Ενέργεια, ασφάλεια, κυριαρχία: Ο Έρχιουρμαν αντιγράφει «λέξη προς λέξη» την Άγκυρα

Ο Τουφάν Έρχιουρμαν ακολουθεί την ίδια πορεία με τους προκατόχους του, με περιθώριο ελιγμών μόνο ως προς τη μεθοδολογία στο Κυπριακό. Στα «σκληρά ζητήματα» όπως η ενέργεια, η ασφάλεια και η κυριαρχία, υπάρχει πλήρης ευθυγράμμιση με την πολιτική της Άγκυρας.

Οι πρόσφατες δηλώσεις του Τουφάν Έρχιουρμαν, οι οποίες δημοσιεύθηκαν σε τουρκοκυπριακά μέσα ενημέρωσης, έδωσαν με αρκετή ευκρίνεια το περιθώριο κινήσεων που ο ίδιος έχει ως ηγέτης της τουρκοκυπριακής κοινότητας και που λειτουργεί ως εκφραστής των θέσεων της Άγκυρας. Αναφερόμενος στη μεθοδολογία, ισχυρίστηκε ότι κατάφερε να επιβάλει τη δική του γραμμή, η οποία υιοθετήθηκε και από τα Ηνωμένα Έθνη: πρώτα θα ασχοληθούν με τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και μετά με μια συνάντηση 5+1. Εμφανίζεται δε και δικαιωμένος επ’ αυτού: «Πριν 9,5 μήνες δεχόμασταν επικρίσεις ότι ‘λες πρώτα η μεθοδολογία’. Σήμερα η μεθοδολογία συμπεριλαμβάνεται στην επίσημη δήλωση του Γενικού Γραμματέα».

Μετακινούμενος από τη διαδικασία στην ουσία, δηλαδή από το πώς στο τι θα διαπραγματευτούν, η εικόνα αλλάζει ριζικά. Στα τρία «σκληρά ζητήματα» της ενέργειας, της ασφάλειας και της κυριαρχίας, που άπτονται των συμφερόντων της Τουρκίας, ο Έρχιουρμαν ευθυγραμμίζεται πλήρως. Εξάλλου, απαντώντας σε ερωτήσεις για το εάν ο ίδιος διαφοροποιείται από την Άγκυρα, ξεκαθαρίζει πως «ενεργεί σε διαβούλευση με την Τουρκία».

Το πάγιο τουρκικό αίτημα «συνιδιοκτησίας»

Στο κεφάλαιο της ενέργειας, ο Τουφάν Έρχιουρμαν αναπαράγει σχεδόν αυτούσια τη θέση της Άγκυρας, όπως αυτή εκφράζεται εδώ και μια 15ετία. Υποστηρίζει ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά είναι «συνιδιοκτήτης στους φυσικούς πόρους του νησιού», ενώ χαρακτηρίζει «μονομερή τα ενεργειακά σχέδια της Κυπριακής Δημοκρατίας».

Περαιτέρω υποστηρίζει ότι «η Τουρκία έφερε ένσταση σε αυτό, τόσο για τις δικές της ζώνες θαλάσσιας δικαιοδοσίας όσο και για τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων». Αναφορά που ευθυγραμμίζει τα συμφέροντα της Τουρκίας με τα δικά τους.

Ο Τουφάν Έρχιουρμαν ζητά μάλιστα να συζητηθούν εκ νέου «με τη συμμετοχή όλων των πλευρών» έργα όπως ο υποθαλάσσιος αγωγός ηλεκτρικής διασύνδεσης (GSI). Τοποθέτηση η οποία ουσιαστικά αμφισβητεί (όπως και η Τουρκία) το δικαίωμα της ΚΔ να προχωρά σε υποδομές εντός της δικής της ΑΟΖ.

Το αφήγημα της «περικύκλωσης»

Παραβλέποντας, από τη μια, την ισχυρή παρουσία του τουρκικού στρατού και εμμένοντας, από την άλλη, σε αμφισβήτηση της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο Έρχιουρμαν δηλώνει ότι παρακολουθεί «με προσοχή» τις στρατιωτικές συμφωνίες που συνάπτει η «νότια Κύπρος» (υιοθετώντας το λεκτικό της Άγκυρας) με το Ισραήλ, τη Γαλλία και τις ΗΠΑ, καθώς και το άνοιγμα της βάσης στην Πάφο προς ξένες δυνάμεις.

Κάνει λόγο για ενδεχόμενο «να μεταφερθούν εδώ οι συγκρούσεις διεθνών παικτών στην περιοχή». Διατύπωση που αναπαράγει σχεδόν αυτούσιο το τουρκικό αφήγημα περί περικύκλωσης στην Ανατολική Μεσόγειο. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει και τον αποκλεισμό της Τουρκίας και της τουρκοκυπριακής κοινότητας από τον οικονομικό διάδρομο IMEC, τον οποίο παρουσιάζει ως πηγή πρόσθετης έντασης.

Καμιά ευελιξία στην «κυριαρχία»

Ένα άλλο σημείο ευθυγράμμισης είναι οι αναφορές του στο θέμα της «κυριαρχίας». Ο Έρχιουρμαν διευκρινίζει πως σε μια ενδεχόμενη μεταβατική περίοδο – πριν από το δημοψήφισμα – θα μπορούσαν να εφαρμοστούν μόνο μέτρα «τα οποία θα μπορούσαν να ανακληθούν νομικώς», όπως το απευθείας εμπόριο ή οι πτήσεις. Σε θέματα όμως όπως το περιουσιακό, ή σε βήματα που θα προκαλέσουν ντε φάκτο αποτελέσματα από την άποψη της κυριαρχίας, τονίζει πως αυτά «δεν θα μπορούσαν να αξιολογηθούν στο ίδιο πλαίσιο».

Ανάλογη προσέγγιση και στο θέμα των Βαρωσίων: «Δεν τίθεται θέμα να γίνει ένα βήμα που δεν έχει επιστροφή». Δείχνοντας πλήρη ευθυγράμμιση με την παραδοσιακά ανυποχώρητη θέση της Άγκυρας σε ζητήματα «κυριαρχίας», ο Έρχιουρμαν δεν αφήνει περιθώρια ευελιξίας, σε αντίθεση με όσα δείχνει στα θέματα διαδικασίας.

Κινήσεις χαμηλού πολιτικού κόστους

Στη μεθοδολογία, όπου το πολιτικό κόστος μιας δικής του πρωτοβουλίας είναι χαμηλό, ο Τουφάν Έρχιουρμαν διεκδικεί προσωπική πατρότητα και εμφανίζεται ως ο ηγέτης που «έπεισε» ακόμα και τα Ηνωμένα Έθνη. Αντίθετα, στα ζητήματα όπου επηρεάζονται τα τουρκικά συμφέροντα – ενέργεια, ασφάλεια, κυριαρχία – η αυτονομία του Έρχιουρμαν εξαφανίζεται και ο κατοχικός ηγέτης ευθυγραμμίζεται πλήρως με την Άγκυρα.

Ακόμα και οι όροι που χρησιμοποιεί στη διάρκεια των δηλώσεών του δεν είναι τυχαίοι ή ουδέτεροι. Η συστηματική χρήση του όρου «νότια Κύπρος» αντανακλά το επίσημο τουρκικό/τουρκοκυπριακό αφήγημα ως προς την Κυπριακή Δημοκρατία, δείχνοντας με σαφή τρόπο ότι η αυτονομία που ενίοτε προσπαθεί να προβάλει περιορίζεται στα διαδικαστικά του Κυπριακού, ενώ στα «σκληρά ζητήματα» παραμένει πλήρως ευθυγραμμισμένος με την Άγκυρα.