Λιγότερες και μικρότερες οι πατάτες

Σύμφωνα με ανάλυση της Energy and Climate Intelligence Unit, οι ακραίες καιρικές συνθήκες το καλοκαίρι του 2026 σε πολλές χώρες της Ευρώπης θα μειώσουν την παραγωγή πατάτας κατά περίπου 3,5 εκατ. τόνους. Η απώλεια αυτή εκτιμάται ότι μπορεί να κοστίσει στους παραγωγούς έως και 800 εκατ. ευρώ, με βάση τα σημερινά επίπεδα τιμών.

Η ανάλυση της Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) χρησιμοποιεί πρόσφατα δεδομένα της αγροτικής βιομηχανίας, σύμφωνα με τα οποία η καλοκαιρινή ξηρασία -και οι μεγάλες καταστροφικές πυρκαγιές- θα μειώσουν τη συγκομιδή πατάτας κατά περίπου 3,1 εκατομμύρια τόνους στη Γερμανία, τη Γαλλία, το Βέλγιο και την Ολλανδία. Απώλειες παραγωγής αναμένονται και σε άλλες χώρες της ΕΕ, αλλά και στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Με βάση τις σημερινές τιμές για τις πατάτες, η χαμένη παραγωγή αποτιμάται σε αξία από τη Energy and Climate Intelligence Unit μεταξύ 498 εκατομμυρίων ευρώ και 818 εκατομμυρίων ευρώ, μόνο στις πέντε χώρες που προαναφέρθηκαν.

Ο Τομ Λάνκαστερ, αναλυτής για θέματα γης, τροφίμων και γεωργίας στη Energy and Climate Intelligence Unit, δήλωσε στην ιστοσελίδα της οργάνωσης: «Καθώς μπήκαμε στο φθινόπωρο, ο αντίκτυπος της πρωτοφανούς καλοκαιρινής ζέστης και ξηρασίας στα τρόφιμα και τη γεωργία γίνεται ξεκάθαρη. Ως μία από τις πιο απαιτητικές σε νερό καλλιέργειες, ήταν αναπόφευκτο ότι η συγκομιδή πατάτας να πληγεί σοβαρά. Και αρχίζουμε να το βλέπουμε αυτό, τώρα, στις εκτιμήσεις της απόδοσης της καλλιέργειας, που είναι μειωμένη κατά 20% σε ορισμένες περιπτώσεις.

«Με τους καύσωνες να έχουν ήδη πλήξει εκατομμύρια τόνους από την ευρωπαϊκή συγκομιδή σιτηρών, οι ζημιές στις πατάτες είναι ακόμη πιο άσχημα νέα για τους αγρότες της Ευρώπης, οι οποίοι καλλιεργούν σε μια ήπειρο που θερμαίνεται με διπλάσιο ρυθμό από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Επιπτώσεις σαν κι αυτή αυξάνουν μόνο τον επείγοντα χαρακτήρα της αποκατάστασης της ισορροπίας του κλίματος. Οι αγρότες χρειάζονται ένα σταθερό κλίμα για να συνεχίσουν να καλλιεργούν αυτό το βασικό προϊόν της ευρωπαϊκής διατροφής».

Όπως επισημαίνει η μελέτη της Energy and Climate Intelligence Unit, οι εκτιμήσεις της απώλειας παραγωγής πατατών βασίζονται σε συγκρίσεις με τον πενταετή μέσο όρο, οι οποίες δείχνουν μείωση παραγωγής κατά 13% στη Γαλλία, 21% στο Βέλγιο, 10% στη Γερμανία και 7% στην Ολλανδία. Η απώλεια έχει εκτιμηθεί χρησιμοποιώντας έναν συνδυασμό δοκιμαστικών εκσκαφών πατάτας, εθνικών στατιστικών και εκτιμήσεων του εμπορίου.

Παρόλο που δεν υπάρχουν παρόμοια δεδομένα για τη Μεγάλη Βρετανία, όπου το Συμβούλιο Ανάπτυξης Γεωργίας και Κηπευτικής (AHDB) σταμάτησε τη δημοσίευση εκτιμήσεων συγκομιδής και απόδοσης το 2021, οι World Potato Markets εκτιμούν τη φετινή παραγωγή πατάτας μειωμένη κατά 11% σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 2021-2025.

Ο Cedric Porter, Συντάκτης του World Potato Markets , δήλωσε στην Energy and Climate Intelligence Unit: «Οι καιρικές συνθήκες γίνονται πιο ακραίες και δύσκολες. Έχουν σημειωθεί τέσσερις ξηρασίες από το 2018, μαζί με μεγάλους όγκους βροχοπτώσεων κατά τη διάρκεια του χειμώνα και της άνοιξης. Οι επενδύσεις στη διαχείριση των υδάτων, είτε πρόκειται για εξοικονόμηση νερού όταν υπάρχει υπερβολική ποσότητα, είτε για άρδευση κατά τη διάρκεια ξηρών καλοκαιριών, θα είναι απαραίτητες για τη συνεχή επιτυχία της καλλιέργειας».

Αυτές οι απώλειες που σχετίζονται με την ξηρασία και τη θερμότητα έρχονται να προστεθούν σε μια σημαντική μείωση της έκτασης που χησιμοποιείται για καλλιέργεια πατάτας, αλλά και ως συνέχεια στην περσινή υπερπροσφορά πατάτας στην ευρωπαϊκή αγορά, που είχε οδηγήσει σε μείωση της τιμής για τους παραγωγούς.

Είναι πολύ πιθανό η φετινή μειωμένη παραγωγή να οδηγήσει με τη σειρά της σε ψηλότερες λιανικές τιμές, αλλά και σε αυξημένες εισαγωγές πατατών από τρίτες χώρες.

Ένας άλλος παράγοντας που επισημαίνεται ως απόρροια των κακών καιρικών συνθηκών και της μειωμένης βροχόπτωσης τουςπροηγούμενους μήνες είναι η μείωση του τελικού μεγέθους των πατατών. Όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα της Energy and Climate Intelligence Unit, στο Βέλγιο, τον μεγαλύτερο εξαγωγέας κατεψυγμένων τηγανητών πατατών στον κόσμο, καταγράφεται το χειρότερο πρόβλημα μεγέθους πατάτας, με την Fontane, την κύρια ποικιλία τηγανίσματος, να αποδίδει 32 τόνους ανά εκτάριο στα τέλη Αυγούστου, 30% χαμηλότερη από την ίδια εποχή το 2025. Μόνο η μισή βελγική καλλιέργεια είναι πάνω από το μέγεθος που θέλουν οι μεταποιητές.