Πώς και γιατί μείναμε δις χωρίς ρεύμα: Εξηγήσεις από Διαχειριστή, καμπανάκι από Χατζηλαού – Το εφιαλτικό σενάριο εκτός καλοκαιριού

Την περασμένη εβδομάδα η Κύπρος βρέθηκε αντιμέτωπη με δύο σοβαρές διαταραχές του ηλεκτρικού συστήματος. Χιλιάδες καταναλωτές έμειναν χωρίς ηλεκτρισμό για περίπου μία ώρα το πρωί της Παρασκευής και για περίπου 20 λεπτά νωρίς το πρωί του Σαββάτου.

Η πρώτη, σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, σημειώθηκε λόγω προσωρινής απώλειας επικοινωνίας μεταξύ του Κέντρου Ελέγχου Διανομής και των φωτοβολταϊκών πάρκων. Η δεύτερη, είχε ως αφετηρία βλάβη στο σύστημα παραγωγής στα κατεχόμενα.

Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, το σύστημα αντέδρασε με τον ίδιο τρόπο. Με απλά λόγια, αναγκάστηκε να διακόψει τον ηλεκτρισμό σε ένα μεγάλο μέρος των καταναλωτών, ώστε να διασφαλιστεί πως δεν θα ακολουθούσε ένα εκτεταμένο blackout, το οποίο θα ήταν καταστροφικό. Όσον αφορά τις πηγές των προβλημάτων, δεν υπάρχει για την ώρα σαφής εικόνα και είναι κάτι το οποίο βρίσκεται ακόμα υπό διερεύνηση.

Ο «Φ της Κυριακής» φιλοξενεί σήμερα τοποθετήσεις επί του θέματος από τον βοηθό διευθυντή του Εθνικού Κέντρου Ελέγχου Ενέργειας του ΔΣΜΚ, Χάρη Ζαβαλλή, και τον ηλεκτρολόγο μηχανικό και σύμβουλο για θέματα ηλεκτρικής ενέργειας, Χριστάκη Χατζηλαού.

Ο κ. Ζαβαλλής εξηγεί από την πλευρά του Διαχειριστή τι συνέβη το διήμερο που παρατηρήθηκαν οι διακοπές ρεύματος και διαβεβαιώνει ότι η μελλοντική λειτουργία Συστημάτων Αποθήκευσης Ενέργειας αναμένεται να παρέχει αυξημένες εφεδρείες, μετριάζοντας τις επιπτώσεις παρόμοιων περιστατικών στους καταναλωτές.

Από την πλευρά του κ. Χατζηλαού χτυπά το καμπανάκι για το περιστατικό της Παρασκευής και προειδοποιεί για σοβαρούς κινδύνους στην περίπτωση που μια παρόμοια διαταραχή προκύψει άνοιξη ή φθινόπωρο, σε εποχή δηλαδή που οι συνθήκες δεν θα είναι τόσο ευνοϊκές όσο το καλοκαίρι.

Τι πήγε στραβά την Παρασκευή

Το σοβαρότερο από τα δύο περιστατικά καταγράφηκε στις 10:40 το πρωί της Παρασκευής, όταν παρουσιάστηκε πρόβλημα στην επικοινωνία μεταξύ μεγάλων φωτοβολταϊκών πάρκων και του Κέντρου Ελέγχου Διανομής.

Τα μεγάλα φωτοβολταϊκά πάρκα δεν παράγουν απλώς ηλεκτρική ενέργεια και τη διοχετεύουν ανεξέλεγκτα στο δίκτυο. Η παραγωγή τους παρακολουθείται και ελέγχεται, ώστε το Κέντρο Ελέγχου ανά πάσα στιγμή να γνωρίζει πόση ενέργεια παράγεται από τις διάφορες πηγές και πόση καταναλώνεται.

Για τον σκοπό αυτό, από τα φωτοβολταϊκά μεταφέρονται συνεχώς δεδομένα για την παραγωγή τους. Τα στοιχεία αυτά είναι απαραίτητα ώστε οι διαχειριστές να έχουν πραγματική εικόνα του ηλεκτρικού συστήματος και να μπορούν, όποτε απαιτείται, να αυξάνουν ή να μειώνουν την παραγωγή. Η διαδρομή των δεδομένων έχει ως εξής: Η ΑΗΚ τα λαμβάνει από τα φωτοβολταϊκά πάρκα και τα μεταφέρει στον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου. Την Παρασκευή, αυτή η αλυσίδα παρουσίασε πρόβλημα.

Σύμφωνα με τον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου, λόγω της διακοπής της επικοινωνίας οι μετρήσεις που έφθαναν για την παραγωγή των φωτοβολταϊκών ήταν λανθασμένες. Η ΑΗΚ είχε κάνει λόγο για παροδική απώλεια των τηλεπικοινωνιακών συνδέσεων μεταξύ του Κέντρου Ελέγχου Διανομής και φωτοβολταϊκών πάρκων που είναι συνδεδεμένα στο δίκτυο. Ακολούθησε απότομη αποκοπή 165 μεγαβάτ φωτοβολταϊκής παραγωγής, βάσει όσων ανέφερε σε δημόσιες δηλώσεις του εκείνες τις ημέρες ο Βοηθός Διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Ελέγχου Ενέργειας, Χάρης Ζαβαλλής.

Όπως εξηγήθηκε από τους αρμόδιους, για τα δεδομένα της Κύπρου τα 165 MW αποτελούν πολύ μεγάλη ποσότητα ηλεκτρικής ισχύος για να χαθεί μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Ενδεικτικά αναφέρθηκε ένα παράδειγμα για να γίνει κατανοητό το μέγεθος του προβλήματος. Η μεγαλύτερη συμβατική μονάδα που βρίσκεται σήμερα στο κυπριακό σύστημα είναι περίπου 120 MW.

Η ζυγαριά πρέπει πάντα να ισορροπεί

Για να γίνει αντιληπτό γιατί η απώλεια αυτή οδήγησε σχεδόν αμέσως σε διακοπές ρεύματος, χρειάζεται να εξηγηθεί μια βασική αρχή λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος. Η παραγωγή και η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει να βρίσκονται συνεχώς σε ισορροπία.

Θα μπορούσε κάποιος να φανταστεί το ηλεκτρικό σύστημα σαν μια ζυγαριά. Στη μία πλευρά βρίσκεται όλο το ηλεκτρικό ρεύμα που παράγουν εκείνη τη στιγμή οι μονάδες της ΑΗΚ, τα φωτοβολταϊκά και οι υπόλοιπες πηγές παραγωγής. Στην άλλη βρίσκεται όλο το ρεύμα που ζητούν ταυτόχρονα σπίτια, επιχειρήσεις, ξενοδοχεία, εργοστάσια και άλλοι καταναλωτές. Οι δύο πλευρές πρέπει να παραμένουν σχεδόν ίσες. Αν η ζυγαριά αρχίσει να γέρνει προς την πλευρά του ρεύματος που ζητούν οι καταναλωτές, τότε υπάρχει πρόβλημα.

Την Παρασκευή, επί της ουσίας από τη μία πλευρά αυτής της ζυγαριάς εξαφανίστηκαν ξαφνικά 165 MW παραγωγής, ενώ από την άλλη οι καταναλωτές συνέχισαν να ζητούν κανονικά ηλεκτρική ενέργεια. Εάν η πτώση συνεχιζόταν ανεξέλεγκτα, το πρόβλημα θα μπορούσε να επεκταθεί με ακόμη μεγαλύτερη απώλεια παραγωγής και μια αλυσιδωτή αντίδραση που ενδεχομένως θα είχε ως αποτέλεσμα ένα γενικευμένο blackout.

Η αποκοπή ως μέτρο προστασίας και τι δεν γνωρίζουμε ακόμα

Ο λόγος που υπήρξε η διακοπή ρεύματος την Παρασκευή, ήταν ακριβώς για να μη συμβεί αυτό που αναφέρθηκε πιο πάνω. Όταν το σύστημα αντιλήφθηκε την απότομη απώλεια παραγωγής, ενεργοποίησε αυτόματα τις προστασίες του και άρχισε να αποκόπτει καταναλωτικό φορτίο. Στο παράδειγμα με τη ζυγαριά, αφαιρέθηκε βάρος από την πλευρά του ρεύματος που ζητούν οι καταναλωτές, όσο χρειαζόταν για να επανέλθει η ισορροπία.

Σύμφωνα με τον κ. Ζαβαλλή, η διαδικασία έγινε σε έξι στάδια και συνολικά αποκόπηκαν περίπου 140 MW κατανάλωσης, ποσότητα που αντιστοιχούσε περίπου στο 14% της ζήτησης εκείνη τη στιγμή.

Άρα, οι διακοπές που είδαν οι πολίτες δεν ήταν η αρχική βλάβη αλλά ένα μέτρο προστασίας ώστε να γλιτώσουμε τα χειρότερα. Το σύστημα είχε χάσει περίπου 165 MW από την πλευρά της παραγωγής και, για να αποκαταστήσει γρήγορα την ισορροπία, αφαίρεσε περίπου 140 MW από την πλευρά της κατανάλωσης.

Εδώ, προκύπτει πλέον ακόμα ένα ερώτημα. Εφόσον υπήρχε διαθέσιμη εφεδρεία, όπως είχε δηλώσει ο κ. Ζαβαλλής, γιατί δεν αυξήθηκε απλώς η παραγωγή τους ώστε να καλυφθούν τα 165 MW που χάθηκαν; Η απάντηση που δόθηκε ήταν πως επρόκειτο για ζήτημα χρόνου. Η απότομη απώλεια μιας τόσο μεγάλης ποσότητας ηλεκτρικής ισχύος επηρεάζει το σύστημα σε δευτερόλεπτα. Οι προστασίες πρέπει επομένως να αντιδράσουν αμέσως ώστε να μην χρειαστούν διακοπές, κάτι που δεν μπορούσε να γίνει. Γι’ αυτό και προηγήθηκε η άμεση απόρριψη φορτίου ούτως ώστε να σταθεροποιηθεί το σύστημα όσο η διαδικασία αύξησης της παραγωγής βρισκόταν σε εξέλιξη. Όταν αυτή ολοκληρώθηκε, οι καταναλωτές που είχαν αποκοπεί επανασυνδέθηκαν.

Παρά την σχετικά καθαρή εικόνα που έχει πλέον σχηματιστεί όσον αφορά τα γεγονότα, ένα βασικό κομμάτι του παζλ εξακολουθεί να απουσιάζει. Και αυτό, γιατί ακόμα δεν έχει διευκρινιστεί πού ακριβώς παρουσιάστηκε η αρχική δυσλειτουργία η οποία είχε ως αποτέλεσμα να φθάσουν λανθασμένα στοιχεία στο Κέντρο Ελέγχου.

Οι πρώτες αναφορές επικεντρώθηκαν στις τηλεπικοινωνιακές συνδέσεις με τα φωτοβολταϊκά πάρκα, ωστόσο μέχρι την ώρα που γράφτηκε το παρών κείμενο δεν είχε εντοπιστεί το ακριβές σημείο της αστοχίας. Μάλιστα, σύμφωνα με την εκπρόσωπο Τύπου της ΑΗΚ, έλεγχοι που έγιναν από τη Cyta δεν κατέδειξαν πρόβλημα στις δικές της τηλεπικοινωνιακές υποδομές. Η διερεύνηση συνεχίζεται σε ολόκληρη την αλυσίδα μεταφοράς των δεδομένων και σε αυτή συμμετέχουν ο τηλεπικοινωνιακός πάροχος, η εταιρεία που εγκατέστησε το Κέντρο Ελέγχου και άλλοι εμπλεκόμενοι συνεργάτες.

Η σύνδεση με τα κατεχόμενα

Η διακοπή ρεύματος που παρατηρήθηκε το Σάββατο δεν σχετίζεται με αυτήν της Παρασκευής, σύμφωνα με τον ΔΣΜΚ. Η βλάβη παρουσιάστηκε στο σύστημα παραγωγής στα κατεχόμενα. Για να γίνει κατανοητό γιατί ένα πρόβλημα στα κατεχόμενα επηρέασε καταναλωτές στις ελεύθερες περιοχές, χρειάζεται να ληφθεί υπόψη ότι τα δύο ηλεκτρικά συστήματα είναι συνδεδεμένα. Το σύστημα της Κύπρου θεωρείται ενιαίο και αντιδρά ως μία οντότητα που αποτελείται από δύο μέρη. Το μέρος Α’ είναι οι ελεύθερες περιοχές και το μέρος Β’ τα κατεχόμενα. Η ηλεκτρική σύνδεση λειτουργεί σε δύο σημεία στο πλαίσιο των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.

Όταν χάθηκε παραγωγή στα κατεχόμενα το πρωί του Σαββάτου, επηρεάστηκε η ισορροπία του συνδεδεμένου ηλεκτρικού συστήματος. Αρχικά ενεργοποιήθηκε απόρριψη καταναλωτικού φορτίου στα κατεχόμενα, δηλαδή το μέρος Β’. Καθώς όμως η συχνότητα επηρεάστηκε και στις ελεύθερες περιοχές, ενεργοποιήθηκαν και στο μέρος Α’ οι αυτόματες προστασίες. Αποκόπηκαν περίπου 20 MW καταναλωτικού φορτίου στις περιοχές που ελέγχει η Κυπριακή Δημοκρατία. Και πάλι, δηλαδή, το σύστημα έκανε ουσιαστικά το ίδιο πράγμα που είχε κάνει την Παρασκευή.

Η σύνδεση με τα κατεχόμενα μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να έχει ως αποτέλεσμα διακοπές ρεύματος στη μία πλευρά, ενώ η βλάβη έχει εκδηλωθεί στην άλλη. Παρά ταύτα, θεωρείται καθοριστικής σημασίας για την ασφάλεια και τη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος, καθώς συμβάλλει στην αποτροπή ενός γενικευμένου blackout, προσφέροντας μεγαλύτερα περιθώρια αντίδρασης σε περίπτωση σοβαρής διαταραχής.

Χάρης Ζαβαλλής: Αυξημένες εφεδρείες στο μέλλον

«Όπως έχει ήδη ανακοινωθεί, η διακοπή της Παρασκευής 21/08/2026 προκλήθηκε —σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία του Διαχειριστή Συστήματος Διανομής (ΔΣΔ) της ΑΗΚ— από προσωρινή απώλεια επικοινωνίας μεταξύ του Κέντρου Ελέγχου Διανομής και των φωτοβολταϊκών πάρκων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη διαβίβαση εσφαλμένων δεδομένων παραγωγής στον ΔΣΜΚ και την αδυναμία ελέγχου των εμπορικών πάρκων, γεγονός που ενεργοποίησε αυτόματα την απόρριψη καταναλωτικού φορτίου. Η ηλεκτροδότηση αποκαταστάθηκε πλήρως εντός μιας ώρας, ενώ τα ακριβή αίτια του συμβάντος τελούν ακόμα υπό διερεύνηση από τον ΔΣΔ.

Η βλάβη του Σαββάτου 22/08/2026 (05:11 π.μ.), η οποία δεν σχετίζεται με το προηγούμενο περιστατικό, προκλήθηκε από βλάβη στο δίκτυο εντός των κατεχομένων περιοχών, η οποία οδήγησε σε απώλεια παραγωγής στο μέρος αυτό του συστήματος που δεν ελέγχεται από τον ΔΣΜΚ. Καθώς το ηλεκτρικό σύστημα ολόκληρης της Κύπρου είναι συγχρονισμένο, επηρέασε ακαριαία και τις ελεύθερες περιοχές. Τα συστήματα προστασίας ενεργοποιήθηκαν άμεσα και αποτελεσματικά, ενεργοποιώντας το αυτόματο σχέδιο απόρριψης καταναλωτικού φορτίου, ώστε να εξισορροπηθεί η παραγωγή με τη ζήτηση και να αποκατασταθεί η συχνότητα.

Η αντίδραση αυτή αποτελεί την ενδεδειγμένη τεχνικά πρακτική σε ανάλογες απρόβλεπτες βλάβες συμβατικών μονάδων ή άλλων τμημάτων του ηλεκτρικού δικτύου, ανεξαρτήτως σημείου εκδήλωσης.

Αναφέρεται σχετικά ότι η μελλοντική λειτουργία Συστημάτων Αποθήκευσης Ενέργειας (από τον ΔΣΜΚ και ιδιώτες) αναμένεται να παρέχει αυξημένες εφεδρείες, μετριάζοντας τις επιπτώσεις παρόμοιων περιστατικών στους καταναλωτές.»

Χριστάκης Χατζηλαού: Αυστηρή προειδοποίηση η 21^η Αυγούστου

«Το σοβαρό περιστατικό της βλάβης στις 21Αυγούστου δεν ανέδειξε κάποιο εγγενές πρόβλημα των φωτοβολταϊκών συστημάτων ως τεχνολογίας. Απεναντίας, έφερε στο φως κρίσιμα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο η ραγδαία αυξανόμενη φωτοβολταϊκή διείσδυση εντάσσεται, διαχειρίζεται και ελέγχεται στο ηλεκτρικό σύστημα της Κύπρου.

Δεν πρόκειται για μια απλή τεχνική βλάβη που αποκαταστάθηκε και μπορεί να τεθεί στο αρχείο. Πρόκειται για ένα συμβάν που επηρέασε άμεσα χιλιάδες καταναλωτές σε διάφορες περιοχές, εγείροντας ζητήματα πρόληψης, επιχειρησιακής ετοιμότητας, θεσμικής ευθύνης και ουσιαστικής λογοδοσίας.

Το καίριο ερώτημα δεν είναι γιατί χάθηκε η επικοινωνία, αλλά γιατί μια τηλεπικοινωνιακή αστοχία μετατράπηκε σε τόσο μεγάλη απώλεια φωτοβολταϊκής παραγωγής και έφτασε μέχρι τον τελικό καταναλωτή.

Η εκ των υστέρων ανακοίνωση της ΑΗΚ για την προώθηση εφεδρικής τηλεπικοινωνιακής σύνδεσης είναι ασφαλώς θετική. Ταυτόχρονα, όμως, γεννά ένα αυτονόητο ερώτημα: γιατί ένα τέτοιο μέτρο λαμβάνεται μετά τη διακοπή και όχι πριν από αυτήν;

Υπήρχε ήδη κάποια εφεδρική κάλυψη και, αν ναι, γιατί απέτυχε να λειτουργήσει; Αν δεν υπήρχε, ποιος είχε αξιολογήσει ως επαρκές το επίπεδο εφεδρείας για τον τηλεπικοινωνιακό έλεγχο μιας τόσο μεγάλης ισχύος φωτοβολταϊκής παραγωγής;

Η εφεδρική κάλυψη σε κρίσιμες τηλεπικοινωνιακές υποδομές δεν αποτελεί πολυτέλεια ούτε τεχνική βελτίωση που προστίθεται αφού προκληθεί η πρώτη ζημιά. Αποτελεί βασικό συστατικό ασφαλούς λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος.

Επιπλέον, η ύπαρξη εφεδρικής σύνδεσης από μόνη της δεν αρκεί. Ένα ασφαλές σύστημα οφείλει να διαθέτει προκαθορισμένους μηχανισμούς ασφαλούς μετάβασης. Σε περίπτωση απώλειας των επικοινωνιών, τα φωτοβολταϊκά πάρκα πρέπει, όπου αυτό προβλέπεται από τις τεχνικές απαιτήσεις και τη σχεδίαση του συστήματος, να μπορούν να μεταβαίνουν σε προκαθορισμένη ασφαλή κατάσταση λειτουργίας, ώστε η απώλεια σήματος να μην οδηγεί σε απότομη και ταυτόχρονη απώλεια σημαντικού μέρους της παραγωγής.

Η διερεύνηση οφείλει να απαντήσει αν υπήρχε τέτοιος μηχανισμός και γιατί δεν περιόρισε τις συνέπειες.

Η αναζήτηση των ευθυνών δεν μπορεί να περιοριστεί στο φυσικό σημείο εκδήλωσης της βλάβης ή στον εκάστοτε πάροχο τηλεπικοινωνιών. Επιβάλλεται να εξεταστεί ολόκληρη η αλυσίδα σχεδιασμού, αδειοδότησης, ελέγχου και εποπτείας.

Ποιος καθόρισε τις τεχνικές προδιαγραφές για τις συνδέσεις και ποιος ήταν υπεύθυνος για την εγκατάσταση και συντήρησή τους; Ποιος πιστοποίησε ότι υπήρχε επαρκής εφεδρεία και ποιος αξιολόγησε τον κίνδυνο απώλειας επικοινωνίας των πάρκων με το Κέντρο Ελέγχου Διανομής; Υπήρχε μηχανισμός ασφαλούς λειτουργίας και, αν ναι, ενεργοποιήθηκε όπως είχε σχεδιαστεί;

Στην αλυσίδα αυτή εμπλέκονται ο Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου, ο Διαχειριστής Συστήματος Διανομής (ΑΗΚ), οι φορείς εκμετάλλευσης των φωτοβολταϊκών πάρκων, οι πάροχοι τηλεπικοινωνιών και η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου. Οι αρμοδιότητες είναι διαφορετικές και πρέπει να προσδιοριστούν βάσει των ισχυόντων κανόνων, τεχνικών απαιτήσεων και συμβάσεων.

Η πιθανότητα να είναι η ευθύνη μοιρασμένη δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει ευθύνη. Αντίθετα, επιβάλλει να καθοριστεί με ακρίβεια ποιος όφειλε να πράξει τι και ποιος έλεγξε αν αυτό πράγματι έγινε.

Οι αρμόδιοι οφείλουν να εξηγήσουν με στοιχεία πόσο κοντά έφτασε το σύστημα στα όρια ασφαλούς λειτουργίας και ποιοι ακριβώς μηχανισμοί προστασίας ενεργοποιήθηκαν.

Παράλληλα, πρέπει να εξεταστεί τι θα συνέβαινε αν το ίδιο περιστατικό σημειωνόταν υπό διαφορετικές συνθήκες: μια ανοιξιάτικη ή φθινοπωρινή ημέρα, με χαμηλότερη ζήτηση, υψηλότερη φωτοβολταϊκή διείσδυση και διαφορετικό μείγμα μονάδων σε λειτουργία.

Ιδιαίτερα πρέπει να εξεταστεί κατά πόσο, σε συνθήκες χαμηλότερης αδράνειας (δηλαδή λιγότερες συμβατικές μονάδες σε λειτουργία), μια αντίστοιχη απώλεια παραγωγής θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρότερη διαταραχή συχνότητας ή ακόμα και γενικευμένο μπλακάουτ. Αυτό δεν μπορεί να απαντηθεί με γενικές διαβεβαιώσεις. Απαιτεί τεχνική μελέτη και δημοσιοποίηση των συμπερασμάτων.

Το περιστατικό πρέπει να διερευνηθεί πλήρως και το πόρισμα να δοθεί στη δημοσιότητα. Όχι με γενικόλογες αναφορές σε ένα «τεχνικό πρόβλημα», αλλά με συγκεκριμένες απαντήσεις.

Τι ακριβώς συνέβη και ποιες δικλίδες ασφαλείας υπήρχαν;  Ποιες λειτούργησαν και ποιες απέτυχαν; Υπήρχε εφεδρική τηλεπικοινωνιακή σύνδεση και/ή μηχανισμός ασφαλούς λειτουργίας; Αν υπήρχε, γιατί δεν απέτρεψε ή δεν περιόρισε την απώλεια παραγωγής; Ποιος είχε την ευθύνη για κάθε στάδιο, από τον σχεδιασμό και τις τεχνικές προδιαγραφές μέχρι τη λειτουργία και τη συντήρηση; Ποια συγκεκριμένα μέτρα θα ληφθούν τώρα και ποιες είναι οι σαφείς χρονικές προθεσμίες ολοκλήρωσής τους;

Αν διαπιστωθούν παραλείψεις, πρέπει να υπάρξει και καταλογισμός ευθυνών. Διαφορετικά, το μήνυμα θα είναι ότι ακόμη και μια σοβαρή διαταραχή που έφτασε μέχρι τον καταναλωτή μπορεί να κλείσει με μια τυπική συγγνώμη και μια ανακοίνωση νέων μέτρων.

Η Κύπρος δεν έχει την πολυτέλεια να συνεχίσει έτσι. Στις 21 Αυγούστου το σύστημα απέφυγε τα χειρότερα. Αυτό πρέπει να λειτουργήσει ως αυστηρή προειδοποίηση και όχι ως άλλοθι. Η επόμενη φορά μπορεί να μη συμβεί υπό τις ίδιες ευνοϊκές συνθήκες -και τότε θα είναι αργά για δικαιολογίες.»