Πέραν των 60.000 δενδρυλλίων φυτεύτηκαν την τελευταία εξαετία (μετά το 2020) από το Τμήμα Δασών, ενώ στο πλαίσιο των διαφόρων δράσεων που αφορά κυρίως οργανωμένα σύνολα και ιδιώτες, έχουν παραχωρηθεί από το Τμήμα την ίδια περίοδο, επιπρόσθετα πέραν των 400.000 δενδρυλλίων.

Με αφορμή το ζήτημα των αναδασώσεων, το Τμήμα Δασών καταβάλλει προσπάθειες μέσα από διάφορες δράσεις να επιτευχθεί στον μέγιστο δυνατό βαθμό ο στόχος που έχει τεθεί από την ΕΕ για δενδροφύτευση 1.000.000 δενδρυλλίων στην Κύπρο κατά τη δεκαετία 2020-2030 στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής/ κρίσης.

Στο αίτημα του «Φ» για ενημέρωση αναφορικά με το θέμα των αναδασώσεων, το Τμήμα Δασών επισημαίνει ότι ως η αρμόδια Αρχή που είναι εντεταλμένη να προστατεύει, να αναπτύσσει και να διαχειρίζεται τα κρατικά δάση, προχωρεί –μεταξύ άλλων– και στη διενέργεια αναδασώσεων (σπορές ή φυτεύσεις), σε περιοχές εντός των κρατικών δασών, οι οποίες αποδεδειγμένα αδυνατούν να αναγεννηθούν από μόνες τους μετά από μία φυσική η ανθρωπογενή καταστροφή, όπως για παράδειγμα μετά από πυρκαγιά.

Πότε γίνονται οι αναδασώσεις

Σύμφωνα με το Τμήμα Δασών, οι εργασίες αναδασώσεων περιορίζονται χρονικά εντός της φυτευτικής περιόδου, η οποία ουσιαστικά ξεκινά από τις αρχές Νοεμβρίου του εκάστοτε έτους και διαρκεί μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου του επόμενου. Η περίοδος αυτή μπορεί να διαφοροποιηθεί μερικώς, αφού είναι άμεσα εξαρτώμενη από τις καιρικές συνθήκες (για εξασφάλιση της μέγιστης επιτυχίας στις εργασίες εγκατάστασης δενδρυλλίων ή φυταρίων (δηλαδή, νεαρών φυτών, που προορίζονται για μεταφύτευση), είναι απαραίτητη η ικανοποιητική βροχόπτωση τόσο πριν όσο και μετά την εγκατάσταση τους, καθώς και η επικράτηση κατάλληλων θερμοκρασιών.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι στις υψηλότερες ορεινές περιοχές, οι αναδασώσεις δύναται να αρχίσουν νωρίτερα από τις πεδινές, σε σχέση πάντοτε με τις δύο κλιματολογικές παραμέτρους του αβιοτικού περιβάλλοντος που έχουν αναφερθεί πιο πάνω (θερμοκρασία και υγρασία/ βροχόπτωση).

Πού γίνονται οι αναδασώσεις

Σχετικά με τις περιοχές όπου γίνονται διαχρονικά οι αναδασώσεις, το Τμήμα Δασών ξεκαθαρίζει ότι μικρότερης κλίμακας αναδασωτικές εργασίες μπορούν όμως να εφαρμοστούν, σε ιδιαίτερες περιπτώσεις και εκτός των κρατικών δασών από οργανωμένα σύνολα μέσω του Προγράμματος «Φυτεύω για το Κλίμα», αφού εξασφαλιστεί η εκ των προτέρων άδεια του ιδιοκτήτη της γης (ιδιώτη/ οργανισμού ή άλλης κρατικής Υπηρεσίας) που προορίζεται να αναδασωθεί και αφού με την ενέργεια αυτή θα ωφεληθεί το ευρύτερο κοινό.

Στις πλείστες των περιπτώσεων, οι αναδασώσεις γίνονται σε περιοχές που καταστράφηκαν από πυρκαγιά και αδυνατούν μετά την παρέλευση δύο – τριών ετών να αναγεννηθούν από μόνες τους, ή σε περιοχές που έχουν υποβαθμιστεί από διάφορες αιτίες, κυρίως ανθρωπογενείς, όπως για παράδειγμα επαναφορά της βλάστησης σε ανενεργά/ παλιά λατομεία/ μεταλλεία κ.τ.λ..

Το νομικό πλαίσιο μέσω του οράματος και της αποστολής του Τμήματος Δασών

Αναφορικά με το νομικό πλαίσιο που προκύπτει για τις αναδασώσεις, σύμφωνα με τον «Περί Δασών Νόμο του 2012», δεν υπάρχει ρητή διάταξη που να ρυθμίζει αποκλειστικά τις αναδασώσεις. Ωστόσο, το νομικό πλαίσιο για την αναδάσωση προκύπτει εμμέσως αλλά σαφώς μέσα από το σύνολο των διατάξεων που αφορούν το όραμα και την αποστολή του Τμήματος Δασών για την ανάπτυξη, ορθολογική διαχείριση, προστασία και αποκατάσταση των δασών.

Οι αρμοδιότητες του Τμήματος Δασών για τη διαχείριση των κρατικών δασών και τη λήψη μέτρων που αποσκοπούν στη διατήρηση και ενίσχυση της δασικής βλάστησης είναι ευρείες.

Στο πλαίσιο αυτό, η αναδάσωση μιας περιοχής εντάσσεται, είτε μέσω τεχνητών φυτεύσεων είτε μέσω της υποστήριξης της φυσικής αναγέννησης, ώστε να αυξάνονται και να βελτιώνονται τα δάση και κατ’ επέκταση το φυσικό περιβάλλον.

Τα δενδρύλλια που χρησιμοποιούνται στις αναδασωτικές εργασίες

Ενδιαφέρον στοιχείο αναφορικά με τις αναδασωτικές εργασίες είναι και το γεγονός ότι τα δενδρύλλια/ φυτάρια που χρησιμοποιούνται αποτελούνται από ιθαγενή ή/και ενδημικά είδη της κυπριακής δασικής χλωρίδας, τα οποία έχουν προσαρμοστεί στις δυσμενείς κλιματολογικές/ εδαφικές συνθήκες της Κύπρου, μέσα από τη διαδικασία της φυσικής τους εξέλιξης σε βάθος χρόνου.

Να σημειωθεί ότι τα δενδρύλλια/ φυτάρια αυτά, παραχωρούνται από τα φυτώρια του Τμήματος Δασών, τα οποία ακολουθούν κατάλληλα πρωτόκολλα παραγωγής με βάση την εφαρμοσμένη δασική έρευνα. Σημειώνεται, επίσης, ότι το Τμήμα Δασών, σε κάποιες περιπτώσεις, προχωρά σε αντικατάσταση των πυρόφιλων ρητινοφόρων πεύκων με άλλα κατάλληλα πλατύφυλλα είδη (όπως δρύες, τρεμιθιές, τρέμιθους κ.τ.λ.), που ενδείκνυνται για την υπό αποκατάσταση περιοχή.

Η αρμοδιότητα άρδευσης των δενδρυλλίων

Η αρμοδιότητα άρδευσης των δενδρυλλίων, μέχρι αυτά να εγκατασταθούν επιτυχώς (τρία με τέσσερα χρόνια μετά τη φύτευση), εντός των κρατικών δασών, έγκειται στο ίδιο το Τμήμα.

Ωστόσο, στις περιπτώσεις που οι αναδασωτικές εργασίες είναι εκτός των κρατικών Δασών, τότε η αρμοδιότητα άρδευσης αφορά τον ιδιοκτήτη της γης ή το κοινωνικό σύνολο που τη διαχειρίζεται. 

Στόχος η δενδροφύτευση 1.000.000 δενδρυλλίων

Όπως γράφτηκε προηγουμένως, την τελευταία εξαετία το Τμήμα Δασών προχώρησε στην δενδροφύτευση πέραν των 60.000 δενδρυλλίων.

Παράλληλα, στο πλαίσιο διαφόρων δράσεων στις οποίες συμμετέχει το Τμήμα Δασών με την παραχώρηση δωρεάν δενδρυλλίων, όπως για παράδειγμα το πρόγραμμα «Φυτεύω για το Κλίμα», που αφορά κυρίως οργανωμένα σύνολα και την «Εβδομάδα του δέντρου» που αφορά ιδιώτες, έχουν παραχωρηθεί την τελευταία εξαετία, επιπρόσθετα πέραν των 400.000 δενδρυλλίων.

Σημειώνεται, επίσης, ότι το Τμήμα Δασών καταβάλλει κάθε προσπάθεια, μέσα από διάφορες δράσεις, για την επίτευξη στον μέγιστο δυνατό βαθμό του στόχου που έχει τεθεί από την ΕΕ για δενδροφύτευση 1.000.000 δενδρυλλίων στην Κύπρο κατά την δεκαετία 2020 – 2030, στα πλαίσια της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής/ κρίσης.

Βασικές προτεραιότητες του Τμήματος σε σχέση με την αποκατάσταση των καμένων ή υποβαθμισμένων εκτάσεων

Αναφορικά με τις καμένες ή υποβαθμισμένες εκτάσεις, το Τμήμα Δασών τονίζει στον «Φ» ότι «οι περιοχές που έχουν καεί, σίγουρα εμπίπτουν στις πρώτες προτεραιότητες αποκατάστασης γιατί, εκτός των άλλων, με την κατασκευή αντιπλημμυρικών έργων και μετά την εγκατάσταση των φυτών (αναδάσωση), επιτυγχάνεται μείωση στην διάβρωση των εδαφών και περιορισμός των πλημμυρικών φαινομένων από τη βροχόπτωση που αναμένεται τον επόμενο χειμώνα μετά την πυρκαγιά».

Όσον αφορά τις υποβαθμισμένες περιοχές, σύμφωνα με το Τμήμα Δασών, «γίνεται προσεκτική επιλογή των φυτών που θα φυτευτούν, ώστε να αντέξουν το δυσμενές περιβάλλον που φυτεύονται και να αναπτυχθούν με επιτυχία».

Επιπρόσθετα, στις πιο δύσκολες, άγονες με φτωχά εδάφη περιοχές, το Τμήμα Δασών προχωρά ακόμη και σε πιλοτικά προγράμματα με νέες τεχνικές φύτευσης που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια. «Σε περίπτωση που αυτές οι τεχνικές φύτευσης κριθούν επιτυχημένες, το Τμήμα Δασών δεν διστάζει να τις υιοθετήσει και να τις εφαρμόσει σε μεγάλες υποβαθμισμένες εκτάσεις κρατικής δασικής γης», σημειώνει το αρμόδιο Τμήμα.

Να σημειωθεί ότι δεν υπάρχουν προγραμματισμένες δράσεις ή εκστρατείες αναδάσωσης ανοικτές για το κοινό κατά το επόμενο διάστημα. Σύμφωνα με το Τμήμα Δασών, όλες οι σχετικές εργασίες αναμένεται να επαναρχίσουν κατά την επόμενη φυτευτική περίοδο, δηλαδή τον ερχόμενο Νοέμβριο.