Αμβλώσεις: Μεγάλες διαφορές από χώρα σε χώρα στην ΕΕ – Τι δείχνει νέα έκθεση

Σημαντικές διαφορές στην πρόσβαση σε ασφαλείς και νόμιμες αμβλώσεις εξακολουθούν να καταγράφονται μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EPRS), που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή, ενόψει της Διεθνούς Ημέρας Ασφαλούς Άμβλωσης στις 28 Σεπτεμβρίου.

Όπως αναφέρει η Υπηρεσία, οι νομικοί περιορισμοί, οι υποχρεωτικές περίοδοι αναμονής, το κόστος και η περιορισμένη διαθεσιμότητα υπηρεσιών υγείας, μπορούν να καθυστερήσουν ή να εμποδίσουν την πρόσβαση των γυναικών στη σχετική περίθαλψη.

Τονίζεται ότι η νομοθεσία για τις αμβλώσεις και η οργάνωση των συστημάτων υγείας παραμένουν κατά κύριο λόγο αρμοδιότητα των κρατών μελών. Οι διαφορές στα εθνικά νομοθετικά πλαίσια και στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας επηρεάζουν ιδιαίτερα τις νεαρές γυναίκες, τις μετανάστριες, τις γυναίκες με αναπηρίες και όσες διαμένουν σε αγροτικές περιοχές ή περιοχές με περιορισμένες υπηρεσίες υγείας.

Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), τα οποία επικαλείται η EPRS, πραγματοποιούνται περίπου 73 εκατομμύρια αμβλώσεις ετησίως σε παγκόσμιο επίπεδο, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 29% όλων των κυήσεων. Από αυτές, περίπου το 45% χαρακτηρίζεται μη ασφαλές, ενώ εκτιμάται ότι οι μη ασφαλείς αμβλώσεις συνδέονται με το 4,7% έως 13,2% των μητρικών θανάτων παγκοσμίως.

Σύμφωνα με την επισκόπηση, η Μάλτα και η Πολωνία διατηρούν τα αυστηρότερα νομοθετικά πλαίσια για τις αμβλώσεις στην ΕΕ.

Στη Μάλτα, η διακοπή της κύησης εξαιρείται από την ποινική ευθύνη μόνο υπό αυστηρά καθορισμένες προϋποθέσεις, όταν ιατρικές επιπλοκές θέτουν σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή της εγκύου ή δημιουργούν σοβαρό κίνδυνο για την υγεία της που ενδέχεται να οδηγήσει σε θάνατο.

Στην Πολωνία, η άμβλωση επιτρέπεται όταν η εγκυμοσύνη απειλεί τη ζωή ή την υγεία της γυναίκας ή όταν υπάρχουν βάσιμες υποψίες ότι προέκυψε από εγκληματική πράξη, συμπεριλαμβανομένου του βιασμού ή της αιμομιξίας.

Αντίθετα, η Σουηδία, η Ολλανδία και η Δανία επιτρέπουν τη διακοπή της κύησης κατόπιν αιτήματος κατά τα πρώτα στάδια της εγκυμοσύνης, χωρίς να απαιτείται η επίκληση συγκεκριμένων λόγων.

Ωστόσο, η EPRS επισημαίνει ότι η νόμιμη πρόσβαση δεν συνεπάγεται απαραίτητα και έγκαιρη παροχή των σχετικών υπηρεσιών. Ανάλογα με το κράτος μέλος, εμπόδια μπορεί να αποτελούν οι υποχρεωτικές περίοδοι αναμονής, η υποχρεωτική συμβουλευτική, οι χρονικοί περιορισμοί της κύησης, το κόστος και η άρνηση επαγγελματιών υγείας να παρέχουν υπηρεσίες για λόγους συνείδησης.

Στην Ιταλία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παραθέτει η Υπηρεσία, έως και το 70% των επαγγελματιών υγείας επικαλείται αντίρρηση συνείδησης, γεγονός που περιορίζει τη διαθεσιμότητα υπηρεσιών ακόμη και στις περιπτώσεις όπου η άμβλωση επιτρέπεται από τη νομοθεσία.

Το ενημερωτικό σημείωμα καταγράφει επίσης πρόσφατες νομοθετικές και συνταγματικές εξελίξεις σε επιμέρους κράτη μέλη.

Το 2024, η Γαλλία έγινε η πρώτη χώρα που κατοχύρωσε ρητά στο Σύνταγμά της την εγγυημένη ελευθερία των γυναικών να προσφεύγουν σε άμβλωση. Σύμφωνα με την EPRS, παραμένει επίσης το μοναδικό κράτος μέλος της ΕΕ όπου η άμβλωση παρέχεται εντελώς δωρεάν σε όλες τις γυναίκες.

Στη Σουηδία, το Κοινοβούλιο ενέκρινε το 2026 την πρώτη απόφαση για τη συνταγματική κατοχύρωση του δικαιώματος στην άμβλωση, ενώ απαιτείται δεύτερη απόφαση για να τεθεί σε ισχύ η σχετική τροποποίηση.

Στην Ισπανία, η κυβέρνηση ενέκρινε τον Απρίλιο του 2026 πρόταση συνταγματικής αναθεώρησης για την κατοχύρωση του δικαιώματος στην εκούσια διακοπή της κύησης, η οποία εξακολουθεί να υπόκειται σε κοινοβουλευτική έγκριση.

Το ενημερωτικό σημείωμα αναφέρεται επίσης στη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στην Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών «My Voice, My Choice: For Safe and Accessible Abortion», η οποία συγκέντρωσε περισσότερες από 1,12 εκατομμύρια επαληθευμένες δηλώσεις υποστήριξης από τα 27 κράτη μέλη.

Τον Δεκέμβριο του 2025, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα για την πρωτοβουλία, ζητώντας από την Κομισιόν τη δημιουργία εθελοντικού μηχανισμού οικονομικής αλληλεγγύης με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.

Ο προτεινόμενος μηχανισμός θα επέτρεπε στα συμμετέχοντα κράτη μέλη να παρέχουν, σύμφωνα με την εθνική τους νομοθεσία, υπηρεσίες ασφαλούς άμβλωσης σε γυναίκες που δεν έχουν πρόσβαση σε αντίστοιχη περίθαλψη στη χώρα διαμονής τους.

Στην απάντησή της προς την πρωτοβουλία, τον Φεβρουάριο του 2026, η Κομισιόν υπογράμμισε ότι τα κράτη μέλη διατηρούν την αρμοδιότητα για τις πολιτικές υγείας τους. Παράλληλα, ανέφερε ότι μπορούν να χρησιμοποιήσουν υφιστάμενους πόρους του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου+ για τη βελτίωση της ισότιμης πρόσβασης σε νόμιμες, οικονομικά προσιτές και ασφαλείς υπηρεσίες άμβλωσης, σύμφωνα με την εθνική τους νομοθεσία.

Η EPRS σημειώνει ότι, παρά τις διαφορετικές εθνικές προσεγγίσεις, οι συζητήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο αφορούν τόσο την πρόσβαση στις σχετικές υπηρεσίες υγείας όσο και τις δυνατότητες συνεργασίας και χρηματοδότησης μεταξύ των κρατών μελών.

ΚΥΠΕ