Το προτεινόμενο έργο που αφορά στη διαπλάτυνση υφιστάμενου δρόμου από το Παραμάλι προς τον Άγιο Αμβρόσιο στην επαρχία Λεμεσού απασχολεί τις Βρυξέλλες, οι οποίες απέστειλαν σχετική επιστολή προκαταρκτικής διερεύνησης θεμάτων εφαρμογής του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης EU PILOT.
Το προτεινόμενο έργο αφορά στη διαπλάτυνση υφιστάμενου δρόμου στα διοικητικά όρια της κοινότητας Παραμαλιού με πρώτιστο στόχο να επιτυγχάνεται πρόσβαση στην ανάπτυξη γηπέδου γκολφ, αλλά και ταυτόχρονα να εξυπηρετούνται οι γύρω κοινότητες. Το συνολικό μήκος του δρόμου ανέρχεται στα 6,4 χλμ, καλύπτοντας εμβαδόν της τάξης των 70.400 τετραγωνικών μέτρων.
Σημειώνεται ότι παρά το γεγονός ότι τόσο η δέουσα εκτίμηση όσο και τα μέλη της Επιτροπής Εκτίμησης Επιπτώσεων στο Περιβάλλον εξέφρασαν έντονα τις ανησυχίες τους λόγω των αρνητικών επιπτώσεων που θα επιφέρει το έργο στην περιοχή Δικτύου Natura 2000 – Ποταμός Παραμαλιού, εντούτοις, η γνωμάτευση ήταν θετική με την επίκληση απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου στις 6 Φεβρουαρίου 2008 ότι το έργο θα προχωρήσει.
Ο προτεινόμενος δρόμος θα είναι διπλής κατεύθυνσης με το πλάτος της κάθε λωρίδας κυκλοφορίας να είναι 3,5 μ. Προβλέπεται επίσης έρεισμα πλάτους 2 μ. στην κάθε πλευρά του δρόμου, το οποίο θα αποτελείται από 1,5 μ. άσφαλτο και 0,5 μ. χωμάτινο έρεισμα.
Το αρχικό τμήμα της όδευσης (1,75 χλμ) εμπίπτει εντός των ορίων των Βρετανικών Βάσεων όπου δεν έχουν χαρακτηριστεί οι πολεοδομικές ζώνες. Πέραν των ορίων των Βάσεων ο δρόμος εμπίπτει εντός ζωνών προστασίας (Ζ1 και Ζ3) και γεωργικής ζώνης (Γ3). Επιπρόσθετα, 1,8 χιλιόμετρα του δρόμου διέρχονται τη Ζώνη Ειδικής Προστασίας των Πουλιών «Ποταμός Παραμαλιού» του Δικτύου Natura 2000, σύμφωνα με την Οδηγία των Πτηνών (2009/147/ΕΚ), με τις επιπτώσεις στο περιβάλλον από τη δημιουργία και λειτουργία του έργου να αναμένονται να είναι αρνητικές και μη αναστρέψιμες στα είδη και στα ενδιαιτήματά τους. Επίσης, η διαπλάτυνση θα επηρεάσει αριθμό αιωνόβιων ελαιόδεντρων, για τα οποία πρέπει να ληφθεί πρόνοια όπως μεταφυτευθούν σε κοντινή απόσταση εντός της περιοχής μελέτης.
Το θέμα της αίτησης παροχής πληροφοριών EU PILOT αναφέρεται και στην έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για το Τμήμα Περιβάλλοντος. Όπως αναφέρεται στην έκθεση, η υπόθεση αφορά στην ελλιπή εφαρμογή του άρθρου 6(3) της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας.
Το Τμήμα Περιβάλλοντος υπέβαλε την απάντησή του σε δύο μέρη, χωρίς να έχει επανέλθει έκτοτε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ο διευθυντής του Τμήματος Κώστας Χατζηπαναγιώτου πληροφόρησε την Ελεγκτική Υπηρεσία ότι δύο από τα έργα που αναφέρονται στις επιστολές αφορούν: (α) Κατασκευή δημόσιου δρόμου που θα εξυπηρετεί αναπτύξεις και γκολφ στη ΖΕΠ «Ποταμός Παραμαλιού – CY5000009» για τον οποίο υπήρχε ειλημμένη απόφαση Υπουργικού Συμβουλίου, η οποία προηγήθηκε της περιβαλλοντικής αξιολόγησης και δέουσας εκτίμησης και για την οποία το κράτος είχε προχωρήσει σε διαδικασία απαλλοτρίωσης. Η Περιβαλλοντική Αρχή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο δρόμος θα είχε αρνητικές, μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στα είδη της ΖΕΠ, όμως, λόγω της προαναφερόμενης απόφασης, το έργο θα προχωρήσει.
Παρόλα αυτά, επισημαίνει το Τμήμα Περιβάλλοντος, έχουν προηγηθεί ειλημμένες αποφάσεις όσον αφορά στο θέμα από το Υπουργικό Συμβούλιο σε συνεδρία του που έγινε στις 6.2.2008, που μεταξύ άλλων θεμάτων ενέκρινε την πρόταση για παραχώρηση της αναγκαίας κρατικής γης στην περιοχή Παραμαλιού – Αγ. Αμβροσίου, ώστε να είναι εφικτή η υλοποίηση του έργου. Σημειώνεται, επίσης, ότι είναι έτοιμα τα αναγκαία σχέδια και οι πίνακες περιγραφής για προώθηση της διαδικασίας για απαλλοτρίωση της απαιτουμένης ιδιωτικής ιδιοκτησίας τόσο εντός όσο και εκτός των Βρετανικών Βάσεων.
Βάσει των πιο πάνω, επισημαίνεται ότι δεν δόθηκε η ευκαιρία στην Περιβαλλοντική Αρχή να εκφράσει τις απόψεις της προτού δημιουργηθούν τετελεσμένα όσον αφορά στην παρούσα αίτηση όπου η επέμβαση στο περιβάλλον θα είναι σημαντική.
Παρόλα αυτά, το Τμήμα Περιβάλλοντος θεωρεί ότι εάν θα προχωρήσει η υλοποίηση του έργου, θα πρέπει να γίνει με την προϋπόθεση της προσθήκης και υλοποίησης ουσιωδών όρων.
Θα γίνει κατακερματισμός του τοπίου
Στο Διαχειριστικό Σχέδιο για τη Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) «Ποταμός Παραμαλιού» που ετοιμάστηκε για λογαριασμό της Υπηρεσίας Θήρας και συγκεκριμένα στην αξιολόγηση υφιστάμενων χρήσεων γης και δραστηριοτήτων αναφέρεται ότι το οδικό δίκτυο εντός της ΖΕΠ αποτελείται στο μεγαλύτερό του μέρος από χωμάτινους αγροτικούς δρόμους, μέρος του οποίου δεν είναι εγγεγραμμένο και το οποίο φαίνεται να εξυπηρετεί τις εντός της ΖΕΠ διάσπαρτες καλλιέργειες και υποστατικά. Σημειώνεται ότι η παρουσία εκτεταμένου οδικού δικτύου, καθώς και η συνεχής επέκτασή του έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια φυσικών οικοτόπων, την παροχή πρόσβασης σε οχήματα με αποτέλεσμα την αύξηση της όχλησης και παράλληλα του κινδύνου πυρκαγιών και ενάσκησης παράνομων δραστηριοτήτων όπως η λαθροθηρία/παράνομη παγίδευση, ενώ παράλληλα οδηγούν στον κατακερματισμό του τοπίου. Όσον αφορά στα προγραμματιζόμενα έργα, στο διαχειριστικό σχέδιο που ετοιμάστηκε τον Σεπτέμβριο του 2016 αναφέρεται ότι στις παρυφές της ΖΕΠ, στο κεντρικό και βόρειο τμήμα της, υπάρχει πρόθεση για τη δημιουργία δύο γηπέδων γκολφ και συνοδευτικών έργων – εγκαταστάσεων.
Επισημαίνεται, ότι η κατασκευή γηπέδων γκολφ θα έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια των φυσικών οικοτόπων και την αύξηση της ανθρωπογενούς παρουσίας και όχλησης εντός της περιοχής ΖΕΠ, καθώς θα δημιουργήσει και νέες ανάγκες για επέκταση υποδομών όπως οικιστικά καταλύματα, οδικό δίκτυο, δίκτυα υδροδότησης και ηλεκτρισμού. Επίσης, σημειώνεται ότι η ενδεχόμενη κατασκευή επιπρόσθετου ασφάλτινου δρόμου πρόσβασης ο οποίος θα διαπερνά την περιοχή ΖΕΠ αποτελεί επιπλέον ανησυχία και θα προκαλέσει κατακερματισμό της περιοχής.
Μη αναστρέψιμες οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις
Μελέτη Δέουσας Εκτίμησης Επιπτώσεων αξιολόγησε τις επιπτώσεις του προτεινόμενου έργου στα είδη πτηνοπανίδας και στα ενδιαιτήματά τους. Στην αξιολόγηση αναφέρεται ότι το έργο θα επιφέρει τοπικά αρνητικές, μη αναστρέψιμες περιβαλλοντικές επιπτώσεις στη δομή και λειτουργία του οικοσυστήματος και στα είδη που διαβιούν σε αυτό. Οι κυριότερες από αυτές προέρχονται από την απώλεια ή/και διατάραξη των ενδιαιτημάτων τα οποία αποτελούν χώρο φωλεοποίησης και τροφοληψίας των ειδών για τα οποία η περιοχή χαρακτηρίστηκε ως ΖΕΠ και τα οποία διαβιούν στην περιοχή, όπως τα Falco peregrinus, Coracias garrulus, Sylvia melanothorax, Oenanthe cypriaca.
Επηρεασμός θα επέλθει και σε αρκετά είδη που χρησιμοποιούν την περιοχή ως μεταναστευτικό διάδρομο. Επιπρόσθετα το προτεινόμενο έργο θα επιφέρει όχληση και πιθανή μόνιμη απομάκρυνση των ειδών από την περιοχή, κυρίως των αρπακτικών. Στη Δέουσα Εκτίμηση αναφέρεται ότι τυχόν προώθηση του οδικού δικτύου ανάμεσα στις δύο χαράδρες θα έχει ως αποτέλεσμα τον κατακερματισμό της περιοχής του Δικτύου Natura 2000, με αλλεπάλληλες αρνητικές επιπτώσεις στη δομή και λειτουργία των ενδιαιτημάτων και των ειδών που απαντούν σε αυτά. Το έργο αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά είδη αρπακτικών τα οποία χρησιμοποιούν τις απότομες πλαγιές για φωλεάζοντα ενδιαιτήματα. Τα είδη διαταράσσονται από δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα πάνω από τις φωλιές τους και τις εγκαταλείπουν.
