Για ένα εξαήμερο στις εγκαταστάσεις του Εκπαιδευτικού Κέντρου Ατσάς στην περιοχή Σκουριώτισσα, περιβάλλον και δημοσιογραφία έγιναν ένα και οι συμμετέχοντες του τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ το Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Αθηναϊκού – Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ) έζησαν μοναδικές στιγμές, γεμάτες περιπέτεια και ανακαλύψεις σε συνδυασμό με τη συμβολή της περιβαλλοντικής δημοσιογραφίας.
Το 11ο Θερινό Σχολείο Περιβαλλοντικής Δημοσιογραφίας αποτελεί μια ακόμη πρωτοβουλία του Εκπαιδευτικού Κέντρου Ατσάς στην κοινότητα Κατύδατα, βάζοντας το περιβάλλον και την βιωσιμότητα σε πρώτο πλάνο. Το Εκπαιδευτικό Κέντρο Ατσάς είναι Μη κερδοσκοπικός Οργανισμός και ασκεί φιλανθρωπικό έργο προς όφελος της κοινωνίας, όπως ανάμεσα σε άλλα η συνεργασία με ακαδημαϊκά ιδρύματα, με σκοπό την διάδοση της γνώσης.
Σήμερα, ανέφερε η διευθύντρια του Κέντρου, δρ Φρόσω Χατζηλουκά ζούμε σε ένα κόσμο που αντιμετωπίζει σημαντικές περιβαλλοντικές προκλήσεις. Η κλιματική αλλαγή, η απώλεια της βιοποικιλότητας, η ρύπανση της ατμόσφαιρας και των υδάτων, καθώς και πολλά άλλα θέματα απαιτούν την άμεση προσοχή και την δράση μας. Η δύναμη των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης να διαδίδουν την πληροφορία και να ευαισθητοποιούν είναι ανεκτίμητη.
Ως εκ τούτου η διεξαγωγή του θερινού σχολείου καθίσταται ιδιαίτερα σημαντική αφού συνεισφέρει στην ανάπτυξη και ενδυνάμωση των δεξιοτήτων των συμμετεχόντων φοιτητών, δημοσιογράφων στον τομέα της περιβαλλοντικής δημοσιογραφίας. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια το Εκπαιδευτικό Κέντρο Ατσάς ανέλαβε την διοργάνωση και όλα τα έξοδα.
Ο κατάφυτος και λειτουργικός χώρος του Εκπαιδευτικού Κέντρου Ατσάς, στην Σκουριώτισσα, στα Κατύδατα Σολέας, ήταν ο πλέον κατάλληλος για τη διοργάνωση του 11ου θερινού Σχολείου για το Περιβάλλον, που πραγματοποιήθηκε από τις 3 μέχρι τις 8 Ιουλίου 2023, μιας και η φύση αλλά και ο βοτανικός του κήπος, συνηγορούν ως ιδανικό πλαίσιο βιωματικής συμμετοχής σε αυτό που ονομάζουμε «φυσικό περιβάλλον».
Η κάθε μέρα ήταν ξεχωριστή, με εισηγητές και εισηγήτριες των θεμάτων, καταξιωμένους επιστήμονες και επαγγελματίες από την Κύπρο και την Ελλάδα, που πέτυχαν να κινητοποιήσουν τους/τις φοιτητές/τριες και τους επαγγελματίες που συμμετείχαν, βάζοντας το περιβάλλον και τη βιωσιμότητα σε πρώτο πλάνο.
Η Επίτροπος Περιβάλλοντος, Μαρία Παναγιώτου, στην εισαγωγική της ομιλία είπε συγκεκριμένα: «Η περιβαλλοντική δημοσιογραφία διαδραματίζει έναν ζωτικής σημασίας ρόλο στην ευαισθητοποίηση και ενημέρωση του κοινού σχετικά με τα περιβαλλοντικά ζητήματα που αντιμετωπίζουμε. Ο ρόλος της δημοσιογραφίας είναι κρίσιμος για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης, την αναγνώριση των περιβαλλοντικών προκλήσεων και τη διεξαγωγή εποικοδομητικού διαλόγου σχετικά με τις λύσεις που απαιτούνται. Μέσω της διαδικασίας αυτής, μπορούμε να εμπνεύσουμε και να ενεργοποιήσουμε τους πολίτες, ενισχύοντας την αποφασιστικότητα και τη συλλογική δράση για την αειφόρο ανάπτυξη και τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος για τις επόμενες γενιές».
Ο πρόεδρος του Αθηναϊκού και Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ) Αιμίλιος Περδικάρης επισήμανε τη σημασία που δίνεται στα περιβαλλοντικά ζητήματα, αναφέροντας πως «πριν από τη δράση υπάρχει πρόληψη και πριν την πρόληψη υπάρχει ενημέρωση για το περιβάλλον».
Η διευθύντρια του Κέντρου, δρ Φρόσω Χατζηλουκά -εκ μέρους του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου του Εκπαιδευτικού Κέντρου Ατσάς Γιώργου Δαυίδ- αφού καλωσόρισε όλους, έκανε μια σύντομη αναφορά στις πλούσιες δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο Κέντρο, σε θέματα περιβάλλοντος και όχι μόνο.
«Το 11ο θερινό Σχολείο Περιβαλλοντικής Δημοσιογραφίας πρέπει να λεχθεί ότι ως θεσμός, ξεκίνησε στα Χανιά το 2011 και φέτος γίνεται για πρώτη φορά στην Κύπρο» είπε ανάμεσα σε άλλα ο ιδρυτής του, και εμπνευστής του, καθηγητής του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) δρ Αντώνης Σκαμνάκη, ενώ εισαγωγή στην Περιβαλλοντική Δημοσιογραφία έκανε η πρόεδρος της επιστημονικής επιτροπής, αναπληρώτρια καθηγήτρια του ΑΠΘ Δρ Ιωάννα Κωσταρέλλα. «Το στοίχημα δεν είναι να σώσουμε τον πλανήτη γιατί ο πλανήτης υπήρχε από πριν και θα συνεχίσει να υπάρχει» είπε στην εισήγησή του ο καθηγητής του Πάντειου Πανεπιστημίου δρ Νίκος Λέανδρος. Στα θέματα προστασίας πνευματικής ιδιοκτησίας αναφέρθηκε το εκτελεστικό μέλος του ΑΠΕ-ΜΠΕ, μηχανολόγος μηχανικός, Διευθύντρια Ανθρώπινου Δυναμικού και εκπαίδευσης του Οργανισμού Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας, Γιούλη Παπαστόλου.
Εκπαιδευτικές εκδρομές και γνωριμία με την Κύπρο
Ημερίδες, εκδρομές στην ευρύτερη περιοχή και στην υπόλοιπη Κύπρο περιλάμβανε το 11ο Θερινό Σχολείο Περιβαλλοντικής Δημοσιογραφίας που διεξάχθηκε για πρώτη φορά στην Κύπρο.
Οι φοιτητές και οι καθηγητές οι εισηγητές, είχαν όλες αυτές τις μέρες την ευκαιρία να επισκεφθούν τα ψηφιδωτά της περιοχής Ακακίου, το ναό της Παναγίας της Ασίνου, που είναι μνημείο προστατευμένο από την UNESCO, το Μουσείο Κυπριακού Σιδηροδρόμου και στο σημείο «Θέα» του Προφήτη Ηλία στην Ευρύχου, το Μουσείο- Πάρκο Αρωματοποιίας στη Φλάσου, με εκδρομή στο Πισσούρι με μια συναρπαστική πεζοπορία στο ακρωτήριο Άσπρο και την Πέτρα του Ρωμιού.
Ανάμεσα σε πολλά, είχαν τη χαρά να ακούσουν τον Μιχαήλ Χατζημιχαήλ, μελετητή, καταγραφέα και ερευνητή για τις «Φωνές της Κυπριακής Μουσικής Παράδοσης», ο οποίος ανέδειξε εξηγώντας και τραγουδώντας, τη διαφορετική μουσική τονικότητα από περιοχή σε περιοχή της Κύπρου, ανάλογα με τις επιδράσεις και την τοπική κουλτούρα.
Το Σάββατο, τελευταία μέρα του Σχολείου για την περιβαλλοντική δημοσιογραφία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στο Γεωπάρκο Τροόδους που το 2015 εντάχθηκε επίσημα στο Δίκτυο των Παγκόσμιων Γεωπάρκων της UNESCO.
Τέλος, ακολούθησε η απονομή πλακετών στους χορηγούς και δόθηκαν βεβαιώσεις συμμετοχής στους εισηγητές /εισηγήτριες στις εργασίες του 11ου θερινού σχολείου περιβαλλοντικής δημοσιογραφίας και πιστοποιητικό εκπαίδευσης 45 ωρών σε όσους ολοκλήρωσαν με επιτυχία το εν λόγω πρόγραμμα.
Η σύμπραξη με το Εκπαιδευτικό Κέντρο Ατσάς, των τμημάτων δημοσιογραφίας και επικοινωνίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστήμιου Αθηνών και του Αθηναϊκού – Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων και των αντίστοιχων Κυπριακών για την ανάδειξη ενός καίριου θέματος, όπως η αειφορία, κατέδειξε το δρόμο για την αντιμετώπιση των σύνθετων περιβαλλοντικών θεμάτων που θα πρέπει -όπως λέχθηκε – να είναι ολιστική. Είναι σημαντικό να λεχθεί η στήριξη των τοπικών κοινοτήτων της περιοχής που φιλοξένησαν όσους συμμετείχαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Λίγα γίνονται για τη σωτηρία του πλανήτη
Η κάθε μέρα είχε το δικό της πρόγραμμα όπως η συζήτηση στρογγυλής τραπέζης, με συντονίστρια την δημοσιογράφο Ελίτα Μιχαηλίδου. Ο πρώτος ομιλητής ήταν ο δρ Κλεάνθης Νικολαΐδης, διευθυντής του Τμήματος Μετεωρολογίας, ο οποίος αναφέρθηκε στις τρέχουσες τάσεις της μετεωρολογίας και τη σημασία της για την περιβαλλοντική δημοσιογραφία, ενώ στη συνέχεια ακολούθησε ο Χάρης Νικολάου, λειτουργός του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, ο οποίος ανέδειξε τον ρόλο της γεωργίας στην προστασία του περιβάλλοντος. Τις προκλήσεις των παράκτιων περιοχών παρουσίασε η δρ Ξένια Λοϊζίδου, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της ΑΚΤΗΣ, η οποία και παρουσίασε προτάσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξή τους. Αμέσως μετά, ο Πέτρος Χατζηκώστας, διευθυντής της Αναπτυξιακής Εταιρείας Τροόδους ανέδειξε το ρόλο του Παγκόσμιου Γεωπάρκου Τροόδους, που εντάσσεται στο δίκτυο της UNESCO, στην τοπική ανάπτυξη. Στη συνέχεια, ο λόγος δόθηκε στη Μελίνα Φιλίππου, εκτελεστική διευθύντρια Έρευνας και Ανάπτυξης του Ινστιτούτου Έρευνας και Ανάπτυξης Ορεινών Μεσογειακών Νησιωτικών Περιοχών, η οποία παρουσίασε τις τελευταίες έρευνες και καινοτομίες στον τομέα της περιβαλλοντικής ανάπτυξης. Τέλος, μίλησε ο Χαράλαμπος Μιρής, εκτελεστικός διευθυντής Δικτύου Κοινωνικής Στήριξης Ορεινών Περιοχών ενώ η συζήτηση έκλεισε δυναμικά με συμπεράσματα όπως «πόσο λίγα κάνουμε πολιτική- κοινωνία-άτομα» για ένα θέμα τόσο νευραλγικό όπως η καταστροφή του πλανήτη μας.
Στο δεύτερο μέρος της μέρας ο καθηγητής του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ δρ Ανδρέας Βέγλης παρουσίασε τα κατάλληλα εργαλεία οπτικοποίησης για την προβολή περιβαλλοντικών θεμάτων, επισημαίνοντας τις τεχνικές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αποτελεσματική αναπαράστασή τους.
Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της μέρας ολοκληρώθηκε με την παρουσίαση του δρα Χαράλαμπου Δημούλα, καθηγητή του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ με θέμα «Τεχνολογίες συλλογής και διαχείρισης περιβαλλοντικών δεδομένων: Τεχνητή νοημοσύνη και οι σύγχρονες διεπιστημονικές προκλήσεις».
Η 4η μέρα του Θερινού Σχολείου Περιβαλλοντικής Δημοσιογραφία στο Εκπαιδευτικό Κέντρο Ατσάς περιέλαβε ομιλία του δρα Βλάση Βλασίδη, αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, με θέμα «Συνέχειες και Ασυνέχειες στη δημοσιογραφική κάλυψη των περιβαλλοντικών θεμάτων», επισημαίνοντας την ανάγκη για συνεχή και ποιοτική ενημέρωση του κοινού για τα περιβαλλοντικά ζητήματα, καθώς και για το ρόλο των τοπικών μέσων στην ανάδειξή τους.
Στη συνέχεια, η δρ Μαρίνα Ρήγου, Επίκουρη Καθηγήτρια στο ΕΚΠΑ παρουσίασε την ομιλία της με θέμα «Κλιματική Κρίση και Δημοσιογραφία. Αναζητώντας το χαμένο χρόνο». Η δρ Ρήγου αναφέρθηκε σε ουσιώδη ζητήματα όπως η κοινωνική δικαιοσύνη, φωτίζοντας, ταυτόχρονα, και αθέατες πλευρές, σχετικά με τη σχέση κλιματικής κρίσης και δημοσιογραφίας.
