Στον φούρνο αναμένεται να βάλει τον, ήδη, υπερθερμασμένο μας πλανήτη το φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο εκτιμάται ότι θα είναι πολύ ισχυρό αυτή τη φόρα, ανεβάζοντας ψηλά τον υδράργυρο, προκαλώντας ανομβρία και ξηρασία. Το «σούπερ» Ελ Νίνιο προβλέπεται να ξεκινήσει φέτος το φθινόπωρο, ανέφερε στον «Φ» ο διευθυντής του Τμήματος Μετεωρολογίας, Φίλιππος Τύμβιος και θα διαρκέσει για μήνες, προτού μας εγκαταλείψει. Από αυτό θα επηρεαστεί και η, ήδη, καταβεβλημένη από την κλιματική κρίση, περιοχή μας, όπως και η Κύπρος.
«Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό φαινόμενο που συμβαίνει στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό και μπορεί να επηρεάσει τον καιρό σε μεγάλο μέρος του πλανήτη», επισημαίνει και διευκρινίζει πως υπό κανονικές συνθήκες, οι άνεμοι στον τροπικό Ειρηνικό σπρώχνουν και συσσωρεύουν τα θερμά επιφανειακά νερά προς τα δυτικά, δηλαδή την περιοχή της Ινδονησίας και της Αυστραλίας. Τα δεδομένα αλλάζουν κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου Ελ Νίνιο, «οι άνεμοι εξασθενούν και έτσι, τα θερμά νερά απλώνονται προς τον κεντρικό και ανατολικό Ειρηνικό, με αποτέλεσμα την θέρμανση περισσότερων περιοχών καθώς και την αλλαγή των θαλασσίων ρευμάτων».
Η θερμοκρασία της θάλασσας, διευκρινίζει ο κ. Τύμβιος, επηρεάζει και τη θερμοκρασία της ατμόσφαιρας.
Φέτος, υπογραμμίζει, αναμένεται ένα «πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο», ενώ ξεκαθαρίζει πως κάθε επεισόδιο είναι διαφορετικό «προς την ένταση, τη διάρκεια, την περιοχή θέρμανσης στον Ειρηνικό, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο αντιδρά η ατμόσφαιρα. Η μεγάλη ιδιαιτερότητα, σήμερα, είναι ότι ένα πιθανό ισχυρό Ελ Νίνιο θα εκδηλωθεί σε έναν πλανήτη που είναι ήδη θερμότερος. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη κι αν ο μηχανισμός του Ελ Νίνιο είναι φυσικός, οι επιπτώσεις του μπορούν να ενισχυθούν από την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή».
Πολύ ισχυρά επεισόδια, υπογραμμίζει ο κ. Τύμβιος, σημειώθηκαν και παλαιότερα, όπως το 1982 – 1983, το 1997 – 1998 και του 2015 – 2016. «Τότε είδαμε σημαντικές παγκόσμιες επιπτώσεις στη θερμοκρασία, στις βροχοπτώσεις, στις ξηρασίες και στις πλημμύρες».
Το Ελ Νίνιο, πάντως, είναι φυσικό φαινόμενο που σημειώνεται εδώ και πάρα πολλά χρόνια. «Δεν δημιουργήθηκε από την κλιματική αλλαγή. Όμως σήμερα δεν εκδηλώνεται σε έναν “ουδέτερο” πλανήτη, όπως πριν από 100 ή 150 χρόνια. Εκδηλώνεται σε έναν πλανήτη που έχει ήδη θερμανθεί. Άρα ένα ισχυρό Ελ Νίνιο μπορεί να λειτουργήσει σαν πρόσθετη ώθηση πάνω σε ένα ήδη θερμό κλιματικό υπόβαθρο. Αυτό είναι που μας ενδιαφέρει περισσότερο: όχι μόνο το ίδιο το φαινόμενο, αλλά το περιβάλλον μέσα στο οποίο εμφανίζεται», υπογραμμίζει.
«Το φαινόμενο επανέρχεται ακανόνιστα, συνήθως κάθε 2 έως 7 χρόνια», όπου εναλλάσσεται το Ελ Νίνιο, το Λα Νίνια που ψύχει τα νερά του ωκεανού καθώς και οι ουδέτερες συνθήκες στον τροπικό Ειρηνικό.
Η συχνότητα που εμφανίζονται, υπογραμμίζει ο κ. Τύμβιος δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί αν έχει κλονιστεί, ωστόσο είπε, «υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι τα ακραία επεισόδια Ελ Νίνιο και Λα Νίνια μπορεί να γίνουν συχνότερα μέχρι το τέλος του αιώνα. Πιθανώς από περίπου ένα κάθε 20 χρόνια σε περίπου ένα κάθε 10 χρόνια. Αυτό αφορά κυρίως τα ακραία επεισόδια και όχι απαραίτητα κάθε μορφή Ελ Νίνιο».
Έρχεται μέσα στο καλοκαίρι αλλά θα κορυφωθεί στη συνέχεια
Μέσα στο καλοκαίρι του 2026, σημειώνει ο κ. Τύμβιος, αναμένεται να εμφανιστεί το Ελ Νίνιο για να ενισχυθεί προς το φθινόπωρο, ενώ θα επηρεάσει και τον χειμώνα 2026 – 2027. «Το πότε ακριβώς θα εξασθενήσει είναι πιο αβέβαιο, αλλά συνήθως τέτοια επεισόδια διαρκούν αρκετούς μήνες και υποχωρούν μέσα στην επόμενη άνοιξη ή αρχές καλοκαιριού. Άρα μιλάμε για φαινόμενο μηνών, όχι ημερών ή εβδομάδων».
Στην Κύπρο, σημειώνει ο κ. Τύμβιος, η επίδραση του Ελ Νίνιο αναμένεται έμμεση και περνά μέσα από τη μεγάλη ατμοσφαιρική κυκλοφορία. «Αν υπάρξει επίδραση, είναι πιο πιθανό να φανεί από το φθινόπωρο και κυρίως τον χειμώνα, δηλαδή μέσα στη δική μας βροχερή περίοδο. Αυτό που μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα είναι η μεγάλη εικόνα: Ότι ένα ισχυρό Ελ Νίνιο μπορεί να ανεβάσει ακόμη περισσότερο το παγκόσμιο θερμοκρασιακό υπόβαθρο, σε μια περιοχή όπως η Ανατολική Μεσόγειος που ήδη θερμαίνεται γρήγορα. Άρα δεν το αντιμετωπίζουμε ως άμεση πρόγνωση για την Κύπρο, αλλά ως έναν σημαντικό παράγοντα που πρέπει να παρακολουθούμε μαζί με όλα τα υπόλοιπα δεδομένα».
Αυτό που προβληματίζει περισσότερο τους μετεωρολόγους, επισημαίνει ο κ. Τύμβιος, δεν είναι μόνο το ίδιο το Ελ Νίνιο. «Είναι ο συνδυασμός του εν λόγω φαινομένου με το γενικότερο θερμό υπόβαθρο που, ήδη, υπάρχει στον πλανήτη και ειδικά στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, όπου τα τελευταία χρόνια έχουμε ιδιαίτερα ψηλές θερμοκρασίες θαλάσσης».
Πάντως, ο κ. Τύμβιος υπογραμμίζει πως υπάρχουν μέτρα που μπορούν ληφθούν για την προστασία των πολίτων από ακραίες συνθήκες.
«Πρέπει να δούμε την προστασία από τα ακραία φαινόμενα ως αλυσίδα. Ξεκινά από την επιστημονική παρακολούθηση και την έγκαιρη προειδοποίηση, συνεχίζεται με την επιχειρησιακή ετοιμότητα του κράτους και καταλήγει στη συμπεριφορά του πολίτη».
Για την Κύπρο, λέει, οι βασικοί άξονες προσαρμογής είναι:
> Η φροντίδα για την προστασία από καύσωνες.
> Η μείωση του κινδύνου πυρκαγιών.
> Η καλύτερη αντιπλημμυρική προετοιμασία.
> Η υπεύθυνη διαχείριση νερού.
«Δεν μπορούμε να μηδενίσουμε τον κίνδυνο, αλλά μπορούμε να μειώσουμε πολύ τις επιπτώσεις, αν προετοιμαζόμαστε πριν από το φαινόμενο και όχι την ώρα που συμβαίνει», καταλήγει.
