Παγκύπριες εξετάσεις: Αντιδράσεις από οικονομολόγους καθηγητές – «Όταν ο βαθμός δεν αποκαλύπτει όλη την αλήθεια»

Ζήτημα διαφάνειας και ορθής ενημέρωσης των υποψηφίων θέτει ο Σύνδεσμος Οικονομολόγων Καθηγητών Κύπρου (ΣΟΚΑΚ) αναφορικά με τον τρόπο παρουσίασης των αποτελεσμάτων στις Παγκύπριες Εξετάσεις. Όπως αναφέρει, παρότι η Υπηρεσία Εξετάσεων εφαρμόζει αναγωγή των βαθμών ώστε να εξισορροπούνται οι διαφορές στη δυσκολία και στις επιδόσεις μεταξύ μαθημάτων, οι υποψήφιοι δεν ενημερώνονται για τον τελικό βαθμό κάθε μαθήματος μετά την αναγωγή.

Ο ΣΟΚΑΚ υποστηρίζει ότι η υφιστάμενη πρακτική μπορεί να δημιουργεί στρεβλές εντυπώσεις, ιδιαίτερα όταν οι μαθητές συγκρίνουν τις επιδόσεις και τους μέσους όρους διαφορετικών μαθημάτων.

Η οργάνωση καλεί την Υπηρεσία Εξετάσεων να επανεξετάσει τον τρόπο παρουσίασης των αποτελεσμάτων, ώστε κάθε υποψήφιος να γνωρίζει όχι μόνο τον αρχικό βαθμό του, αλλά και τον βαθμό που τελικά λαμβάνεται υπόψη για σκοπούς πρόσβασης.

Ο ΣΟΚΑΚ ξεκαθαρίζει, πάντως, ότι δεν ζητά προνομιακή μεταχείριση για τα Οικονομικά, αλλά ένα ενιαίο και διαφανές πλαίσιο ενημέρωσης, με στόχο την ισονομία και τη δίκαιη μεταχείριση όλων των υποψηφίων.

Αυτούσια η ανακοίνωση

Οι Παγκύπριες Εξετάσεις αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς στην εκπαιδευτική πορεία των μαθητών, καθώς μέσω αυτών διεκδικούν πρόσβαση στα δημόσια πανεπιστήμια της Κύπρου και της Ελλάδας. Συνεπώς, η διαδικασία οφείλει να χαρακτηρίζεται από διαφάνεια, αντικειμενικότητα, ισονομία και πλήρη ενημέρωση των υποψηφίων.

Σήμερα υπάρχουν 28 πλαίσια πρόσβασης, στα οποία οι υποψήφιοι εξετάζονται σε τέσσερα μαθήματα. Στα 26 συνυπάρχουν υποχρεωτικά και επιλεγόμενα, ενώ δύο περιλαμβάνουν μόνο υποχρεωτικά μαθήματα. Συνολικά προσφέρονται 60 μαθήματα για μαθητές Λυκείων και Τεχνικών Σχολών, από τα οποία 29 αφορούν αποκλειστικά τα Λύκεια.

Η ύπαρξη πολλών επιλεγόμενων μαθημάτων δημιουργεί ανταγωνισμό μεταξύ μαθημάτων διαφορετικού βαθμού δυσκολίας. Για να διασφαλιστεί η δικαιοσύνη, η Υπηρεσία Εξετάσεων εφαρμόζει διαδικασία αναγωγής των βαθμών, λαμβάνοντας υπόψη στοιχεία όπως οι μέσοι όροι και η κατανομή των επιδόσεων, ώστε οι βαθμοί να τοποθετούνται σε κοινή κλίμακα.

Η λογική είναι απολύτως κατανοητή και αναγκαία: ένας υποψήφιος δεν πρέπει να ευνοείται ή να αδικείται επειδή εξετάστηκε σε ένα μάθημα που ήταν ευκολότερο ή δυσκολότερο από ένα άλλο.

Ποιον βαθμό πρέπει να γνωρίζει ο μαθητής;

Σήμερα ο υποψήφιος ενημερώνεται για τον αρχικό βαθμό που πέτυχε σε κάθε μάθημα και για τον συνολικό τελικό βαθμό μετά την αναγωγή, ανά πλαίσιο πρόσβασης. Δεν γνωρίζει, όμως, τον τελικό βαθμό κάθε μαθήματος μετά την αναγωγή.

Αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό ζήτημα, καθώς ο αρχικός βαθμός μπορεί να δίνει μια εικόνα πολύ διαφορετική από αυτή που προκύπτει μετά την αναγωγή.

Ας πάρουμε ένα πραγματικό παράδειγμα από τις Παγκύπριες Εξετάσεις του 2026. Ένας μαθητής πέτυχε 9/20 στα Οικονομικά και 14/20 στα Αγγλικά. Με μια πρώτη ματιά, φαίνεται ότι η επίδοσή του στα Αγγλικά ήταν σαφώς καλύτερη.

Ωστόσο, ο μέσος όρος στα Οικονομικά ήταν 8,75, ενώ στα Αγγλικά 14,86. Επομένως, το 9 στα Οικονομικά βρίσκεται πάνω από τον μέσο όρο του μαθήματος, ενώ το 14 στα Αγγλικά κάτω από τον αντίστοιχο μέσο όρο.

Με άλλα λόγια, ο μαθητής μπορεί να έχει χαμηλότερο αρχικό βαθμό στα Οικονομικά, αλλά καλύτερη σχετική επίδοση από εκείνη που πέτυχε στα Αγγλικά.

Ακριβώς αυτή είναι η χρησιμότητα της αναγωγής. Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο: ενώ το σύστημα αναγνωρίζει ότι οι αρχικοί βαθμοί διαφορετικών μαθημάτων δεν είναι πάντοτε άμεσα συγκρίσιμοι, η ενημέρωση του υποψηφίου εξακολουθεί να παρουσιάζει έναν βαθμό ο οποίος, από μόνος του, δεν αποτυπώνει απαραίτητα την πραγματική ανταγωνιστική του θέση.

Η υψηλή μέση επίδοση δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερη εξέταση

Ως Οργάνωση Οικονομολόγων Καθηγητών Κύπρου δεν επιδιώκουμε να συγκρίνουμε ή να υποβαθμίσουμε κανένα μάθημα. Αναγνωρίζουμε τον παιδαγωγικό και επιστημονικό ρόλο όλων των μαθημάτων.

Ωστόσο, όταν διαφορετικά μαθήματα συμμετέχουν στο ίδιο σύστημα πρόσβασης και οι επιδόσεις τους συγκρίνονται, έχει σημασία η διακριτική ικανότητα της εξέτασης.

Όταν, για παράδειγμα, σε ένα μάθημα με περισσότερους από 2.000 υποψηφίους ο μέσος όρος είναι 14,86, δημιουργείται εύλογα το ερώτημα κατά πόσο η εξέταση προσφέρει επαρκή διασπορά βαθμολογιών, ώστε να διακρίνονται ουσιαστικά τα διαφορετικά επίπεδα επίδοσης.

Ένας υψηλός μέσος όρος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι μαθητές γνωρίζουν περισσότερα ή ότι η εξέταση είναι καλύτερη. Μπορεί να σημαίνει ότι η εξέταση δεν επιτρέπει την απαιτούμενη διαφοροποίηση των επιδόσεων.

Η λύση, όμως, δεν είναι να “ανεβάσουμε” και εμείς τους βαθμούς.

Δεν θεωρούμε σωστό να δημιουργηθεί ένας «αγώνας μέσων όρων», όπου κάθε μάθημα θα επιδιώκει υψηλότερες βαθμολογίες για να εμφανίζεται πιο ελκυστικό στους μαθητές. Στόχος πρέπει να είναι η δημιουργία επιστημονικά τεκμηριωμένων, παιδαγωγικά ορθών και αξιόπιστων εξετάσεων, με κοινό και δίκαιο θεσμικό πλαίσιο για όλα τα μαθήματα.

Το πραγματικό διακύβευμα είναι η σωστή ενημέρωση

Ο μαθητής δικαιούται να γνωρίζει όχι μόνο τον βαθμό που έγραψε στο γραπτό του, αλλά και τον βαθμό που τελικά λαμβάνεται υπόψη για την πρόσβασή του.

Η ενημέρωση αυτή να συνοδεύεται από τις απαραίτητες επεξηγήσεις, ώστε ο μαθητής να κατανοεί γιατί ο αρχικός βαθμός μετατρέπεται σε διαφορετικό τελικό βαθμό.

Η διαφάνεια δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση εμπιστοσύνης.

Η ελλιπής πληροφόρηση μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένες επιλογές

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν οι μαθητές καλούνται να επιλέξουν μαθήματα για την επόμενη χρονιά.

Αν ένας μαθητής βλέπει ότι σε ένα μάθημα ο μέσος όρος είναι πολύ υψηλότερος από ό,τι σε ένα άλλο, είναι φυσιολογικό να θεωρήσει ότι το πρώτο μάθημα είναι «ευκολότερο» ή ότι προσφέρει καλύτερες πιθανότητες πρόσβασης.

Όταν, όμως, οι βαθμοί αναχθούν ακριβώς για να εξαλειφθούν αυτές οι διαφορές, η σύγκριση των αρχικών μέσων όρων μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα και λανθασμένες επιλογές μαθημάτων.

Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο τα Αγγλικά. Υψηλοί μέσοι όροι παρατηρούνται και σε άλλα μαθήματα, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τα Ρωσικά, Ισπανικά, Ιταλικά και Γερμανικά.

Έτσι, υπάρχει ο κίνδυνος ένας μαθητής να επιλέξει ένα μάθημα όχι επειδή ταιριάζει καλύτερα στις ικανότητες, στα ενδιαφέροντα και στις ακαδημαϊκές του επιδιώξεις, αλλά επειδή ο τρόπος παρουσίασης των αποτελεσμάτων δημιουργεί την εντύπωση ότι το συγκεκριμένο μάθημα προσφέρει πλεονέκτημα.

Η έκκλησή μας προς την Υπηρεσία Εξετάσεων

Ως Οργάνωση Οικονομολόγων Καθηγητών Κύπρου καλούμε την Υπηρεσία Εξετάσεων να εξετάσει κατά πόσο ο υφιστάμενος τρόπος παρουσίασης των αποτελεσμάτων εξυπηρετεί πραγματικά την ισονομία, τη διαφάνεια και την ορθή ενημέρωση των υποψηφίων.

Δεν ζητούμε προνομιακή μεταχείριση για τα Οικονομικά.
Δεν ζητούμε αλλαγές προς όφελος οποιουδήποτε μαθήματος.

Ζητούμε κάτι απλούστερο και ουσιαστικότερο:

κάθε μαθητής να γνωρίζει την πραγματική του επίδοση με τον τρόπο που αυτή τελικά αξιοποιείται για σκοπούς πρόσβασης.

Παράλληλα, χρειάζεται προβληματισμός για τις μεγάλες διαφοροποιήσεις στους μέσους όρους των μαθημάτων και για το κατά πόσο οι εξετάσεις διατηρούν την απαιτούμενη διακριτική τους ικανότητα.

Η λύση δεν μπορεί να είναι ένας ανταγωνισμός μεταξύ κλάδων για το ποιος θα παρουσιάζει υψηλότερους βαθμούς. Η λύση πρέπει να είναι η διαφάνεια, η συγκρισιμότητα, η αντικειμενικότητα και η σωστή ενημέρωση.

Οι Παγκύπριες Εξετάσεις δεν είναι απλώς μια διαδικασία βαθμολόγησης. Είναι ένας μηχανισμός που επηρεάζει την ακαδημαϊκή πορεία χιλιάδων νέων ανθρώπων.

Γι’ αυτό κάθε μαθητής δικαιούται να γνωρίζει όχι μόνο «πόσο έγραψα», αλλά και «ποια είναι η πραγματική μου επίδοση σε σχέση με τους υπόλοιπους υποψηφίους και ποιος είναι ο βαθμός που τελικά μετρά για την πρόσβασή μου».

Αυτό δεν αποτελεί απαίτηση ενός κλάδου.

Είναι απαίτηση δικαιοσύνης απέναντι σε κάθε υποψήφιο.

Σύνδεσμος Οικονομολόγων Καθηγητών Κύπρου (ΣΟΚΑΚ)