Ο Μακαρθισμός (McCarthyism) αφορά μια “σκοτεινή” περίοδο στις Ηνωμένες Πολιτείες, κυρίως κατά τη διετία 1953-1954, κατά την οποία επικρατούσε έντονη ανησυχία, κυρίως σε κύκλους του κογκρέσου και των ενόπλων δυνάμεων, για κομμουνιστική διείσδυση στην αμερικανική κοινωνία.
Πήρε το όνομά του από τον Joseph McCarthy, γερουσιαστή των Ρεπουμπλικανών από το Ουισκόνσιν, ο οποίος προήδρευε της διαβόητης “Μόνιμης Υποεπιτροπής Ερευνών της Γερουσίας”.
Ο Μακάρθι ισχυριζόταν ότι κομμουνιστές είχαν διεισδύσει στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση, εργάζονταν στο Υπουργείο Εξωτερικών, στον στρατό και σε άλλες κρατικές υπηρεσίες και αποτελούσαν σοβαρή απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.
Παρότι υπήρξαν πράγματι ορισμένες περιπτώσεις σοβιετικής κατασκοπείας στις ΗΠΑ, ο Μακάρθι συνήθως δεν παρουσίαζε επαρκή αποδεικτικά στοιχεία για τις περισσότερες κατηγορίες του.
Βρήκε όμως το “αφήγημα” του απήχηση στην αμερικανική κοινωνία γιατί το κλίμα της εποχής εκείνης ενίσχυε αυτές τις υποψίες και κατηγορίες.
Είχε ξεκινήσει ο Ψυχρός Πόλεμος, η Σοβιετική Ένωση απέκτησε πυρηνικά όπλα, η Κίνα έγινε κομμουνιστική το 1949, ξέσπασε ο Πόλεμος της Κορέας (1950).
Πολλοί Αμερικανοί πίστευαν ότι ο κομμουνισμός εξαπλωνόταν διεθνώς και σύντομα θα μπορούσε να επεκταθεί και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ποιες ήσαν όμως οι συνέπειες του Μακαρθισμού;
Χιλιάδες άνθρωποι ανακρίθηκαν, έχασαν τη δουλειά τους, μπήκαν σε “μαύρες λίστες” και στιγματίστηκαν δημόσια, χωρίς ποτέ να καταδικαστούν για κάποιο αδίκημα.
Ιδιαίτερα επηρεάστηκε το Χόλιγουντ, όπου αρκετοί σεναριογράφοι, σκηνοθέτες και ηθοποιοί “αποκλείστηκαν” και στιγματίστηκαν.
Ο όρος «Μακαρθισμός» έχει καταγραφεί στην ιστορία ως συνώνυμο του πολιτικού διωγμού, της καχυποψίας και του «κυνηγιού μαγισσών».
Ο Μακάρθι και η “Μόνιμη Υποεπιτροπή Ερευνών της Γερουσίας” της οποίας προήδρευε, εξαπέλυσαν κατα τη διετία 1953-1954 μια εκστρατεία εντοπισμού και δίωξης υποτιθέμενων κομμουνιστών στην αμερικανική κοινωνία.
Ενώ όμως η δράση του Μακάρθι επικεντρωνόταν αποκλειστικά στην αντικομμουνιστική του “σταυροφορία”, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντουάϊτ Αϊζενχάουερ τηρούσε ευλαβικά τις συνταγματικές του υποχρεώσεις και σεβόταν τους δημοκρατικούς θεσμούς της χώρας του.
Αρχικά ο Πρόεδρος Αϊζενχάουερ κατάφερε να περιορίσει την πολιτική επιρροή του Μακάρθι και προς το τέλος του 1954 η Αμερικανική Γερουσία αποδοκίμασε επίσημα τον Μακάρθι για τις απάνθρωπες πρακτικές του, οδηγώντας ουσιαστικά στο πολιτικό του τέλος.
Σήμερα, επτά δεκαετίες αργότερα, πλείστοι πολιτικοί αναλυτές, δημοσιογράφοι, πολιτικοί, άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών και απλοί πολίτες από τον δημοκρατικό κυρίως χώρο, εντός και εκτός των ΗΠΑ, θεωρούν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διέρχονται μια διαφορετική, πολύ βαθύτερη και επικινδυνη κρίση.
Η σημερινή εσωτερική αντιπαράθεση και η κοινωνική αναταραχή στις ΗΠΑ δεν πηγάζουν από τις ιδεολογικές εμμονές ενός γερουσιαστή με σημαντική αλλά περιορισμένη θεσμική ισχύ.
Η γενεσιουργός αιτία όλων των δεινών που μαστίζουν σήμερα τις ΗΠΑ και έχουν διαβρώσει την κοινωνική συνοχή στη χώρα είναι ο ίδιος ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος διαθέτει απεριόριστες εκτελεστικές εξουσίες, επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και των ομοσπονδιακών σωμάτων και ελέγχει και κατευθύνει αυθαίρετα το υπό Ρεπουμπλικανικό έλεγχο Αμερικανικό Κογκρέσο προς εξυπηρέτηση των άνομων στόχων του.
Οι ΗΠΑ βιώνουν σήμερα μια πρωτοφανή και παρατεταμένη περίοδο πολιτικής και κοινωνικής πόλωσης και αστάθειας, κατά την οποία, πολιτικοί αντίπαλοι, μέσα μαζικής ενημέρωσης, εθνοτικές μειονότητες, θεσμοί και απλοί πολίτες-οπαδοί του Δημοκρατικού κόμματος, αντιμετωπίζονται ως εχθροί και όχι ως αναπόσπαστα στοιχεία ενός δημοκρατικού κράτους.
Οι διωγμοί, οι συλλήψεις και οι προβοκάτσιες των ομοσπονδιακών οργάνων (ICE, κλπ) σε βάρος των Αφροαμερικανών και άλλων φυλετικών και εθνοτικών μειονοτήτων, οι μαζικές αλλαγές στη δημόσια διοίκηση, οι μαζικές απολύσεις σε ομοσπονδιακές υπηρεσίες, η απάνθρωπη μεταναστευτική πολιτική και η διεύρυνση της χρήσης των προεδρικών εξουσιών, αποτελούν εξελίξεις που δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα των δημοκρατικών θεσμών στις ΗΠΑ.
Σχεδόν απροκάλυπτα τον τελευταίο καιρό, ο Τραμπ και οι εντολοδόχοι του στο Ρεπουμπλικανικό κόμμα, στοχοποιούν τους φιλελεύθερους, προοδευτικούς και σοσιαλιστές πολιτικούς και δημοσιογράφους που ανήκουν στο Δημοκρατικό κόμμα, χαρακτηρίζοντάς τους ως κομμουνιστές (όπως έπραττε παλαιότερα ο γερουσιαστής Μακάρθι), επικαλουμενοι τον ανύπαρκτο “κομμουνιστικο” κίνδυνο.
Εν όψει των επερχόμενων ενδιάμεσων εκλογών (midterms), είναι διάχυτος στους κόλπους των Δημοκρατικών ο φόβος ότι ομοσπονδιακά όργανα του τραμπικού καθεστώτος, σε συνεργασία με Ρεπουμπλικανούς πολιτειακούς αξιωματούχους, θα επιχειρήσουν, με διάφορες μεθοδεύσεις, να αλλοιώσουν τη βούληση του εκλογικού σώματος, έτσι ώστε οι Ρεπουμπλικανοί να διατηρήσουν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου.
Σε αντίθεση με τον Μακαρθισμό, του οποίου η κορύφωση διήρκεσε ένα σύντομο χρονικό διάστημα, οι οδυνηρές πολιτικές και κοινωνικές συνέπειες του “Τραμπισμού” αναμένεται να είναι μακροχρόνιες.
Η έντονη πόλωση, η αμοιβαία δυσπιστία μεταξύ μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας και η διάβρωση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς, ενδέχεται να συνεχίσουν να επηρεάζουν την αμερικανική πολιτική ζωή για πολλά χρόνια, ανεξάρτητα από το ποιος θα βρίσκεται στον Λευκό Οίκο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Μακαρθισμός ήταν μια ασήμαντη ιστορική παρένθεση.
Παραμένει μια από τις μελανότερες σελίδες της αμερικανικής ιστορίας.
Ωστόσο, μπορεί ένας να υποστηρίξει ότι ο “Τραμπισμός” αποτελεί μια τρισχειρότερη μάστιγα η οποία απειλεί τα ιδια τα θεμέλια της Αμερικανικής δημοκρατίας.
Δεν αφορά μόνο τις διώξεις συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων ή μια ιδεολογική “σταυροφορία”, αλλά διαταράσσει τη λειτουργία των ίδιων των δημοκρατικών θεσμών, τον δημόσιο διάλογο, την κοινωνική συνοχή και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διέρχονται σήμερα την πιο πολωμένη και αμφιλεγόμενη περίοδο της μεταπολεμικής ιστορίας τους και οι ολέθριες συνέπειες αυτής της εποχής πιθανότατα θα τις συνοδεύουν για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Κατ’ εμέ, ο Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί τη σοβαρότερη εσωτερική πολιτική απειλή που αντιμετώπισαν οι Ηνωμένες Πολιτείες μετά τον Αμερικανικό Εμφύλιο.
