Αξιολογήσεις προσωπικού Δημόσιας Υπηρεσίας: Μόνο 5 τμήματα σέβονται τον νόμο

Όχι μόνο συντηρούνται οι κακές νοοτροπίες του παρελθόντος, με τις ισοπεδωτικές αξιολογήσεις υπαλλήλων στο Δημόσιο, με αποτέλεσμα σχεδόν όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι να βαθμολογούνται ως εξαίρετοι, αλλά ακόμα και οι ελάχιστοι φορείς που κινούνταν με βάση το πνεύμα και το γράμμα του νέου συστήματος αξιολόγησης άρχισαν να παρεκκλίνουν.

Σύμφωνα με στοιχεία της Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας (ΕΔΥ), μέσα από την πρόσφατη ετήσια έκθεσή της, , μόνο πέντε από τα υπουργεία, υφυπουργεία, τμήματα και υπηρεσίες της κρατικής μηχανής εφάρμοσαν μέσα στο 2025 κατά γράμμα το νέο σύστημα αξιολόγησης, το οποίο εφαρμόζεται από το 2023, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της δημόσιας υπηρεσίας.

Ο μέσος όρος βαθμολογίας των κυβερνητικών υπαλλήλων κατά την αξιολόγηση του 2025 ήταν 9,12, σε σύγκριση με 9,01 το 2024 και 8,74 το 2023.

Η αξιολόγηση της καταλληλότητας των δημοσίων υπαλλήλων προσμετράται στη γενική βαθμολογία τους, η οποία περιλαμβάνει επίσης τη σύσταση του προϊσταμένου του τμήματος, την πείρα και τα προσόντα τους. Για τα εν λόγω κριτήρια προβλέπεται συγκεκριμένη μοριοδότηση.

Το 2023, όταν εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το νέο σύστημα αξιολόγησης, οι εργαζόμενοι είχαν βαθμολογηθεί σε σημαντικό βαθμό πιο αντικειμενικά, γεγονός που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στους κύκλους τους. Ως αποτέλεσμα, η Βουλή προχώρησε σε κουτσούρεμα του συστήματος, διαφοροποιώντας προς τα κάτω τη μοριοδότηση του συγκεκριμένου κριτηρίου για τρία χρόνια.

Τηρούν γράμμα και πνεύμα

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΔΥ, οι πέντε υπηρεσίες που εφαρμόζουν με συνέπεια το νέο σύστημα αξιολόγησης είναι οι εξής:

∙      Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών: Το 2025, ο μέσος όρος βαθμολογίας των εργαζομένων ήταν 7,62. Αξίζει να σημειωθεί ότι και το 2023 η βαθμολογία κυμαινόταν στα ίδια επίπεδα, ωστόσο τότε η αξιολόγηση είχε μεγαλύτερη βαρύτητα στη μοριοδότηση. Το 2024, ο μέσος όρος βαθμολογίας ήταν 7,79.

∙      Τμήμα Αρχαιοτήτων: Ο μέσος όρος βαθμολογίας των εργαζομένων πέρσι ήταν 7,84, σε σύγκριση με 7,76 το 2024 και 7,73 το 2023.

∙      Υφυπουργείο Τουρισμού: Η μέση βαθμολογία που έλαβαν οι εργαζόμενοι πέρσι ήταν 7,88. Το 2024, ο μέσος όρος βαθμολογίας ήταν 7,35 και το 2023 ήταν 7,19.

∙      Κυπριακή Ακαδημία Δημόσιας Διοίκησης: Ο μέσος όρος βαθμολογίας πέρσι ήταν 7,98, έναντι 7,57 το 2024 και 7,14 το 2023.

∙      Στατιστική Υπηρεσία: Ο μέσος όρος βαθμολογίας το 2025 ήταν 8,00, σε σύγκριση με 7,91 το 2024 και 7,72 το 2023.

Το πιο ανησυχητικό, δε, εύρημα της ΕΔΥ είναι ότι ακόμη και στα συγκεκριμένα τμήματα, τα οποία εφάρμοσαν κατά γράμμα το νέο σύστημα, παρουσιάζεται ανοδική τάση στους μέσους όρους αξιολόγησης, η οποία, σύμφωνα με την Επιτροπή, ίσως οδηγήσει σε πιο ισοπεδωτικές καταστάσεις.

Πώς άρχισαν και πώς κατέληξαν

Αξίζει να σημειωθεί ότι, όταν εφαρμόστηκε το νέο σύστημα αξιολόγησης το 2023, προβλεπόταν πως η αξιολόγηση της απόδοσης των εργαζομένων μπορούσε να αποφέρει μέχρι 45 μονάδες, η σύσταση του προϊσταμένου μέχρι 15 μονάδες και η πείρα και τα προσόντα μέχρι 20 μονάδες.

Στην πορεία, η νομοθεσία τροποποιήθηκε από τη Βουλή, με αποτέλεσμα, για το 2024 και το 2025, η βαθμολογία της αξιολόγησης να έχει μικρότερη βαρύτητα.

Συγκεκριμένα, για το 2024, η αξιολόγηση της καταλληλότητας ενός υπαλλήλου προσμετρούσε μέχρι 15 μονάδες, αντί των 45 που προέβλεπε ο αρχικός βασικός νόμος. Η σύσταση του προϊσταμένου προσμετρούσε μέχρι 25 μονάδες και η πρόσθετη πείρα και τα προσόντα μέχρι 30 μονάδες.

Για το 2025, η αξιολόγηση της απόδοσης του υπαλλήλου βαθμολογήθηκε με μέχρι 30 μονάδες, με βάση τη βαθμολογία στις ετήσιες υπηρεσιακές εκθέσεις του 2023 και του 2024. Η σύσταση του προϊσταμένου προσμετρούσε μέχρι 20 μονάδες και η πείρα και τα προσόντα μέχρι 25 μονάδες.

Από φέτος, το σύστημα αξιολόγησης επανήλθε στην αρχική του μορφή, βάσει των προνοιών της μεταρρύθμισης. Συνεπώς, οι αξιολογήσεις που θα διενεργήσουν φέτος οι αξιολογητές θα αποτελέσουν πυξίδα και για τα επόμενα χρόνια.

Ουσιαστικά, οι βαθμολογίες που θα λάβουν οι εργαζόμενοι τον επόμενο χρόνο αποτελούν στοίχημα για το κράτος, καθώς θα καθορίσουν το μέλλον του συστήματος.

Τα τμήματα όπου είναι όλοι «εξαίρετοι»

Τα υπόλοιπα υπουργεία, υφυπουργεία, τμήματα και υπηρεσίες, τα οποία θεωρούνται ασυνεπή ως προς την εφαρμογή της νομοθεσίας και στα οποία διαπιστώθηκε ότι οι αξιολογητές βαθμολόγησαν τους δημόσιους υπαλλήλους πάνω από τον γενικό μέσο όρο, περιλαμβάνουν τα εξής:

∙      Επαρχιακή Διοίκηση Αμμοχώστου: Οι εργαζόμενοι αξιολογήθηκαν με μέσο βαθμό 10, όπως και το 2024, ενώ το 2023, όταν η βαθμολογία εφαρμοζόταν με αυστηρότερα κριτήρια, ο μέσος βαθμός ήταν 8,71.

∙      Νοσηλευτικό προσωπικό του Υπουργείου Υγείας: Οι εργαζόμενοι έλαβαν μέση βαθμολογία 9,89. Το 2024, η βαθμολογία ήταν υψηλότερη, καθώς ο μέσος όρος ανερχόταν σε 9,91, ενώ το 2023 ήταν 9,76.

∙      Υπουργείο Υγείας: Πέρσι, ο μέσος όρος βαθμολογίας των εργαζομένων ήταν 9,82, έναντι 9,84 το 2024 και 9,76 το 2023.

∙      Δικαστική Υπηρεσία (Κοινές Υπηρεσίες): Οι εργαζόμενοι αξιολογήθηκαν το 2025 με μέση βαθμολογία 9,74. Το 2024, η μέση βαθμολογία ήταν 9,55 και το 2023 ήταν 9,14.

∙      Προεδρία και Προεδρικό Μέγαρο: Το 2025, ο μέσος όρος βαθμολογίας των αξιολογηθέντων ήταν 9,63, σε σύγκριση με 9,49 το 2024 και 9,48 το 2023.

∙      Τμήμα Εφόρου Εταιρειών: Πέρσι, οι εργαζόμενοι έλαβαν μέση βαθμολογία 9,58, έναντι 9,83 το 2024 και 9,68 το 2023.

∙      Δικαστική Υπηρεσία (Ανώτατο Δικαστήριο): Η μέση βαθμολογία το 2025 ήταν 9,52, το 2024 ήταν 9,40 και το 2023 ήταν 9,69.

∙      Βουλή: Το 2025, ο μέσος όρος βαθμολογίας των εργαζομένων ήταν 9,17, έναντι 8,90 το 2024 και 8,55 το 2023.

Ανησυχία και συστάσεις από ΕΔΥ

Η ΕΔΥ, στην ετήσια έκθεσή της για το 2025, τονίζει ότι τα συγκεκριμένα στοιχεία προκαλούν ανησυχία, επισημαίνοντας πως, εάν η τάση δεν ανακοπεί άμεσα, η χώρα θα οδηγηθεί στις αναχρονιστικές προσεγγίσεις του παρελθόντος.

Παράλληλα, σημειώνει ότι οι γενικοί διευθυντές και οι διευθυντές τμημάτων και υπηρεσιών πρέπει να αντιληφθούν τη μεγάλη ευθύνη που έχουν, ενώ οι αξιολογητές θα πρέπει να λειτουργούν με τρόπο που δεν θα ισοπεδώνει την αξία και τον κόπο των αξιολογουμένων τους.

Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τους σχετικούς κανονισμούς, η αξιολόγηση αποβλέπει και στη διαπίστωση, εκτίμηση και προσδιορισμό του βαθμού καταλληλότητας των υπαλλήλων για προαγωγή σε θέσεις προαγωγής και σε θέσεις διατμηματικής προαγωγής.

Μάλιστα, η ΕΔΥ παραδέχεται ότι η εκπαίδευση των αξιολογητών δεν απέδωσε τα αναμενόμενα, τονίζοντας την ανάγκη επανάληψής της. Σημειώνει, επίσης, ότι η εκπαίδευση θα πρέπει να εμπλουτιστεί, ενώ όλοι οι εμπλεκόμενοι οφείλουν να αντιληφθούν τη σοβαρότητα του ρόλου τους.

Να λογοδοτούν οι αξιολογητές

Την ίδια ώρα, η ΕΔΥ προχωρεί ένα βήμα παρακάτω, αναφέροντας ότι θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο επιβολής αρνητικών συνεπειών στους αξιολογητές, σε περίπτωση που δεν προσαρμοστούν στις απαιτήσεις και τη φιλοσοφία του νέου συστήματος αξιολόγησης.

Υποδεικνύει, ταυτόχρονα, ότι θα πρέπει να απαιτηθεί από τους αξιολογητές η τήρηση χρονοδιαγράμματος ή ημερολογίου, όπως προβλέπουν οι σχετικοί κανονισμοί.

Μεταξύ άλλων, τονίζει ότι θα πρέπει να καταγράφονται και να τεκμηριώνονται οι συναντήσεις με τους αξιολογουμένους, οι αδυναμίες που παρατηρούνται, οι υποδείξεις που γίνονται για βελτίωση, καθώς και η τυχόν πρόοδος του αξιολογουμένου κατά τη διάρκεια του έτους.

Πέραν των αξιολογητών, η ΕΔΥ προτείνει να εκπαιδευτούν και οι αξιολογούμενοι, καθώς, όπως σημειώνει, οι πραγματικά άξιοι και ικανοί δημόσιοι υπάλληλοι είναι οι πρώτοι που επηρεάζονται από τυχόν ισοπεδωτικές αξιολογήσεις.

Καταλήγοντας, υπογραμμίζει ότι είναι επιβεβλημένη η υλοποίηση στοχευμένων δράσεων ενημέρωσης προς το σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων, με έμφαση τόσο στη φιλοσοφία και τους μηχανισμούς του συστήματος όσο και στα οφέλη που απορρέουν για την επαγγελματική τους εξέλιξη, βελτίωση και ανέλιξη.