήρωση 2028-2029),

∙      το Υδατικό Έργο Κάμπου, Τσακίστρας και Γερακιών.

>Άλλα υδατικά έργα σε εξέλιξη

Σημαντικά έργα προχωρούν παράλληλα:

∙      >Το Σχέδιο Χορηγιών €3 εκατ. για μικρές ιδιωτικές μονάδες αφαλάτωσης σε ξενοδοχεία και τοπικές αρχές, ένα από τα ελάχιστα στην ΕΕ.

∙      Το Αντλιοστάσιο Κοφίνου, που ολοκληρώνει τη Φάση Α΄ του έργου Βασιλικός-Λευκωσία.

∙      Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων σε σταθμούς επεξεργασίας και άντλησης νερού (2024-2027).

Σε σύγκριση με το 2022, τόσο τα πιο πάνω όσο και σειρά άλλων έργων που σχεδιάσαμε και υλοποιούμε, έχουν ανεβάσει τις δαπάνες για υδατικά έργα κατά 54,8%, τις δαπάνες για αποχετευτικά έργα κατά 160% και για συντήρηση φραγμάτων κατά 344%.

Εξοικονόμηση νερού και υδατική κουλτούρα

Η υδατική πολιτική δεν περιορίζεται στις υποδομές. Στόχος είναι και η αλλαγή νοοτροπίας. Η εκστρατεία «Νερό, και για το αύριο» και η εφαρμογή «Σταγονο-μετρώ» ενισχύουν την ενημέρωση και την υπεύθυνη χρήση.

Από τον Ιούνιο 2026 ξεκινά η δωρεάν διάθεση εξοπλισμού εξοικονόμησης νερού:

∙      2 εκατ. ακροφύσια για βρύσες,

∙      1 εκατ. μειωτές ροής για ντους, με δυνατότητα μείωσης κατανάλωσης έως 30%.

Παράλληλα, δημιουργήθηκε η νέα ιστοσελίδα www.nero.gov.cy, που παρέχει ενημέρωση για τη λειψυδρία, τα έργα και πρακτικές εξοικονόμησης.

Η υδατική επάρκεια δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια· είναι προϋπόθεση ασφάλειας. Όλα όσα υλοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια — έργα που για δεκαετίες έμεναν στάσιμα – αποτελούν τη βάση πάνω στην οποία χτίζουμε ένα σύστημα ικανό να αντέχει την πίεση της κλιματικής κρίσης, να προστατεύει την καθημερινότητα των πολιτών και να στηρίζει την αγροτική παραγωγή.

Η πορεία που χαράξαμε δεν σταματά εδώ. Με σταθερό σχεδιασμό, επενδύσεις που αποδίδουν και μια νέα κουλτούρα υπεύθυνης χρήσης, η Κύπρος μπορεί να διασφαλίσει ότι το νερό – ο πιο πολύτιμος πόρος της θα παραμείνει εγγύηση ευημερίας, ανάπτυξης και ασφάλειας για τις επόμενες γενιές. Αυτός είναι ο στόχος. Και αυτή είναι η νέα πραγματικότητα που οικοδομούμε: μια χώρα με ισχυρές υδατικές αντοχές, έτοιμη για να διαχειριστεί το σήμερα και να διασφαλίσει την επόμενη ημέρα.

*Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος