ΔΝΤ: «Συν» και «πλην» στην ακτινογραφία της Κύπρου

Μια οικονομία δύο εντελώς αντίθετων ταχυτήτων αποτυπώνει για την Κύπρο η νέα παγκόσμια έκθεση World Economic Outlook, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (Οκτώβριος 2026).

Από τη μία πλευρά, το Ταμείο αναγνωρίζει, μέσω των αριθμών που παραθέτει, την αναπτυξιακή ανθεκτικότητα του νησιού, το οποίο αφήνει πίσω του τα μεγάλα και ισχυρά κράτη της Ευρωζώνης.

Από την άλλη, όμως, χτυπάει κόκκινο συναγερμό μέσω των στοιχείων για δύο δραματικές μακροοικονομικές ανισορροπίες που απειλούν να τινάξουν στον αέρα το κυπριακό success story. Tο βαθύ, δομικό έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών και το επικίνδυνο γεωπολιτικό άλμα  του πληθωρισμού.

Την ίδια ώρα, η έκθεση του ΔΝΤ (Κεφάλαιο 3) ξεκαθαρίζει ότι το παλιό μοντέλο των «λογιστικών» φορολογικών παραδείσων έχει πεθάνει οριστικά. Με τον παγκόσμιο ελάχιστο φόρο του 15% (Pillar Two) να βρίσκεται ήδη σε πλήρη εφαρμογή, η Κύπρος αναγκάζεται να αλλάξει ριζικά στρατηγική και πρέπει να αποδείξει ότι διαθέτει πραγματική οικονομική υπόσταση (economic substance), ισχυρές υποδομές και εξειδικευμένο προσωπικό.

Τι δείχνουν τα στοιχεία

Με ανάπτυξη 2,9% το 2026 και 3,2% το 2027, η Κύπρος υπεραποδίδει εντυπωσιακά έναντι του ευρωπαϊκού μέσου όρου, που υποχωρεί στο 1,1% και 1,2% αντίστοιχα. Η Λευκωσία έχει πολύ μεγαλύτερο ρυθμό ανάπτυξης σε σύγκριση με τη Γερμανία (+1,3%), τη Γαλλία (+0,4%) και την Ιταλία (+0,8%), ενώ η Ιρλανδία βρίσκεται σε καθαρή ύφεση (–1,0%).

Η μεγάλη πληγή της Κύπρου είναι το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο εκτοξεύεται και «κλειδώνει» στο εφιαλτικό -7,7% του ΑΕΠ για τη διετία 2026-2027. Την ώρα που η Ευρωζώνη ως σύνολο είναι πλεονασματική (+1,2%), η Κύπρος καταγράφει μία από τις χειρότερες επιδόσεις σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο, αποδεικνύοντας ότι καταναλώνει και εισάγει πολύ περισσότερα από όσα παράγει και εξάγει.

Ένα δεύτερο σημείο ανησυχίας είναι ότι ο πληθωρισμός. Από το σχεδόν μηδενικό 0,8% του 2025, κάνει άλμα στο 3,7% το 2026 (αναμενόμενος μέσος όρος) και αναμένεται να υποχωρήσει στο 1,9% το 2027. Το ΔΝΤ εξηγεί ότι η Κύπρος πληρώνει βαρύ τίμημα λόγω των πολεμικών συρράξεων στη Μέση Ανατολή, οι οποίες κρατούν στα ύψη το κόστος των καυσίμων και της ενέργειας.

Σχετικά με την απασχόληση, στην έκθεση οι αριθμοί δείχνουν ότι το μόνο απόλυτα θετικό στοιχείο είναι η ανεργία, η οποία συμπιέζεται στο 4,0% το 2026, καταγράφοντας μία από τις καλύτερες επιδόσεις στην Ευρώπη, μακριά από τα μεγάλα ποσοστά της Ελλάδας (8,0%) και της Ισπανίας (9,8%).

Μπλόκο στα οριζόντια μέτρα

Το ΔΝΤ χτυπάει καμπανάκι για τα περιορισμένα περιθώρια ελιγμών (limited room to maneuver) που έχουν πλέον οι κυβερνήσεις, λόγω των ιστορικά υψηλών επιπέδων δημόσιου χρέους και του διαρκώς αυξανόμενου κόστους δανεισμού.

Στην έκθεση τονίζεται με έμφαση ότι η δημοσιονομική πολιτική (fiscal policy) πρέπει να σχεδιάζεται με τέτοιο τρόπο ώστε να μην περιπλέκει και να μην ακυρώνει το έργο των Κεντρικών Τραπεζών στην καταπολέμηση του πληθωρισμού, σημειώνοντας ότι η αλόγιστη παροχή κρατικού χρήματος συντηρεί την ακρίβεια.

Για τις επιδοτήσεις, το ΔΝΤ θέτει τρία κριτήρια. Όπου είναι απολύτως απαραίτητο να δοθεί στήριξη και αυτή πρέπει να πληροί αυστηρά τρεις προϋποθέσεις. Να είναι διαφανής (transparent), προσωρινή (temporary) και στοχευμένη (targeted).

Το ΔΝΤ στην έκθεση αναφέρει επίσης κάτι σημαντικό που είναι και επίκαιρο. Προτείνει στα κράτη, όταν ανακοινώνουν μέτρα στήριξης να έχουν καθορίσει εκ των προτέρων από πού θα βρουν τα λεφτά (budgetary offsets specified upfront), ειδικά στις οικονομίες όπου ο δημοσιονομικός χώρος είναι στενός. Υποδεικνύει επίσης ότι σε έναν κόσμο γεμάτο απρόοπτα σοκ (shock-prone world), οι χώρες πρέπει να σταματήσουν τις ad-hoc, πρόχειρες παρεμβάσεις και να χτίσουν μόνιμους μηχανισμούς στήριξης που θα μπορούν να ενεργοποιούνται αμέσως.