Ηλεκτρική διασύνδεση: Θα πληρώσουμε μόλις εκδοθεί η navtex, παραμένει η θέση της Κυβέρνησης

Η συμφωνία που υπέγραψαν την περασμένη Τετάρτη ο ΑΔΜΗΕ και η Meridiam, για απόκτηση από τη γαλλική εταιρεία των 2/3 του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας Great Sea Interconnector, έχει ενισχύσει την πεποίθηση σε Ελλάδα και Κύπρο ότι η ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ των δύο χωρών είναι δυνατό να προχωρήσει και να υλοποιηθεί.

Η κυπριακή Κυβέρνηση χαιρέτισε με δήλωση του αρμόδιου υπουργού την εξέλιξη ως τεράστια δυναμική και επανέλαβε ότι η ηλεκτρική διασύνδεση είναι επιθυμητό έργο στρατηγικής σημασίας για την Κύπρο.

Όμως, η προσοχή όλων στρέφεται τώρα στα επόμενα βήματα της κυπριακής Κυβέρνησης: Πρώτον, θα πληρώσει τα λεφτά που διεκδικούσε μέχρι πρόσφατα ο ΑΔΜΗΕ και θα τα διεκδικήσει στη συνέχεια, εκ μέρους του GSI, η γαλλική εταιρεία;
Και δεύτερο, θα συμμετάσχει στην επένδυση με αγορά μετοχικού κεφαλαίου στον GSI και ανάληψη μέρους του κατασκευαστικού κόστους, ώστε αργότερα να συμμετέχει και στα όποια κέρδη από την επένδυση;

Οι πληροφορίες του Φιλελευθέρου αναφέρουν πως η θέση της κυπριακής Κυβέρνησης δεν διαφοροποιήθηκε μετά την απόκτηση της πλειοψηφίας του GSI από τη Meridiam: Η Κύπρος θα πληρώσει όσα της αναλογούν, βάσει της συμφωνίας πλαισίου που υπέγραψαν οι δύο κυβερνήσεις, αλλά μόλις εκδοθεί από την ελληνική Κυβέρνηση η navtex για την πραγματοποίηση θαλάσσιων ερευνών για χαρτογράφηση του βυθού από τον οποίο θα περάσει το καλώδιο, ώστε να μπορεί να υπολογιστεί με μεγαλύτερη αξιοπιστία το τελικό κόστος του έργου.

Σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή ή όχι της Κύπρου στο μετοχικό κεφάλαιο του GSI, καμία απόφαση δεν θα ληφθεί αν δεν ολοκληρωθεί η μελέτη που ζητήθηκε από τις δύο κυβερνήσεις και τον ΑΔΜΗΕ να πραγματοποιηθεί υπό την ευθύνη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ). Η μελέτη θα επικαιροποιήσει τις δαπάνες που απαιτούνται για την ηλεκτρική διασύνδεση και θα αξιολογήσει τις τεχνικές προκλήσεις που φαίνεται να υπάρχουν, όπως το μεγάλο βάθος και οι σημαντικές αυξομειώσεις του σε κάποιες περιοχές μεταξύ Κρήτης και Κύπρου.

Navtex, Τουρκία, Γάλλοι

Σε ό,τι αφορά την έκδοση navtex για δέσμευση θαλάσσιου χώρου για την πραγματοποίηση βυθομετρήσεων και άλλων ερευνών, δεν υπάρχει επίσημη τοποθέτηση από την ελληνική κυβέρνηση, ούτε από τον GSI ή τον ΑΔΜΗΕ.

Μαζί με τη συμφωνία παραχώρησης του 66% των μετοχών στη Meridiam, την περασμένη Τετάρτη υπογράφηκε και μία συμφωνία μεταξύ Meridiam, ΑΔΜΗΕ και Nexans, για να προχωρήσουν τάχιστα οι θαλάσσιες έρευνες και η ολοκλήρωση της κατασκευής του καλωδίου. Όμως, δεν έγινε ο,τιδήποτε γνωστό, επίσημα, από τους εμπλεκόμενους.

Στον ελλαδικό Τύπο γράφτηκε μεν ότι οι θαλάσσιες έρευνες θα ξεκινήσουν μέσα στο φθινόπωρο, αλλά τίποτε άλλο πέραν από δημοσιογραφικές πληροφορίες ή εκτιμήσεις.

Στην κυπριακή Κυβέρνηση φαίνεται πως έχουν φτάσει πληροφορίες ή και διαβεβαιώσεις πως οι βυθομετρήσεις θα ξεκινήσουν σύντομα, σε συνεργασία του GSI -με πρώτο βιολί πλέον τη Meridiam- και της επίσης γαλλικής Nexans. Δεν είναι ξεκάθαρο κατά πόσο η ανάληψη της ευθύνης των θαλασσίων ερευνών από δύο γαλλικές εταιρείες ιδιωτικού δικαίου δυνατό να διαφοροποιήσει την τουρκική στάση επί του πεδίου, δηλαδή στη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Κάσου, την οποία η Κυβέρνηση της Τουρκίας θεωρεί ότι εμπίπτει στην υφαλοκρηπίδα της χώρας και όχι στην ελληνική ΑΟΖ.

Πολλοί επισημαίνουν πως από τη στιγμή που τη διαχείριση των εργασιών του ειδικού πλοίου για τις βυθομετρήσεις θα γίνει με ευθύνη της Meridiam και της Nexans και όχι από τον ΑΔΜΗΕ, μια εταιρεία με πλειοψηφικό μέτοχο το ελληνικό κράτος, οι πιθανότητες συνεννόησής τους με την τουρκική πλευρά είναι αυξημένες, χωρίς σοβαρό πολιτικό κόστος για την ελληνική πλευρά.

Η κυπριακή Κυβέρνηση έχει προ καιρού διαμηνύσει στην ελληνική Κυβέρνηση ότι οι υποχρεώσεις που ανέλαβε για πληρωμή στον ΑΔΜΗΕ 25 εκατ. ευρώ ανά έτος, για την πενταετία που εκτιμάται ότι θα διαρκέσουν οι κατασκευές, συνδέεται άμεσα με την έκδοση navtex για να προχωρήσουν τα έργα. Παρόλο ότι η ελληνική πλευρά δεν υιοθετεί την κυπριακή θέση ότι η πληρωμή των 25 εκατ. ανά έτος προϋποθέτει την έκδοση navtex, οι πληρωμές δεν άρχισαν από το Υπουργείο Οικονομικών της Κύπρου και η πίεση από την ελληνική Κυβέρνηση ατόνησε προ πολλού.

Η τελευταία πληροφόρηση που είχαμε από αρμόδια αρχή αναφέρει ότι η προϋπόθεση ισχύει: Μόλις εκδοθεί η Navtex για τις βυθομετρήσεις, η Κύπρος θα ξεκινήσει τις πληρωμές (σύνολο 125 εκατ. μέχρι τη λειτουργία της διασύνδεσης), ανεξαρτάτητα από την έκδοση έως τότε ή όχι του πορίσματος της μελέτης της ΕΤΕπ. Δηλαδή, η πληρωμή των συμφωνηθέντων ποσών δεν συνδέεται ούτε με το τελικό κόστος του έργου όπως δυνατό να υπολογιστεί από την ΕΤΕπ, ούτε από οποιαδήποτε θολά σημεία στη μελέτη για την ωφελιμότητα του έργου για τους Κύπριους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας ή για την επιβάρυνση του επενδυτικού κόστους στην τελική τιμή της κιλοβατώρας.

Οι οικονομικές διαφορές

Όμως, οι διαφορές μεταξύ κυπριακής πλευράς (Κυβέρνηση – ΡΑΕΚ) με τον ΑΔΜΗΕ δεν αφορούσαν μόνο τα 125 εκατ. που πρέπει να πληρωθούν εντός πενταετίας. Ο ΑΔΜΗΕ διεκδικεί την αναγνώριση πολλαπλάσιου ποσού από τη ΡΑΕΚ, ως δαπάνες που έχει ήδη πραγματοποιήσει, χωρίς να είναι απόλυτα σαφές ότι, με εξαίρεση τα 125 εκατ., εξακολουθεί να συμφωνεί να πληρωθεί τα υπόλοιπα μετά τη λειτουργία της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Δεν είναι ξεκάθαρο κατά πόσο η Meridiam θα διαφοροποιήσει την στάση της έναντι της ΡΑΕΚ για τα διεκδικούμενα ποσά, είτε στη φάση της κατασκευής του έργου, είτε μετά την ολοκλήρωσή του.
Θέση της Κυβέρνησης -και της ΡΑΕΚ- παραμένει πως, με εξαίρεση τα 125 εκατ. που συμφωνήθηκαν μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, κανένα άλλο ποσό δεν θα πληρωθεί πριν λειτουργήσει η διασύνδεση.
Με βάση το πλαίσιο συμφωνίας που υπέγραψαν πριν από δύο χρόνια οι τότε υπουργοί Ενέργειας των δύο κρατών (Παπαναστασίου και Σκυλακάκης), η Κύπρος χρωστά ήδη δύο δόσεις των 25 εκατ. ευρώ και τον προσεχή Ιανουάριο θα υπολογίζεται και η 3η δόση.

Η μελέτη της ΕΤΕπ

Παρ’ ότι ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός δήλωσε τις προηγούμενες μέρες ότι η Κύπρος θα περιμένει τη μελέτη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων πριν λάβει οποιαδήποτε απόφαση για συμμετοχή στο έργο ως επενδυτής και εκτίμησε πως η μελέτη θα είναι έτοιμη προς το τέλος του 2026, δεν υπάρχει ενημέρωση από την ΕΤΕπ κατά πόσο η μελέτη είναι σε εξελιξη ή αν ακόμα βρισκόμαστε στα διαδικαστικά για την ανάθεσή της σε εσωτερικούς ή εξωτερικούς συμβούλους.

Η πλευρά του GSI (Meridiam και ΑΔΜΗΕ) εμφανίζεται να θεωρεί μη αναγκαία τη μελέτη, δεδομένου ότι τη βιωσιμότητα του έργου, ως επιχειρηματικής επένδυσης, την επιβεβαιώνει η απόφαση ενός ισχυρού επενδυτικού ομίλου να συμμετάσχει στο μετοχικό κεφάλαιο του GSI.
Η κυβέρνηση της Κύπρου, ωστόσο, εμμένει στην ανάγκη πραγματοποίησης της μελέτης, καθώς θεωρεί ότι μόνο μέσα από αυτήν θα διαφανεί το πραγματικό κόστος της κατασκευής, το κόστος λειτουργίας, ο χρόνος αποπεράτωσης αλλά και το όποιο κόστος ή όφελος θα έχουν σε βάθος 30 χρόνων, περίπου, οι Κύπριοι καταναλωτές ηλεκτρισμού.