Κανονισμός της ΕΕ δημιουργεί την προοπτική για περαιτέρω εκπτώσεις προς τους καταναλωτές σε καινούριο ρουχισμό και είδη υπόδησης, με δεδομένο ότι οι κατασκευάστριες εταιρείες οφείλουν να προσπαθήσουν να πουλήσουν τα προϊόντα τους, είτε με εκπτώσεις, είτε με outlets, ώστε να μη μένουν αδιάθετα και να οδηγούνται προς καταστροφή.
Όπως εξηγεί ο τέως πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Περιβάλλοντος, κ. Χαράλαμπος Θεοπέμπτου, ο Κανονισμός τέθηκε σε ισχύ στις 19 Ιουλίου τρέχοντος έτους και «ακολουθεί τη λογική ότι αν κάτι φτιάχτηκε για να φορεθεί, πρέπει να φορεθεί». Έτσι οι εταιρείες οφείλουν (πριν τα καταστρέψουν) να προσπαθήσουν να τα πουλήσουν, είτε με εκπτώσεις, μέσω outlets ή σε άλλες αγορές, αλλά και να διαχειρίζονται καλύτερα τα αποθέματα και τις επιστροφές τους ώστε να μη συσσωρεύονται απούλητα.
Με βάση την πιο πάνω προσέγγιση ό,τι μένει, μπορεί να επισκευαστεί, να ανακατασκευαστεί ή να δωρηθεί.
Για τις δωρεές μάλιστα προβλέπεται συγκεκριμένη διαδικασία και προτού μια εταιρεία υποστηρίξει ότι «ουδείς ήθελε τα ρούχα» (οπόταν μπορεί να προχωρήσει σε καταστροφή τους) πρέπει να έχει προσφέρει τα προϊόντα για τουλάχιστον οκτώ εβδομάδες σε τουλάχιστον τρεις φορείς «κοινωνικής οικονομίας» εντός της ΕΕ.
Ο κ. Θεοπέμπτου θεωρεί εξαιρετικά σημαντικό σημείο ότι ακόμη και η ανακύκλωση μετρά ως καταστροφή. Παράλληλα, ο τεμαχισμός απούλητων ρούχων για άλλη χρήση, όπως και η καύση τους για παραγωγή ενέργειας, απαγορεύονται, αφού το προϊόν χάνεται χωρίς να χρησιμοποιηθεί ποτέ για τον σκοπό που κατασκευάστηκε.
Επιτρέπονται μόνο λύσεις οι οποίες προβλέπονται στην Οδηγία 2008/98 (Κυπριακή νομοθεσία 185/2011) που αναφέρεται σε επαναχρησιμοποίηση, δωρεά, επισκευή, ανακαίνιση κ.λπ.
Στο ερώτημα κατά πόσον επηρεάζονται και εταιρείες στην Κύπρο, ο κ. Θεοπέμπτου αναφέρει πως θα επηρεαστούν περισσότερο οι μεγάλες αλυσίδες ρουχισμού όπως φυσικά και οι διεθνείς διαδικτυακές πλατφόρμες.
Εξηγεί επίσης πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη τη δυνατότητα να επεκτείνει την απαγόρευση και σε άλλες κατηγορίες προϊόντων στο μέλλον.
Γιατί, όμως, εφαρμόζεται ο σχετικός κανονισμός; Οι μεγάλες αλυσίδες κατασκευής ρούχων αγάπησαν τους καταναλωτές; Ο κ. Θεοπέμπτου υποδεικνύει, πως το ζήτημα είναι κυρίως περιβαλλοντικό.
Ο ίδιος αναφέρει, πως σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, το 4% έως 9% όλων των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων που διατίθενται στην ευρωπαϊκή αγορά καταστρέφονται πριν καν χρησιμοποιηθούν. Σε βάρος, αυτό αντιστοιχεί με 264.000 έως 594.000 τόνους ρούχων και υφασμάτων τον χρόνο.
Επίσης έχει διαπιστωθεί, πως στην ΕΕ, ένα στα πέντε ρούχα που αγοράζονται μέσω διαδικτύου επιστρέφεται, με το ποσοστό αυτό να είναι έως και τρεις φορές μεγαλύτερο σε σχέση με τις επιστροφές ρούχων από «φυσικά» καταστήματα.
Η διαχείριση κάθε επιστροφής κοστίζει στον έμπορο, και έτσι περίπου το ένα τρίτο των ρούχων που επιστρέφονται από διαδικτυακές αγορές καταλήγει να καταστρέφεται, επειδή η διαδικασία στοιχίζει λιγότερα από το να τοποθετηθούν ξανά στο «ράφι».
Το πλεόνασμα των ρούχων οφείλεται και στη γρήγορη μόδα (fast fashion) με τη πληθώρα χρωμάτων και μεγεθών.
Εξάλλου, όταν οι προβλέψεις πωλήσεων αποδεικνύονται λανθασμένες (κάτι που συμβαίνει συχνά) τα αδιάθετα ρούχα στοιβάζονται και αυτό σημαίνει ότι κατά μέσο όρο, περίπου το 21% των προϊόντων ένδυσης μένουν απούλητα.
Όπως αναφέρει ο κ. Θεοπέμπτου, το περιβαλλοντικό κόστος αυτής της σπατάλης υπολογίζεται μέχρι και 5,6 εκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα τον χρόνο. Αυτό αντιστοιχεί με τις εκπομπές από ένα εκατομμύριο βενζινοκίνητα αυτοκίνητα ή σχεδόν όσο οι συνολικές καθαρές εκπομπές της Σουηδίας το 2021.
Το νερό, η ενέργεια και η δουλειά που χρειάστηκε για να κατασκευαστούν πάνε εντελώς χαμένα, αφού απλά τα καταστρέφουν.
Η απαγόρευση στηρίζεται στον ευρωπαϊκό Κανονισμό για τον Οικολογικό Σχεδιασμό Βιώσιμων Προϊόντων (Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1781, γνωστός ως ESPR).
