Πράσινο φως για οργανωμένη παραλία στην Αργάκα – Ποιοι οι όροι για την προστασία αμμοθινών και θαλάσσιων χελωνών

Η δημιουργία οργανωμένης παραλίας στην Αργάκα, όπου γεννούν και εκκολάπτονται χελώνες Caretta caretta και Chelonia mydas, προχωρά με τη θετική αξιολόγηση της Περιβαλλοντικής Αρχής, όμως το στοίχημα μετατοπίζεται πλέον στην εφαρμογή.

Η προηγούμενη κακή εμπειρία του 2021, όπου η παραλία είχε αδειοδοτηθεί, αλλά η λειτουργία της ανεστάλη από την Κεντρική Επιτροπή Παραλιών (ΚΕΠ) λόγω μη εφαρμογής των περιβαλλοντικών όρων που είχαν τεθεί και οι σοβαρές επιφυλάξεις των περιβαλλοντικών οργανώσεων, καθιστούν σαφές ότι η τήρηση του ημερήσιου ωραρίου, η προστασία των αμμοθινών και η αποτροπή της όχλησης των θαλάσσιων χελωνών θα βρίσκονται υπό διαρκή επιτήρηση.

Η ανάκληση του σχεδίου χρήσης της οργανωμένης παραλίας στην Αργάκα, λήφθηκε από την ΚΕΠ στις 28 Μαΐου 2024 για τον λόγο ότι παραβιάστηκε πολύ σημαντικός όρος που αναφέρει ότι «κατά τη περίοδο ωοτοκίας των χελωνών, 1η Μαΐου με 30 Σεπτεμβρίου, όλα τα κρεβατάκια θάλασσας πρέπει να απομακρύνονται από τη δύση μέχρι την ανατολή του ήλιου».

Το προτεινόμενο έργο αφορά στη δημιουργία οργανωμένης παραλίας λουομένων (ΟΠΛ) στην κοινότητα Αργάκας, για την εξυπηρέτηση των τοπικών και τουριστικών αναγκών των κατοίκων και επισκεπτών της περιοχής και τη συγκέντρωση των λουόμενων σε οργανωμένες παραλίες (Αργάκας και Γιαλιάς), ώστε να μειωθεί η ανεξέλεγκτη χρήση της υπόλοιπης ακτογραμμής της Ειδικής Ζώνης Διατήρησης (ΕΖΔ) Πόλις- Γιαλιά και να περιοριστούν οι επιπτώσεις στα είδη και οικοτόπους.

Στο Διαχειριστικό Σχέδιο της ΕΖΔ Περιοχή Πόλις-Γιαλιά προβλέπεται η δημιουργία δύο ΟΠΛ, μίας στην Κοινότητα Αργάκας και μίας στην Κοινότητα Γιαλιάς.

Σύμφωνα με την Έκθεση Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης του Τμήματος Περιβάλλοντος, το έργο παίρνει το πράσινο φως, ωστόσο, η υλοποίησή του συνοδεύεται από αυστηρούς όρους λόγω της ένταξης της περιοχής στο Δίκτυο Natura 2000.

Το αίτημα αφορά στη δημιουργία οργανωμένης παραλίας συνολικού εμβαδού 2.115τ.μ. εντός της (ΕΖΔ).

Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει 39 ομπρέλες σταθερής βάσης, 78 ξαπλώστρες/ κρεβατάκια (δύο ανά ομπρέλα), με συνολική κάλυψη 624τ.μ. (29,5% της παραλίας).

Στις υποδομές προσβασιμότητας και εξυπηρέτησης περιλαμβάνεται υπερυψωμένη ράμπα για ΑμεΑ, πύργος ναυαγοσώστη και περίπτερο/ αναψυκτήριο (snack bar), στο νοτιοδυτικό τμήμα της παραλίας.

Ο βασικός στόχος της πρότασης είναι η εξυπηρέτηση των αναγκών κατοίκων και επισκεπτών, αλλά και η συγκέντρωση των λουόμενων σε καθορισμένα σημεία, ώστε να αποτραπεί η ανεξέλεγκτη χρήση της υπόλοιπης ακτογραμμής και να προστατευθούν οι ευαίσθητοι οικότοποι.

Η περιοχή αποτελεί εξαιρετικά κρίσιμο βιότοπο, κυρίως για τη φωλεοποίηση των θαλάσσιων χελωνών Caretta caretta και Chelonia mydas, καθώς και για την προστασία αμμοθινών και λιβαδιών Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica).

Σύμφωνα με την έκθεση, η λειτουργία της παραλίας ενέχει κινδύνους όπως η όχληση των χελωνών, η φωτορύπανση, η συμπίεση της άμμου και η υποβάθμιση των αμμοθινών. Ωστόσο, η αξιολόγηση καταλήγει ότι το έργο δεν θα επηρεάσει δυσμενώς την ακεραιότητα της περιοχής, εφόσον τηρηθούν πιστά οι 15 αυστηροί όροι που τέθηκαν.

Οι όροι λειτουργίας από τον Μάιο μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου

• Κάθε φωλιά χελώνας θα προστατεύεται με ειδικό κλωβό και σήμανση σε συνεργασία με το Τμήμα Αλιείας.

• Απαγορεύεται ο νυχτερινός φωτισμός και η νυχτερινή παραμονή επισκεπτών. Η παραλία και το snack bar θα λειτουργούν μόνο την ημέρα (μία ώρα μετά την ανατολή έως μία ώρα πριν τη δύση του ήλιου).

• Οι 78 ξαπλώστρες θα απομακρύνονται καθημερινά κατά την περίοδο ωοτοκίας και εκκόλαψης, ενώ οι 39 ομπρέλες θα παραμένουν μόνιμες για να αποφεύγεται το καθημερινό σκάψιμο στην άμμο και η πιθανή καταστροφή φωλιών χελωνών.

• Απαγόρευση τοποθέτησης επιπλέον ομπρέλων και ξαπλώστρων από επισκέπτες.

• Αποκλειστικά χειρωνακτικός καθαρισμός και απαγόρευση μηχανικών μέσων/ οργώματος, καθώς και τοποθέτηση εμποδίων για την αποτροπή εισόδου τροχοφόρων.

• Απαγόρευση πλωτών/ μόνιμων αποβάθρων, αγκυροβόλησης και θαλάσσιων σπορ (jet-ski κ.λπ.).

Κατά τη συνεδρία της αρμόδιας ad-hoc Επιτροπής στις 18 Ιουνίου 2026, οι εμπλεκόμενοι φορείς τοποθετήθηκαν σχετικά με το αίτημα για το σχέδιο χρήσης της παραλίας.

Θετικές τοποθετήσεις υπό όρους

Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών (ΤΑΘΕ): Δεν έφερε ένσταση, σημειώνοντας ότι τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν αυξητική τάση στη φωλεοποίηση της Caretta caretta στην περιοχή. Έθεσε, ωστόσο, ως απαράβατη προϋπόθεση την ενσωμάτωση αυστηρών όρων (χειρωνακτικός καθαρισμός, απαγόρευση θαλάσσιων σπορ, ημερήσιο ωράριο).

Κεντρική Επιτροπή Παραλιών (ΚΕΠ): Εξέφρασε θετική θέση για το έργο, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι η ίδια αδειοδοτεί μόνο την οργάνωση της παραλίας (ομπρέλες/ ξαπλώστρες) και όχι υποστηρικτικές εγκαταστάσεις όπως τα περίπτερα.

Τμήμα Δασών: Δεν έφερε ένσταση, υπό την προϋπόθεση της τήρησης των όρων προστασίας. Εξέφρασε επιπλέον προβληματισμό σχετικά με την κατάλληλη χωροθέτηση των χώρων υγιεινής (τουαλετών).

Επιφυλάξεις, ανησυχίες και διαφωνίες

Ομοσπονδία Περιβαλλοντικών Οργανώσεων Κύπρου (ΟΠΟΚ): Υπογράμμισε την υψηλή περιβαλλοντική αξία της παραλίας Αργάκας. Εξέφρασε έντονη ανησυχία για τη διαχείριση της παραλίας και την ικανότητα/ βούληση εφαρμογής των όρων από τον δήμο, λαμβάνοντας υπόψη και το προηγούμενο αναστολής της αδειοδότησης.

Ίδρυμα Terra Cypria: Αμφισβήτησε την επάρκεια των προτάσεων, σημειώνοντας ότι τα προτεινόμενα μέτρα μετριασμού αποτελούν απλώς υφιστάμενα γενικά μέτρα διαχείρισης της περιοχής Natura 2000 και όχι ειδικά σχεδιασμένα μέτρα για το συγκεκριμένο έργο.

Απειλές και μέτρα διαχείρισης στην περιοχή Natura 2000

Οι σημαντικότερες πιέσεις φαίνεται να είναι η όχληση των παραλιών ωοτοκίας των δύο θαλάσσιων χελώνων Καρέττα-Καρέττα (Caretta caretta) και της Πράσινης Χελώνας (Chelonia mydas), το πάτημα και η καταστροφή των αμμοθινικών οικοτόπων από επισκέπτες και οχήματα, η οικιστική και τουριστική ανάπτυξη κατά μήκος της ακτογραμμής, η χρήση φυτοφάρμακων και λιπασμάτων, οι λατομικές δραστηριότητες και απόθεση αδρανών υλικών, τα θαλάσσια απορρίμματα και άλλες μορφές ρύπανσης, η εισβολή ξενικών ειδών, ιδιαίτερα της Acacia saligna, καθώς και οι επιπτώσεις αλιείας στα θαλάσσια λιβάδια Posidonia oceanica και στις θαλάσσιες χελώνες.

Η διαχείριση και ο έλεγχος της πρόσβασης των επισκεπτών με σκοπό τη μείωση της όχλησης και της υποβάθμισης των οικοτόπων, περιλαμβάνει την εγκατάσταση κιγκλιδωμάτων, πασσάλων και σχοινιών οριοθέτησης για τον περιορισμό της πρόσβασης σε ευαίσθητους αμμοθινικούς οικότοπους, την τοποθέτηση εμποδίων (gabions κ.λπ.) για την αποτροπή διέλευσης οχημάτων, την κατασκευή ξύλινων διαδρόμων πρόσβασης (boardwalks) προς την παραλία ώστε να μειώνεται το πάτημα της αμμοθινικής βλάστησης, την εγκατάσταση πινακίδων ενημέρωσης και προειδοποίησης για τους επισκέπτες, την αποκατάσταση αμμοθινικής βλάστησης με φύτευση τοπικών αυτοφυών ειδών, τη λήψη δράσεων για την απομάκρυνση κυρίως του χωροκατακτητικού ξενικού είδους Acacia saligna και την απομάκρυνση αποβλήτων λατομείου και την αποκατάσταση υποβαθμισμένων εκτάσεων.