Σε σημαντικές τοποθετήσεις προβαίνει στη συνέντευξη που παραχώρησε στον «Φ» ο Δημήτρης Βάκης, πρώτος αντιπρόεδρος της ΟΕΒ και επικεφαλής της ομάδας που συμμετέχει στις συζητήσεις για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού.
Μεταξύ άλλων, ο κ. Βάκης σημειώνει ότι αποτελεί κόκκινη γραμμή για την ΟΕΒ τυχόν υποχρεωτική συμμετοχή των επιχειρήσεων σε Ταμεία Προνοίας. Θεωρεί ακόμη ότι μπορεί να υπάρξει περιορισμένη μετατόπιση του χρονοδιαγράμματος (1/1/2027) υλοποίησης της μεταρρύθμισης, ιδιαίτερα εάν δεν παρουσιαστούν έγκαιρα όλα τα νομοθετικά, αναλογιστικά και οικονομικά δεδομένα.
–Κατ’ αρχήν, κ. Βάκη, θα θέλαμε να μας δώσετε το πλαίσιο στο οποίο κινείται η ΟΕΒ, όσον αφορά στις θέσεις της γύρω από τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, καθώς και ευρύτερα για το θέμα των συντάξεων στην Κύπρο.
Για την ΟΕΒ, το συνταξιοδοτικό είναι ζήτημα υψίστης κοινωνικής και οικονομικής σημασίας, καθώς ο αριθμός των συνταξιούχων αυξάνεται, σε σχέση με το σύνολο του πληθυσμού. Σε μια ανεπτυγμένη οικονομία, είναι κρίσιμο για την υγιή ανάπτυξή της το ένα τρίτο περίπου του πληθυσμού να ζει αξιοπρεπώς και να έχει τη δυνατότητα να καταναλώνει.
Σε μία οικονομία όπως η κυπριακή, που στηρίζεται σε τεράστιο βαθμό στην κατανάλωση, δεν χρειάζονται πρόσθετες εξηγήσεις. Κάθε μεταρρύθμιση, οφείλει, πρωτίστως, να διαφυλάσσει τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του Ταμείου και τον ανταποδοτικό του χαρακτήρα, συνδέοντας τις παροχές με το ύψος και τη διάρκεια των εισφορών.
Άλλο σύνταξη, άλλο κοινωνική πρόνοια
–Τόσο ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, όσο και οι εμπλεκόμενοι φορείς, έχουν τονίσει ότι δεν θα πρέπει να υπάρχουν στην Κύπρο συνταξιούχοι των 400 – 500 ευρώ. Σε πρώτο στάδιο, θεωρείτε σωστή αυτή την τοποθέτηση; Και αν ναι, πώς μπορεί να διορθωθεί, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη τη βιωσιμότητα του Ταμείου και των δημόσιων οικονομικών;
Η θέση ότι κάθε συνταξιούχος πρέπει να ζει σε αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο αποτελεί θεμιτό κοινωνικό στόχο. Πρέπει, όμως, να διαχωρίζονται οι ρόλοι του συνταξιοδοτικού συστήματος και της κοινωνικής πολιτικής. Ο πρώτος πυλώνας είναι ανταποδοτικός, καθώς η σύνταξη συνδέεται με το ύψος και τη διάρκεια των εισφορών κατά τον εργασιακό βίο. Τυχόν πρόσθετη στήριξη προς άτομα των οποίων το συνολικό διαθέσιμο εισόδημα, περιλαμβανομένης της σύνταξης και οποιωνδήποτε άλλων πηγών εισοδήματος, δεν είναι επαρκές, πρέπει να προέρχεται από την κοινωνική πολιτική του κράτους, με βάση δείκτες κοινωνικής προστασίας, και όχι να επιβαρύνει το Ταμείο. Χρειάζεται να ενισχύσουμε, στο μέτρο του δυνατού, τον πρώτο πυλώνα, ώστε σταδιακά να μειώνεται ο αριθμός όσων χρειάζονται κοινωνική πρόνοια. Πρόκειται για προσπάθεια που απαιτεί χρόνο και ο χρόνος αυτός ξεκινά από σήμερα.
–Σε δεύτερο στάδιο, ακόμα και με τα ποσά των αυξήσεων που έχουν δημοσιοποιηθεί, η βασική σύνταξη θα είναι κάτω από το όριο της φτώχειας. Θεωρείτε ότι αυτός είναι ένας παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη;
Το όριο κινδύνου φτώχειας είναι ένας κοινωνικός δείκτης που πρέπει να λαμβάνεται μαζί με άλλους δείκτες υπόψη στη συζήτηση για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση. Δεν μπορεί, όμως, η βασική σύνταξη να ταυτίζεται με το όριο της φτώχειας, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα χρόνια ασφάλισης, το ύψος και η διάρκεια των εισφορών. Ο πρώτος πυλώνας πρέπει να διατηρήσει τον ανταποδοτικό του χαρακτήρα. Για όσους δεν διαθέτουν επαρκές εισόδημα, το κράτος μπορεί να παρέχει στοχευμένη στήριξη, μέσω της κοινωνικής του πολιτικής.
–Όσον αφορά τη διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, θα θέλαμε τις θέσεις σας σε σχέση με τις κυβερνητικές προτάσεις.
Η ΟΕΒ αξιολογεί τις κυβερνητικές προτάσεις με βασικά κριτήρια την επάρκεια των συντάξεων, τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του Ταμείου και τις επιπτώσεις στο κόστος εργασίας και στα δημόσια οικονομικά.
Για να μπορέσουμε, όμως, να διαμορφώσουμε ξεκάθαρη εικόνα και συγκεκριμένες θέσεις, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να έχουμε το συντομότερο στα χέρια μας το τροποποιητικό νομοσχέδιο, μαζί με τις μεταβατικές διατάξεις και την αναλογιστική και δημοσιονομική τεκμηρίωση.
Πρέπει να αποσαφηνιστούν η συνολική κοστολόγηση, οι πηγές χρηματοδότησης και ο τρόπος αποτελεσματικής διαχείρισης του αποθεματικού που θα δημιουργηθεί. Παράλληλα, απαιτείται σαφής καθορισμός της κρατικής κάλυψης των κοινωνικών παροχών και του πλαισίου λειτουργίας του Πυλώνα 0.
–Ποιες είναι οι κόκκινες γραμμές της ΟΕΒ στο μεγάλο ζήτημα της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης;
Η ΟΕΒ δεν πρόκειται να αποδεχθεί οποιαδήποτε αύξηση των εισφορών των εργοδοτών και των εργαζομένων, πέραν όσων έχουν ήδη συμφωνηθεί και προβλέπονται στη σχετική νομοθεσία. Όπως έχει ήδη τονιστεί, η διατήρηση του ανταποδοτικού χαρακτήρα του Ταμείου και η διασφάλιση της βιωσιμότητάς του αποτελούν θεμελιώδεις αρχές και πρέπει να διαφυλαχτούν. Σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να δεχτούμε την αύξηση των χαμηλών συντάξεων μέσω ανακατανομής εις βάρος των υψηλότερων συντάξεων, καθώς δεν νοείται να προωθείται μεταρρύθμιση που οδηγεί σε απώλειες για ορισμένες κατηγορίες δικαιούχων.
Παράλληλα, πρέπει να διαφυλαχθούν τα δημόσια οικονομικά από μη βιώσιμες αυξήσεις παροχών και να αποκλειστεί η άντληση πόρων από το Ταμείο, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων. Σημαντική «κόκκινη γραμμή» αποτελεί η τυχόν υποχρεωτική συμμετοχή σε Ταμεία Προνοίας.
Η ΟΕΒ θεωρεί απολύτως επιβεβλημένη τη δημιουργία ισχυρών ανεξάρτητων διαχειριστικών και εποπτικών οργάνων, για την ορθολογική, ασφαλή και αποτελεσματική διαχείριση των χρημάτων των ασφαλισμένων, πριν την έναρξη δημιουργίας πραγματικού αποθεματικού το οποίο θα προκύψει είτε από τη σταδιακή αποπληρωμή του Κυβερνητικού χρέους προς το Ταμείο, είτε με τη διακοπή είσπραξης των πλεονασμάτων του υπό μορφή δανεισμού ή άλλως πως.
–Σε σχέση με το θέμα που αφορά στον δεύτερο συνταξιοδοτικό πυλώνα (Ταμεία Προνοίας), ποια είναι η θέση της ΟΕΒ, τόσο σε σχέση με το ρόλο τους στο εργασιακό – συνταξιοδοτικό πλαίσιο, όσο και σε σχέση με τον χρόνο και τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να επέλθουν οι αλλαγές στα πλαίσια της μεταρρύθμισης;
Η ΟΕΒ τάσσεται υπέρ της λειτουργίας και της περαιτέρω ανάπτυξης των Ταμείων Προνοίας, τα οποία αποτελούν χρήσιμο εργαλείο συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής κάλυψης. Τα Ταμεία Προνοίας εισήχθησαν και αναπτύχθηκαν στην Κύπρο μέσα από δεκαετίες συλλογικών διαπραγματεύσεων μεταξύ της ΟΕΒ, των επαγγελματικών και εργοδοτικών συνδέσμων μελών της και των συντεχνιών. Αποτελούν προϊόν ελεύθερου διαλόγου, συμφωνιών και εθελοντικής συμμετοχής, στοιχεία που πρέπει να διαφυλαχθούν. Η επέκταση της κάλυψής τους μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από ισχυρά και στοχευμένα κίνητρα προς εργοδότες και εργαζομένους, τα οποία θα ενθαρρύνουν την εθελοντική συμμετοχή σε Ταμεία Προνοίας. Η ΟΕΒ δεν αποδέχεται την επιβολή υποχρεωτικής συμμετοχής στα Ταμεία Προνοίας. Μια τέτοια ρύθμιση αποτελεί για εμάς casus belli. Οι αλλαγές πρέπει να γίνουν σταδιακά, με κατάλληλες μεταβατικές περιόδους, μελέτη επιπτώσεων και επαρκή χρόνο προσαρμογής για τις επιχειρήσεις.
Γιατί κατέβηκε με δυνατή ομάδα η ΟΕΒ
–Βλέπουμε, κ. Βάκη, ότι η ΟΕΒ έχει επιστρατεύσει ένα πολύ ισχυρό επιτελείο για διαχείριση του θέματος, με βαριά ονόματα, τόσο στην τεχνοκρατικήδιάσταση, όσο και στο επιχερείν. Γιατί αποδίδετε τόση σημασία στο θέμα;
Διότι οι αποφάσεις δεν αφορούν μόνο τους σημερινούς συνταξιούχους, αλλά κάθε εργαζόμενο και νέο που εισέρχεται στην αγορά εργασίας και κάθε εργοδότη. Μπορούν να επηρεάσουν το κόστος εργασίας, την ανταγωνιστικότητα, την απασχόληση, τα δημόσια οικονομικά, το διαθέσιμο εισόδημα, την αποταμίευση και την ποιότητα ζωής για δεκαετίες.
Πρόκειται επίσης για σύνθετο ζήτημα, που απαιτεί αναλογιστική γνώση, οικονομική και δημοσιονομική ανάλυση, νομική επεξεργασία, εμπειρία στις εργασιακές σχέσεις, στα Ταμεία Προνοίας και στις επενδύσεις, καθώς και γνώση των δυνατοτήτων των επιχειρήσεων. Η ισχυρή ομάδα που έχει συγκροτηθεί αντανακλά τη σοβαρότητα με την οποία προσεγγίζουμε τη μεταρρύθμιση και την ευθύνη που αισθανόμαστε απέναντι στις επιχειρήσεις, στους εργαζομένους και στην κοινωνία.
