Για πρώτη φορά το Τμήμα Δημοσίων Έργων βρίσκεται τόσο κοντά στην κατακύρωση της προσφοράς για εγκατάσταση των «έξυπνων φαναριών» τα οποία εκτιμάται ότι θα βοηθήσουν στην αποσυμφόρηση της τροχαίας κίνησης τουλάχιστον σε βασικές οδικές αρτηρίες της Λευκωσίας και της Λεμεσού, όπου το καθημερινό κυκλοφοριακό κομφούζιο επηρεάζει δεκάδες χιλιάδες πολίτες.
Η κατακύρωση της προσφοράς το επόμενο χρονικό διάστημα σχετίζεται με την επικείμενη λήψη τελικής απόφασης από το Διοικητικό Δικαστήριο ως προς το ποια εταιρεία θα αναλάβει το έργο, το οποίο προκηρύχθηκε τον Ιανουάριο του 2024 και οι εργασίες αναμενόταν να αρχίσουν περί το τέλος του ιδίου χρόνου. Ωστόσο, όταν ελήφθη η απόφαση για κατακύρωση της προσφοράς καταχωρήθηκε προσφυγή ενώπιον της Αναθεωρητικής Αρχής και ακολούθησαν οι διαδικασίες των ενστάσεων και φτάσαμε στο σήμερα.
Βεβαίως, ακόμη και αν υπογραφεί αμέσως η σύμβαση, λόγω και της περιόδου που διανύουμε θα χρειαστεί κάποιο χρονικό διάστημα ν’ αρχίσουν οι εργασίες, αλλά, το σημαντικό είναι να ανοίξει ο δρόμος υλοποίησης.
Κι αυτό επειδή η κατάσταση με την διακίνηση οχημάτων σε αρκετούς δρόμους της Κύπρου έφτασε στο απροχώρητο, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον παρακαμπτήριο Αγίου Αθανασίου στη Λεμεσό, όπου μέσα σε ένα χρόνο καταγράφηκε αύξηση σχεδόν 10.000 ημερησίως. Βεβαίως τα έξυπνα ή αυτορρυθμιζόμενα φανάρια θα είναι περισσότερο αποτελεσματικά εντός των πόλεων, όπου η ταλαιπωρία είναι μεγαλύτερη, αλλά οι αριθμοί είναι ενδεικτικοί της αύξησης της κίνησης.
Το έργο θα καλύψει αρχικά 125 σηματοδοτούμενες διασταυρώσεις εκ των οποίων οι 75 στη Λευκωσία και οι 50 στη Λεμεσό.
Πόσο έξυπνα, όμως, είναι τα συγκεκριμένα φανάρια και σε τι θα βοηθήσουν στα σημεία στα οποία θα εγκατασταθούν; Ο Εκτελεστικός Μηχανικός/Συγκοινωνιολόγος στον Κλάδο Κυκλοφοριακών Μελετών & Οδικής Ασφάλειας κ. Αλέξης Αυγουστής ανάμεσα στα πλεονεκτήματα των υπό αναφορά φαναριών καταγράφει και τα ακόλουθα:
– Μείωση χρόνου ταξιδιού κατά 10-25%.
– Μείωση καθυστερήσεων κατά 15-30%.
– Μείωση της διαδικασίας «σταμάτα-ξεκίνα» κατά 10-30%.
– Μείωση χρόνου ταξιδιού δημόσιων μεταφορών κατά 28%.
– Μείωση κατανάλωσης καυσίμων κατά 8-10%.
– Μείωση εκπομπών ρύπων κατά 10-15%.
– Μείωση της επιβάρυνσης της ποιότητας του αέρα.
Το πιο πάνω σχέδιο αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής της Κύπρου για τα Ευφυή Συστήματα Μεταφορών (Intelligent Transport Systems – ITS) και συνδέεται με το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Όπως εξηγεί ο κ. Αυγουστής, το έργο (νέο Περιφερειακό Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου της Αστικής Κυκλοφορίας-Urban Traffic Control) θα εφαρμοστεί σε 125 φωτοελεγχόμενες συμβολές σε κύριους άξονες στις Επαρχίες Λευκωσίας και Λεμεσού με πρόθεση επέκτασης του και σε άλλες συμβολές όπου είναι απαραίτητο. Το σύστημα θα παρέχει τη δυνατότητα προτεραιότητας σε μέσα μαζικής μεταφοράς και οχήματα έκτακτης ανάγκης, καθώς και δυνατότητα σύνδεσης μέχρι και 500 φωτοελεγχόμενων συμβολών παγκυπρίως για παρακολούθηση τους εξ’ αποστάσεως (remote access).
Σύμφωνα με τον ίδιο, στόχος του έργου είναι η καλύτερη διαχείριση της κυκλοφορίας και αναμένεται να επιφέρει αύξηση της κυκλοφοριακής ικανότητας του οδικού δικτύου καθώς και αναβάθμιση της οδικής ασφάλειας.
Το σύστημα θα συλλέγει κυκλοφοριακά δεδομένα από αισθητήρες, οι οποίοι θα εγκατασταθούν σε καίρια σημεία του οδικού δικτύου σε αστικές περιοχές, και θα τα επεξεργάζεται σε πραγματικό χρόνο προσαρμόζοντας τη διάρκεια των χρωμάτων των σηματοδοτών ανάλογα με την κυκλοφορία.
Ειδικά το τελευταίο είναι κάτι το οποίο απασχόλησε σχεδόν όλους τους οδηγούς οι οποίοι έτυχε να βρίσκονται ακινητοποιημένοι σε φανάρια τροχαίας χωρίς να διέρχεται άλλο όχημα από την κατεύθυνση που είναι αναμμένο το πράσινο φανάρι. Η ρύθμιση αυτή εκτιμάται ότι θα περιορίσει και τις ουρές που παρατηρούνται σε αρκετά φανάρια τροχαίας.
Έξυπνη τεχνολογία στη μάχη του κυκλοφοριακού
Σε αντίθεση με το υφιστάμενο σύστημα λειτουργίας των φαναριών τροχαίας με καθορισμένο χρόνο λειτουργίας του χρώματος (πράσινο, πορτοκαλί και κόκκινο) με το νέο σύστημα θα επέλθουν οι ακόλουθες διαφοροποιήσεις:
• Αισθητήρες κυκλοφορίας θα συλλέγουν συνεχώς δεδομένα για τον αριθμό και τη ροή των οχημάτων.
• Όλα τα φανάρια θα συνδέονται με ένα κεντρικό κέντρο ελέγχου.
• Το σύστημα θα αναλύει τα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο.
• Θα προσαρμόζει αυτόματα τη διάρκεια του πράσινου και του κόκκινου σηματοδότη ανάλογα με τις πραγματικές συνθήκες κυκλοφορίας.
Τα πιο πάνω θα παρακολουθούνται από νέο κεντρικό λογισμικό παρακολούθησης και ελέγχου και για το σκοπό αυτό θα εγκατασταθούν αισθητήρες ενώ θα αναβαθμιστεί και ο εξοπλισμός των σηματοδοτών.
Οι αισθητήρες που θα εγκατασταθούν θα χρησιμοποιούνται κυρίως για:
• Μέτρηση του όγκου των οχημάτων.
• Εκτίμηση της ταχύτητας και της πυκνότητας της κυκλοφορίας.
• Βελτιστοποίηση του χρονισμού των φωτεινών σηματοδοτών.
Ο προϋπολογισμός του έργου, με βάση τις αρχικές εκτιμήσεις, ανερχόταν σε €7,1 εκατ. πλέον Φ.Π.Α. Συγχρηματοδοτείται δε, από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης της Πολιτικής Συνοχής, Πρόγραμμα «ΘΑΛΕΙΑ 2021-2027» της ΕΕ. Η περίοδος εκτέλεσης ανέρχεται σε 24 μήνες με πενταετή συντήρηση.
Στο πλαίσιο της προσπάθειας καλύτερης παρακολούθησης του οδικού δικτύου, ώστε να είναι σε θέση να έχει πιο ολοκληρωμένη εικόνα και με βάση αυτήν να εξετάζει και τρόπους άμβλυνσης της τροχαίας κίνησης, το Τμήμα Δημοσίων Έργων έχει εγκαταστήσει στο παρελθόν και 150 σταθερές κάμερες οι οποίες μπορούν με σχετική ανάλυση (video analytics) να καταμετρούν την κυκλοφορία.
Το Τμήμα λειτουργεί μόνιμους μετρητές κυκλοφορίας στο οδικό δίκτυο από την δεκαετία του 1980 ενώ από το 2014 ξεκίνησε η αναβάθμιση και επέκταση του δικτύου κάλυψης κυρίως στη Λευκωσία και στο υπεραστικό οδικό δίκτυο. Μέσω των συστημάτων αυτών τα Δημόσια Έργα καταγράφουν και παρακολουθούν την κυκλοφορία στο οδικό δίκτυο καθώς και τις μηνιαίες μεταβολές που παρουσιάζονται τόσο στο αστικό δίκτυο της Λευκωσίας όσο και στο υπεραστικό δίκτυο και την κυκλοφορία προς και από την Λευκωσία και τις συνδέσεις μεταξύ των πόλεων.
