Σε μια περίοδο κατά την οποία η στεγαστική κρίση πιέζει ολοένα και περισσότερο τους πολίτες, ο Κυπριακός Οργανισμός Ανάπτυξης Γης (ΚΟΑΓ) επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο του ως βασικός φορέας υλοποίησης της στεγαστικής πολιτικής του κράτους.
Ο Πρόεδρος του ΚΟΑΓ, Θησέας Ιωάννου, σε συνέντευξη του στον «Φ», μιλά για την πορεία του Οργανισμού, τα νέα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη, αλλά και για τον τρόπο χρηματοδότησης του ΚΟΑΓ, η οποία με την κατάργηση του Κυπριακού Επενδυτικού Προγράμματος είχε ουσιαστικά εκμηδενιστεί. Ταυτόχρονα, αναφέρεται στους νέους σχεδιασμούς αλλά και στις συζητήσεις και τις σκέψεις που αφορούν τη μετεξέλιξη του ΚΟΑΓ για ακόμη πιο ενισχυμένη παρουσία και βοήθεια στα θέματα προσιτής στέγης.
-Κύριε Ιωάννου, ας ξεκινήσουμε από το μεγαλύτερο έργο που έχει αυτή τη στιγμή στα χέρια του ο ΚΟΑΓ και αφορά την προσιτή στέγη στη Λεμεσό. Πώς προχωρούν οι διαδικασίες και τα χρονοδιαγράμματα;
Το μεγαλύτερο έργο που υλοποιεί σήμερα ο ΚΟΑΓ είναι το Σχέδιο Προσιτού Ενοικίου στη Λεμεσό, το οποίο περιλαμβάνει την ανέγερση 138 διαμερισμάτων σε τέσσερις εξαώροφες πολυκατοικίες. Πρόκειται για μια επένδυση συνολικού ύψους άνω των €22 εκατομμυρίων, η οποία συγχρηματοδοτείται από το κράτος και τον Οργανισμό.
Οι κατασκευαστικές εργασίες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη και προχωρούν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που είχαμε εξαγγείλει. Το έργο έχει σχεδιαστεί με βάση τις αρχές της αειφόρου και βιώσιμης ανάπτυξης και χαρακτηρίζεται από υψηλή αισθητική, σύγχρονες προδιαγραφές και σεβασμό προς το αστικό περιβάλλον.
Στόχος μας δεν είναι απλώς η ανέγερση οικιστικών μονάδων, αλλά η δημιουργία μιας σύγχρονης και λειτουργικής κοινότητας, η οποία θα συμβάλει στην αναβάθμιση της ευρύτερης περιοχής και θα προσδώσει νέα δυναμική στην καρδιά της Λεμεσού.
Πάνω απ’ όλα, όμως, το έργο αυτό θα προσφέρει ουσιαστική στήριξη σε δεκάδες οικογένειες που σήμερα δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή κατοικία. Η Λεμεσός αντιμετωπίζει αναμφίβολα το εντονότερο στεγαστικό πρόβλημα στην Κύπρο και γι’ αυτό θεωρούμε ότι το συγκεκριμένο έργο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις που υλοποιούνται σήμερα για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.
-Ο ΚΟΑΓ είχε αντιμετωπίσει σοβαρό πρόβλημα χρηματοδότησης μετά την κατάργηση του Κυπριακού Επενδυτικού Προγράμματος. Τελικά πώς εξασφαλίστηκαν αυτά τα χρήματα ώστε να προχωρήσουν τα διάφορα έργα;
Πράγματι, η κατάργηση του Κυπριακού Επενδυτικού Προγράμματος δημιούργησε σημαντικές προκλήσεις για τον ΚΟΑΓ. Ωστόσο, η Πολιτεία, αναγνωρίζοντας τον κρίσιμο ρόλο του ΚΟΑΓ στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, προχώρησε στη λήψη σειράς στρατηγικών αποφάσεων που έχουν αλλάξει ουσιαστικά τα δεδομένα προς το καλύτερο.
Μέσα από νέες πολιτικές και χρηματοδοτικά εργαλεία, ο ΚΟΑΓ έχει πλέον στη διάθεσή του πρόσθετους πόρους που του επιτρέπουν όχι μόνο να ενισχύσει το αναπτυξιακό του πρόγραμμα, αλλά και να επεκτείνει τη δράση του σε τομείς όπου μέχρι πρότινος δεν υπήρχε η σχετική δυνατότητα, όπως η παραγωγή και διαχείριση οικιστικών μονάδων προσιτού ενοικίου.
Συγκεκριμένα, σήμερα ο Οργανισμός αξιοποιεί έσοδα που προκύπτουν από σειρά πολεοδομικών κινήτρων, τα οποία η Κυβέρνηση έχει θέσει στη διάθεσή του ακριβώς για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. Τα έσοδα αυτά δεν αντιμετωπίζονται ως απλή χρηματοδότηση, αλλά ως επένδυση που μετατρέπεται σταδιακά, μέσα από ένα οργανωμένο και μακροπρόθεσμο πρόγραμμα ανάπτυξης, σε νέες κατοικίες και διαμερίσματα προσιτής στέγης για όλα τα κοινωνικά στρώματα.
Θα έλεγα μάλιστα ότι σήμερα βρισκόμαστε σε μια εντελώς διαφορετική εποχή για τον ΚΟΑΓ. Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, ο Οργανισμός διαθέτει τα εργαλεία, τους πόρους και την πολιτική στήριξη που απαιτούνται για να λειτουργήσει ως βασικός πυλώνας της στεγαστικής πολιτικής του κράτους.
-Υπάρχουν στοιχεία για τα χρήματα που έχουν δοθεί στον ΚΟΑΓ τα τελευταία χρόνια ώστε να επιτελέσει το έργο του και να βοηθηθεί η κοινωνία με τη στεγαστική κρίση;
Ναι. Τα τελευταία τρία χρόνια το κράτος έχει προχωρήσει σε ουσιαστική ενίσχυση του ΚΟΑΓ, τόσο σε επίπεδο χρηματοδότησης όσο και σε επίπεδο αρμοδιοτήτων.
Συγκεκριμένα, για τη χρηματοδότηση έργων προσιτού ενοικίου, το κράτος θα δώσει στον ΚΟΑΓ 16 εκατομμύρια (για το έργο της Λεμεσού) και 12 εκατομμύρια για το έργο στο Στρόβολο. Επιπρόσθετα, μέσω των πολεοδομικών κινήτρων και της τελευταίας αναθεώρησής τον Απρίλιο του 2025 καθώς και της πολιτικής απόφασης να καταλήγει στον ΚΟΑΓ το χρηματικό αντιστάθμισμα από την αξιοποίηση του ειδικού στεγαστικού κινήτρου, αναμένεται να εισρεύσει στον ΚΟΑΓ ποσό που θα ξεπερνά τα 17 εκατομμύρια.
Ενδεικτικά, για την υλοποίηση των έργων του Σχεδίου Προσιτού Ενοικίου θα παραχωρηθούν στον ΚΟΑΓ από τα κράτος €16 εκατομμύρια για το έργο της Λεμεσού και €12 εκατομμύρια για το αντίστοιχο έργο στον Στρόβολο. Παράλληλα, μέσω της αξιοποίησης των πολεοδομικών κινήτρων, της αναθεώρησης της σχετικής πολιτικής τον Απρίλιο του 2025 και της απόφασης της Κυβέρνησης να αποδίδεται στον ΚΟΑΓ το χρηματικό αντιστάθμισμα που προκύπτει από την εφαρμογή του Ειδικού Στεγαστικού Κινήτρου για Παραγωγή Προσιτής Κατοικίας, αναμένεται να εισρεύσουν στον Οργανισμό πρόσθετοι πόροι που εκτιμάται ότι θα υπερβούν τα €17 εκατομμύρια. Οι πόροι αυτοί επιτρέπουν στον ΚΟΑΓ να προγραμματίζει σε μακροπρόθεσμη βάση, να υλοποιεί περισσότερα έργα και να αυξάνει σταδιακά το απόθεμα προσιτής κατοικίας σε ολόκληρη την Κύπρο.
Εξίσου σημαντικό, όμως, με τη χρηματοδότηση είναι το γεγονός ότι η Πολιτεία έχει αναθέσει στον ΚΟΑΓ διευρυμένες αρμοδιότητες διαχείρισης της προσιτής στέγης η οποία παράγεται με την υλοποίηση αριθμού στεγαστικού σχεδίων. Ο ΚΟΑΓ δεν λειτουργεί πλέον μόνο ως κατασκευαστής οικιστικών μονάδων, αλλά ως ο κεντρικός φορέας σχεδιασμού, διαχείρισης και υλοποίησης της Νέας Στεγαστικής Πολιτικής. Αυτό έχει οδηγήσει στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου και μόνιμου μηχανισμού παραγωγής προσιτής στέγης, ο οποίος μπορεί να ανταποκρίνεται με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στις ανάγκες της κοινωνίας και στις προκλήσεις της στεγαστικής κρίσης.
-Πόσα έργα βρίσκονται αυτή τη στιγμή είτε σε στάδιο υλοποίησης είτε είναι έτοιμα να παραδοθούν;
Αυτή τη στιγμή ο ΚΟΑΓ υλοποιεί ή έχει δρομολογήσει έργα που αντιστοιχούν συνολικά σε 244 οικιστικές μονάδες προς πώληση, 192 οικιστικές μονάδες προς ενοικίαση και 135 οικόπεδα σε διάφορες περιοχές της Κύπρου.
Ήδη διαθέτουμε έτοιμες προς πώληση οικιστικές μονάδες στο Καϊμακλί και στη Λάρνακα, ενώ παράλληλα βρίσκονται υπό ανέγερση νέες κατοικίες στην Κοκκινοτριμιθιά και στα Πολεμίδια, καθώς και πολυκατοικίες με διαμερίσματα στον Άγιο Δομέτιο, Καϊμακλί, Παλλουριώτισσα και στη Λακατάμια.
Ταυτόχρονα, προχωρούμε στον σχεδιασμό και την υλοποίηση πρόσθετων έργων σε περιοχές όπου οι στεγαστικές ανάγκες είναι ιδιαίτερα αυξημένες. Συγκεκριμένα, βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο προετοιμασίας νέα έργα διαμερισμάτων στην Παλλουριώτισσα και την Αγλαντζιά.
Παράλληλα βρίσκεται υπό ανέγερση το μεγάλο έργο προσιτού ενοικίου στον Άγιο Νικόλαο στην Λεμεσό και στο στάδιο αδειοδότησης το έργο προσιτού ενοικίου στον Στρόβολο.
Βρίσκονται επίσης σε τροχιά υλοποίησης διαχωρισμοί οικοπέδων στις επαρχίες Λευκωσίας, Λεμεσού, Λάρνακας και Πάφου.
Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι ο ΚΟΑΓ διαθέτει σήμερα το μεγαλύτερο αναπτυξιακό πρόγραμμα των τελευταίων δεκαετιών. Έργα υλοποιούνται ταυτόχρονα στις δύο επαρχίες με το εντονότερο πρόβλημα, με στόχο τη σταδιακή αύξηση του αποθέματος προσιτής κατοικίας και την παροχή περισσότερων επιλογών τόσο για αγορά όσο και για ενοικίαση.
-Η Ευρώπη διαχωρίζει την προσιτή στέγη από την κοινωνική στέγη. Στην Κύπρο τι είδους προγράμματα έχουμε; Για προσιτή στέγη ή για κοινωνική στέγη; Και πώς μπορούμε να ενισχύσουμε την κοινωνική στέγη, δηλαδή για όσους δεν έχουν ούτε τα ελάχιστα χρήματα για να αποκτήσουν κάποια κατοικία;
Είναι σημαντικό να γίνει αυτή η διάκριση. Η προσιτή στέγη απευθύνεται σε νοικοκυριά που εργάζονται και διαθέτουν εισόδημα, αλλά δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις σημερινές συνθήκες της αγοράς κατοικίας. Η κοινωνική στέγη, αντίθετα, απευθύνεται σε νοικοκυριά και άτομα που αντιμετωπίζουν εντονότερες οικονομικές ή κοινωνικές δυσκολίες και για τα οποία ακόμη και η προσιτή κατοικία ενδέχεται να μην είναι επαρκώς προσβάσιμη χωρίς πρόσθετη κρατική στήριξη.
Στην Κύπρο, η πλειονότητα των μέτρων που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια αφορά την προσιτή στέγη. Αυτό αντανακλά τη σημερινή πραγματικότητα, καθώς η στεγαστική κρίση δεν επηρεάζει πλέον μόνο τις ευάλωτες ομάδες, αλλά και τη μεσαία τάξη, τα νέα ζευγάρια και τα εργαζόμενα νοικοκυριά που δυσκολεύονται να αποκτήσουν ή να ενοικιάσουν κατοικία σε λογικό κόστος, παρά το γεγονός ότι εργάζονται με καλές απολαβές.
Την ίδια στιγμή, όμως, η κοινωνική στέγη παραμένει εξαιρετικά σημαντική προτεραιότητα. Η ανάπτυξή της προϋποθέτει ισχυρότερη κρατική παρέμβαση, αυξημένους δημόσιους πόρους και τη δημιουργία οικιστικών μονάδων που θα διατίθενται με ιδιαίτερα χαμηλό ενοίκιο ή με ειδικά καθεστώτα στήριξης προς όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση κινείται και η απόφαση της Κυβέρνησης να προχωρήσει στην ανέγερση περίπου 500 οικιστικών μονάδων προσιτού Ενοικίου, οι οποίες μετά την ολοκλήρωσή τους θα είναι υπό τη διαχείριση του ΚΟΑΓ. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική στεγαστική παρέμβαση, η οποία δημιουργεί για πρώτη φορά σε τέτοια κλίμακα ένα μόνιμο απόθεμα κατοικιών που θα παραμένουν διαθέσιμες σε ιδιαίτερα προσιτό ενοίκιο για τα νοικοκυριά που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Κατά την άποψή μου, πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες και πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις που έχουν υλοποιηθεί διαχρονικά στον τομέα της στεγαστικής πολιτικής στην Κύπρο.
-Ποια είναι τα επόμενα βήματα; Γίνεται μεγάλη συζήτηση για μετεξέλιξη του ΚΟΑΓ. Τι βρίσκεται στο τραπέζι αυτή τη στιγμή και ποιες σκέψεις υπάρχουν;
Καταρχάς, θεωρούμε ιδιαίτερα θετικό το γεγονός ότι διεξάγεται ένας τόσο έντονος και ουσιαστικός δημόσιος διάλογος για το μέλλον του ΚΟΑΓ. Το ενδιαφέρον που επιδεικνύουν η Κυβέρνηση, η Βουλή, τα πολιτικά κόμματα και η κοινωνία γενικότερα αποτελεί αναγνώριση της σημασίας του ρόλου που καλείται να διαδραματίσει ο Οργανισμός στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.
Από εκεί και πέρα, για εμάς το σημαντικό δεν είναι ο τίτλος, η ονομασία ή η οργανωτική μορφή που θα έχει ο Οργανισμός στο μέλλον. Εκείνο που έχει πραγματική σημασία είναι η ουσία: να διαθέτουμε τα κατάλληλα εργαλεία, τις αρμοδιότητες, τους πόρους και την ευελιξία που απαιτούνται ώστε να μπορούμε να παράγουμε περισσότερη προσιτή στέγη και να ανταποκρινόμαστε αποτελεσματικά στις ανάγκες της κοινωνίας. Θεωρώ ότι, μέσα από τις πολιτικές και τις αποφάσεις που έχουν ληφθεί τα τελευταία χρόνια, έχουν ήδη τεθεί οι βάσεις προς αυτή την κατεύθυνση.
Αν η Πολιτεία κρίνει ότι μέσα από τη μετεξέλιξη ή την περαιτέρω ενίσχυση του ΚΟΑΓ μπορεί να εξυπηρετηθεί ακόμη καλύτερα ο στόχος της αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης, τότε ασφαλώς είμαστε έτοιμοι να συμβάλουμε δημιουργικά σε αυτή τη συζήτηση. Εκείνο που προέχει είναι να διασφαλιστεί ότι η Κύπρος θα διαθέτει έναν ισχυρό, σύγχρονο και αποτελεσματικό στεγαστικό φορέα, ικανό να εφαρμόζει την κρατική στεγαστική πολιτική και να παράγει με συνέπεια απτά αποτελέσματα για τους πολίτες.
Στο τέλος της ημέρας, οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται για το πώς ονομάζεται ένας οργανισμός ή πως μετεξελίχθηκε. Ενδιαφέρονται να μπορούν να βρουν μια αξιοπρεπή κατοικία σε προσιτό κόστος. Και αυτός είναι ο στόχος στον οποίο παραμένουμε προσηλωμένοι.
