Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on GoogleΟι νευρώνες παρέμεναν ζωντανοί, αλλά είχαν χάσει την ικανότητά τους να επικοινωνούν σωστά μεταξύ τους.
Οι επιστήμονες εντόπισαν το πρόβλημα, παρενέβησαν σε ένα συγκεκριμένο γενετικό σφάλμα και κατάφεραν να αποκαταστήσουν τη μετάδοση των νευρικών σημάτων.
Η ανακάλυψη αφορά την πλάγια μυατροφική σκλήρυνση (ALS), μια σοβαρή νευροεκφυλιστική νόσο που προκαλεί προοδευτική απώλεια της μυϊκής δύναμης και μπορεί να οδηγήσει σε αδυναμία κίνησης, ομιλίας, κατάποσης και αναπνοής.
Ερευνητές από το King’s College London, το University College London (UCL), το Francis Crick Institute και συνεργαζόμενα ερευνητικά κέντρα εντόπισαν έναν μηχανισμό που διαταράσσει την επικοινωνία των νευρώνων πριν ακόμη αυτοί καταστραφούν.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature και δημιουργούν προοπτικές για την ανάπτυξη νέων θεραπειών.
Το σφάλμα που διακόπτει την επικοινωνία
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται μια πρωτεΐνη που ονομάζεται TDP-43.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η συγκεκριμένη πρωτεΐνη συμμετέχει στην επεξεργασία του γενετικού υλικού, ώστε τα κύτταρα να παράγουν σωστά τις πρωτεΐνες που χρειάζονται.
Στην ALS, όμως, η TDP-43 συχνά δεν λειτουργεί σωστά. Η απώλεια της φυσιολογικής λειτουργίας της προκαλεί εκατοντάδες σφάλματα στην επεξεργασία του RNA, επηρεάζοντας την παραγωγή σημαντικών πρωτεϊνών.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ένα από αυτά τα σφάλματα, το οποίο αφορά το γονίδιο UNC13A, έχει καθοριστική σημασία για τη λειτουργία των συνάψεων.
Οι συνάψεις είναι τα σημεία μέσω των οποίων οι νευρώνες μεταδίδουν πληροφορίες ο ένας στον άλλο.
Η πρωτεΐνη UNC13A βοηθά στην απελευθέρωση των νευροδιαβιβαστών, δηλαδή των χημικών ουσιών που επιτρέπουν τη μεταφορά των σημάτων.
Όταν η παραγωγή της διαταράσσεται, οι νευρώνες δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν, ακόμη και όταν παραμένουν ζωντανοί και διατηρούν σε μεγάλο βαθμό τη δομή τους.
Διόρθωσαν ένα σφάλμα και επανήλθαν τα σήματα
Η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε ανθρώπινους νευρώνες που δημιουργήθηκαν στο εργαστήριο από επαναπρογραμματισμένα βλαστοκύτταρα.
Οι επιστήμονες αναπαρήγαγαν τη δυσλειτουργία της TDP-43 και παρακολούθησαν τις συνέπειές της στην επικοινωνία των νευρικών κυττάρων.
Στη συνέχεια ανέπτυξαν ειδικά μόρια, γνωστά ως αντινοηματικά ολιγονουκλεοτίδια (antisense oligonucleotides – ASOs), τα οποία μπορούν να διορθώνουν συγκεκριμένα σφάλματα στην επεξεργασία του RNA.
Στοχεύοντας το UNC13A, κατάφεραν να αποκαταστήσουν την παραγωγή της λειτουργικής πρωτεΐνης.
Το αποτέλεσμα ήταν να βελτιωθεί σημαντικά η μετάδοση σημάτων μεταξύ των νευρώνων και να αποκατασταθεί ο συγχρονισμός της δραστηριότητάς τους.
Οι ερευνητές επιβεβαίωσαν τη δράση της παρέμβασης τόσο σε ανθρώπινους κινητικούς νευρώνες του νωτιαίου μυελού όσο και σε νευρώνες που προσομοιάζουν σε εκείνους του εγκεφαλικού φλοιού.
Επιπλέον, σε γενετικά τροποποιημένο μοντέλο ποντικού κατάφεραν να διορθώσουν το συγκεκριμένο σφάλμα επεξεργασίας του RNA.
Γιατί η ανακάλυψη αφορά το 97% των ασθενών
Μέχρι σήμερα, οι πιο στοχευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις για την ALS αφορούν κυρίως σπάνιες γενετικές μορφές της νόσου, που αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 3% των περιπτώσεων.
Αντίθετα, η δυσλειτουργία της TDP-43 αποτελεί χαρακτηριστικό της μεγάλης πλειονότητας των υπόλοιπων περιπτώσεων.
Αυτό σημαίνει ότι μια θεραπεία που θα μπορούσε να διορθώνει τις συνέπειες της συγκεκριμένης δυσλειτουργίας ενδέχεται να έχει εφαρμογή σε πολύ περισσότερους ασθενείς.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η στόχευση του UNC13A θα μπορούσε να αφορά περίπου το 97% των ασθενών με ALS.
Το ποσοστό αυτό, ωστόσο, δεν αποτελεί μέτρηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας. Περιγράφει τον πληθυσμό των ασθενών στους οποίους ο συγκεκριμένος βιολογικός μηχανισμός θεωρείται σχετικός.
Ήδη άρχισαν δοκιμές σε ανθρώπους
Η νέα εργαστηριακή ανακάλυψη συμπίπτει με ένα σημαντικό βήμα στην κλινική έρευνα.
Μια άλλη πειραματική θεραπεία, η TRCN-1023, η οποία στοχεύει τη δυσλειτουργία του UNC13A με παρόμοιο μηχανισμό, έχει ήδη περάσει σε κλινική δοκιμή φάσης Ι/ΙΙ.
Η μελέτη FUNCTION ALS εξετάζει την ασφάλεια, την ανεκτικότητα και τη δράση της θεραπείας σε ανθρώπους με ALS.
Τον Οκτώβριο του 2026 χορηγήθηκαν οι πρώτες δόσεις σε συμμετέχοντες στη Βρετανία, ενώ το ερευνητικό πρόγραμμα περιλαμβάνει κέντρα στην Ευρώπη και την Κίνα.
Πρέπει, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι η θεραπεία που χρησιμοποιήθηκε στα εργαστηριακά πειράματα της νέας μελέτης δεν είναι ταυτόσημη με το φάρμακο που βρίσκεται σε κλινική δοκιμή.
Μια ευκαιρία πριν καταστραφούν οι νευρώνες
Ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της ανακάλυψης είναι ότι η επικοινωνία των νευρώνων διαταράσσεται πριν από την εμφανή καταστροφή τους.
Αυτό υποδεικνύει ότι μπορεί να υπάρχει ένα χρονικό διάστημα κατά το οποίο τα νευρικά κύτταρα παραμένουν λειτουργικά ανακτήσιμα.
Εάν η δυσλειτουργία αντιμετωπιστεί εγκαίρως, ενδέχεται να είναι δυνατή η αποκατάσταση μέρους της νευρωνικής επικοινωνίας.
Η έρευνα δεν αποδεικνύει ακόμη ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση μπορεί να σταματήσει ή να αναστρέψει την ALS στους ανθρώπους.
Δείχνει, όμως, ότι η διόρθωση ενός μόνο γενετικού σφάλματος μπορεί να αποκαταστήσει σημαντικές λειτουργίες των νευρώνων στο εργαστήριο, προσφέροντας έναν νέο και συγκεκριμένο θεραπευτικό στόχο για μια νόσο που εξακολουθεί να αποτελεί μεγάλη πρόκληση για την ιατρική επιστήμη.