Ξεκλειδώνουν €49 εκατ. από την ΕΕ για αποθήκευση ενέργειας

Με ευρωπαϊκούς πόρους αναμένεται να χρηματοδοτηθεί η ανάπτυξη συστημάτων κεντρικής αποθήκευσης ενέργειας. Συγκεκριμένα, μετά την εξέταση του αιτήματος από τη Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης και με τη σύμφωνη γνώμη του Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων, η σύμβαση για την προμήθεια και λειτουργία των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, ύψους €49 εκατ., θα χρηματοδοτηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του προγράμματος Πολιτικής Συνοχής «Θάλεια 2021-2027». Παράλληλα, τα έργα σύνδεσης και οι απαραίτητες υποδομές, κόστους €10 εκατ., θα περιληφθούν στο δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης του συστήματος μεταφοράς.

Τα πιο πάνω περιλαμβάνονται σε επιστολή του Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου Ενέργειας, Κυριάκου Ιορδάνους, προς τον πρόεδρο του Συνδέσμου Αγοράς Ηλεκτρισμού, Γιώργο Χρυσοχόο, σε απάντηση για το θέμα της ανάπτυξης συστημάτων κεντρικής αποθήκευσης από τον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς.

Αποφάσεις του Υπουργικού

Ο κ. Ιορδάνους αναφέρει πως τον Ιούνιο του 2025 το Υπουργικό Συμβούλιο, μετά την τροποποίηση του Σχεδίου Χορηγιών για Συστήματα Αποθήκευσης Ενέργειας σε συνδυασμό με έργα ΑΠΕ, αποφάσισε τη διάθεση του προϋπολογισμού που θα παραμείνει αναξιοποίητος μετά τη μειοδοτική διαδικασία για τη φάση Α1 του Σχεδίου, ύψους €25 εκατ., καθώς και του ποσού που θα διατεθεί για τη φάση Α2, ύψους €5 εκατ., για τη χρηματοδότηση συστήματος αποθήκευσης ενσωματωμένου στο δίκτυο.

Προϋπόθεση αποτελούσε η εξασφάλιση των απαραίτητων εγκρίσεων από τη Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης του Υπουργείου Οικονομικών και το Γραφείο του Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων.

«Τα πιο πάνω λήφθηκαν υπόψη από το περιορισμένο ενδιαφέρον που παρατηρήθηκε κατά την πρόσκληση υποβολής αιτήσεων για το σχέδιο και το χρονοδιάγραμμα εκταμίευσης της χορηγίας μέσω του προγράμματος Πολιτικής Συνοχής «Θάλεια 2021-2027».

Η παρέκκλιση που εξασφαλίστηκε

Ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Ενέργειας αναφέρεται στην ονομαστική παρέκκλιση που ενσωματώθηκε το 2025 στην εθνική νομοθεσία για τη Ρύθμιση της Αγοράς Ηλεκτρισμού.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, όταν ο Διαχειριστής εξασφαλίσει την έγκριση της ΡΑΕΚ, ο Υπουργός, με γνωστοποίησή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, επιτρέπει στον Διαχειριστή, μέχρι το σύστημα μεταφοράς στην Κύπρο να συνδεθεί με τα συστήματα μεταφοράς άλλων κρατών μελών μέσω γραμμών διασύνδεσης, να έχει υπό την κυριότητά του, να αναπτύσσει, να διαχειρίζεται και να εκμεταλλεύεται εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας, χωρίς να ακολουθεί ανοικτή, διαφανή και χωρίς διακρίσεις διαδικασία σύναψης συμβάσεων.

Παράλληλα, ο κ. Ιορδάνους τονίζει πως «η εξασφάλιση της παρέκκλισης, η οποία ισχύει μέχρι τη διασύνδεση της Κύπρου με άλλο κράτος μέλος της ΕΕ, κρίθηκε σκόπιμη, καθώς κατά τον χρόνο εκείνο δεν λειτουργούσε η ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού και η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης από ιδιώτες επενδυτές ήταν αβέβαιη».

Σύμφωνα με τον Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Ενέργειας, η συγκεκριμένη παρέκκλιση δεν αναιρεί τον ρόλο της ιδιωτικής πρωτοβουλίας στην ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ούτε αποκλείει τη συμμετοχή ιδιωτικών συστημάτων αποθήκευσης στην ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού.

«Το άρθρο 82(5) προνοεί ότι η ΡΑΕΚ διεξάγει, ανά τακτά χρονικά διαστήματα ή τουλάχιστον ανά πέντε έτη, δημόσια διαβούλευση για τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας, με στόχο την εκτίμηση της δυνητικής διαθεσιμότητας και του δυνητικού ενδιαφέροντος για επενδύσεις σε τέτοιες εγκαταστάσεις».

Ο ρόλος της ΡΑΕΚ

Μάλιστα, αναφέρει πως, εάν κατά τη δημόσια διαβούλευση και μετά από αξιολόγηση από τη ΡΑΕΚ προκύψει ότι τρίτα μέρη είναι σε θέση να έχουν στην ιδιοκτησία τους, να αναπτύσσουν, να λειτουργούν ή να διαχειρίζονται τέτοιες εγκαταστάσεις με οικονομικά αποδοτικό τρόπο, η ΡΑΕΚ θα προχωρεί σε σταδιακή κατάργηση των δραστηριοτήτων του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς εντός 18 μηνών.

Στο μεταξύ, η ΡΑΕΚ, τον Ιούνιο του 2025, έλαβε απόφαση σύμφωνα με την οποία, με τη δραστηριοποίηση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης στην αγορά ηλεκτρισμού, θα διασφαλίζεται ότι θα παρέχεται προτεραιότητα σε αυτές για την παροχή των σχετικών υπηρεσιών προς τον Διαχειριστή.